ΣΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ: Η κοινωνία πιέζει, η ΝΔ φθείρεται – Ο Δούκας και η αλλαγή πολιτικού παραδείγματος στην πράξη και η αριθμητική ΠΑΣΟΚ – ΕΛ.Α.Σ. που αλλάζει τα δεδομένα

Η πολιτική εικόνα γίνεται πιο σύνθετη από εκείνη που αποτυπώνει μια απλή ματιά στην κατάταξη των κομμάτων. Η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να προηγείται καθαρά, αλλά η αυτοδυναμία παραμένει μακριά και η κοινωνική δυσαρέσκεια εξακολουθεί να αποτελεί το μεγάλο αγκάθι για την κυβέρνηση. Την ίδια στιγμή, ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. συγκεντρώνουν αθροιστικά ένα σημαντικό τμήμα του εκλογικού σώματος, γεγονός που αναδεικνύει μια διαφορετική πολιτική αριθμητική από εκείνη που προκύπτει όταν εξετάζονται χωριστά.

Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι δύο διαφορετικές εκλογικές δεξαμενές μπορούν να προστεθούν μηχανιστικά, ούτε ότι υπάρχει σήμερα κοινή εκλογική ή κυβερνητική πρόταση. Δείχνει όμως ότι το πολιτικό παιχνίδι είναι περισσότερο ανοιχτό από όσο υποδηλώνει η μεγάλη απόσταση της ΝΔ από το δεύτερο κόμμα. Και όσο το αίτημα πολιτικής αλλαγής παραμένει ισχυρό, το ερώτημα δεν αφορά μόνο ποιος θα είναι δεύτερος, αλλά ποιος μπορεί να μετατρέψει την κοινωνική δυσαρέσκεια σε πειστική πολιτική πρόταση.

Δούκας: Η αλλαγή πολιτικού παραδείγματος στην πράξη, όχι στα λόγια

Την ώρα που στην κεντρική πολιτική σκηνή κυριαρχούν οι δημοσκοπήσεις, οι κομματικοί συσχετισμοί και τα σενάρια της επόμενης ημέρας, στον Δήμο Αθηναίων ο Χάρης Δούκας επιχειρεί να δώσει βάρος σε μια διαφορετική αντίληψη άσκησης πολιτικής: με μεγαλύτερη εγγύτητα στις κοινωνικές διεκδικήσεις και έμφαση σε συγκεκριμένες παρεμβάσεις.

Οι συμβασιούχοι του Δήμου, οι οποίοι διεκδικούν τη συνέχιση της εργασίας τους, αποτελούν ένα χαρακτηριστικό μέτωπο. Το ίδιο συμβαίνει με τους γονείς και τις σχολικές κοινότητες, σε μια πόλη όπου οι ανάγκες των σχολικών κτιρίων είναι μεγάλες. Η δημοτική αρχή έχει αναζητήσει χρηματοδοτικά εργαλεία και από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, προκειμένου να εξασφαλίσει πόρους για κρίσιμες υποδομές και παρεμβάσεις.

Υπάρχουν και οι γειτονιές. Στην Κυψέλη, οι ανησυχίες κατοίκων για τις επιπτώσεις από τα έργα της Γραμμής 4 του Μετρό έφτασαν θεσμικά μέχρι το Δημοτικό Συμβούλιο. Είναι ακριβώς αυτά τα μέτωπα –εργασία, σχολείο, γειτονιά– στα οποία θα κριθεί εάν το μοντέλο που επιχειρεί να παρουσιάσει η δημοτική αρχή μπορεί πράγματι να αποτελέσει ένα διαφορετικό πολιτικό παράδειγμα με μετρήσιμο κοινωνικό αποτέλεσμα.

Νέα Δημοκρατία: Πρώτη μεν, αυτοδύναμη δε; Οι αριθμοί δεν το δείχνουν

Η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να κυριαρχεί στην πρώτη θέση, αλλά αυτό απέχει αρκετά από το να σημαίνει ότι βρίσκεται σε τροχιά αυτοδυναμίας. Στην τελευταία Metron Analysis καταγράφηκε στο 30,2% στην εκτίμηση ψήφου, με την ΕΛ.Α.Σ. στο 15,8% και το ΠΑΣΟΚ στο 12,6%.

Εδώ χρειάζεται να ξεχωρίσουμε δύο διαφορετικά πράγματα. Η πρωτιά της ΝΔ είναι σήμερα σαφής. Η δυνατότητα αυτοδύναμης κυβέρνησης, όμως, είναι διαφορετικό ζήτημα και τα σημερινά ποσοστά δεν την εξασφαλίζουν.

Ακόμη πιο σημαντική είναι η κοινωνική εικόνα πίσω από την πρόθεση ψήφου. Η δυσαρέσκεια για την πορεία της χώρας παραμένει ισχυρή. Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αντίφαση για το Μέγαρο Μαξίμου: να προηγείται με μεγάλη διαφορά από κάθε μεμονωμένο αντίπαλο και ταυτόχρονα να μην έχει καταφέρει να ανακτήσει το πολιτικό έδαφος που θα έκανε ξανά ρεαλιστική την αυτοδυναμία.

«Τελευταίες μέρες της Πομπηίας»: Όταν η γκρίνια ακούγεται από τα γαλάζια έδρανα

Το ισχυρότερο παραπολιτικό στοιχείο δεν βρίσκεται αυτή τη φορά σε κάποια επίθεση της αντιπολίτευσης. Βρίσκεται σε όσα αποδίδονται σε βουλευτές της ίδιας της Νέας Δημοκρατίας.

Η φράση περί «τελευταίων ημερών της Πομπηίας, χωρίς να έχουμε ισχυρό αντίπαλο», που αποδόθηκε σε γαλάζιο βουλευτή, είναι πολιτικά αποκαλυπτική ακριβώς λόγω του δεύτερου σκέλους της. Ο προβληματισμός δεν προκύπτει επειδή εμφανίστηκε ένας αντίπαλος που απειλεί άμεσα την πρωτιά της κυβέρνησης. Προκύπτει ενώ αυτός ο αντίπαλος δεν έχει ακόμη συγκροτηθεί με τέτοιους όρους.

Και κάπου εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Όταν η φθορά εμφανίζεται πριν από την πλήρη συγκρότηση του αντιπάλου, το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται μόνο με περισσότερη πόλωση. Χρειάζεται πολιτική ανάκτηση χαμένου εδάφους.

Δένδιας: Κρατήστε την 2α Οκτωβρίου και κοιτάξτε ποιοι θα είναι στον Άλιμο

Μέσα σε αυτό το κλίμα, η προγραμματισμένη πολιτική εκδήλωση του Νίκου Δένδια στον Άλιμο στις 2 Οκτωβρίου, δύο ημέρες πριν από την επέτειο ίδρυσης της Νέας Δημοκρατίας, αποκτά αναπόφευκτα παραπολιτικό ενδιαφέρον.

Δεν υπάρχει τεκμηρίωση που να επιτρέπει να βαφτίζεται κάθε δημόσια κίνηση του υπουργού Εθνικής Άμυνας ως κίνηση διαδοχής. Ο Δένδιας, όμως, διαθέτει διακριτό πολιτικό κεφάλαιο και κάθε εμφάνισή του μπροστά σε κομματικό ακροατήριο αποκτά μεγαλύτερη σημασία όσο αυξάνεται ο εσωτερικός προβληματισμός στη ΝΔ.

Γι’ αυτό στον Άλιμο θα έχουν ενδιαφέρον οι παρουσίες, το ακροατήριο και το πολιτικό λεξιλόγιο του ίδιου του Δένδια. Τα υπόλοιπα μπορούν να περιμένουν.

Σαμαράς: Το δεξί μέτωπο της ΝΔ που το Μαξίμου δεν μπορεί να αγνοήσει

Υπάρχει όμως και ένα δεύτερο ζήτημα για τη Νέα Δημοκρατία: τι συμβαίνει στα δεξιά της.

Δημοσκοπήσεις έχουν ήδη επιχειρήσει να μετρήσουν τη δυνητική απήχηση ενός ενδεχόμενου νέου πολιτικού εγχειρήματος του Αντώνη Σαμαρά. Αυτές οι μετρήσεις δεν αποτελούν πρόθεση ψήφου και δεν πρέπει να παρουσιάζονται σαν να ήταν. Καταγράφουν, όμως, την ύπαρξη μιας δεξαμενής πολιτών που δηλώνουν ότι θα εξέταζαν ένα τέτοιο ενδεχόμενο.

Μέχρι να υπάρξει επίσημη ανακοίνωση από τον ίδιο τον πρώην πρωθυπουργό, τα σενάρια για νέο κόμμα παραμένουν σενάρια. Για το Μαξίμου, ωστόσο, το πρόβλημα υπάρχει ήδη: κάθε πιθανή διαρροή προς τα δεξιά δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την προσπάθεια επιστροφής της ΝΔ σε ποσοστά αυτοδυναμίας.

ΠΑΣΟΚ: Η δημοσκοπική ανάσα και το δύσκολο επόμενο βήμα

Στη Χαριλάου Τρικούπη οι τελευταίες μετρήσεις προσφέρουν λόγους για μεγαλύτερη προσοχή. Στη Metron Analysis το ΠΑΣΟΚ ανέβηκε από το 11,4% του Ιουνίου στο 12,6% στην εκτίμηση ψήφου, ενώ την ίδια περίοδο η ΕΛ.Α.Σ. υποχώρησε από το 17,1% στο 15,8%.

Δεν πρόκειται ακόμη για στοιχεία που επιτρέπουν πανηγυρισμούς ή ασφαλή συμπεράσματα περί μόνιμης ανατροπής της τάσης. Είναι, όμως, μια ένδειξη βελτίωσης που αποκτά σημασία εφόσον επιβεβαιωθεί και στις επόμενες μετρήσεις.

Για το ΠΑΣΟΚ το πραγματικό στοίχημα είναι διπλό: να αυξήσει την κοινωνική και εκλογική του επιρροή και παράλληλα να καταστήσει σαφέστερη την κυβερνητική πρόταση της επόμενης ημέρας. Η στρατηγική της αυτονομίας αφορά την πορεία προς την κάλπη. Το τι θα συμβεί εάν η κάλπη δεν δώσει αυτοδύναμη κυβέρνηση είναι διαφορετικό ερώτημα και θα επανέρχεται όσο πλησιάζουν οι εκλογές.

Τσίπρας: Η ΕΛ.Α.Σ. ζοριζεται στην 2η θέση– Τώρα πρέπει να ανοίξει το παιχνίδι

Η ΕΛ.Α.Σ. παραμένει δεύτερη και ο Αλέξης Τσίπρας έχει ήδη πετύχει κάτι πολιτικά σημαντικό: επανέφερε το εγχείρημά του στο επίκεντρο της συζήτησης και άλλαξε τους συσχετισμούς στον χώρο της αντιπολίτευσης.

Τώρα, όμως, αρχίζει η δυσκολότερη φάση. Στην τελευταία Metron Analysis η ΕΛ.Α.Σ. καταγράφηκε στο 15,8% από 17,1% τον Ιούνιο. Μία τέτοια μεταβολή δεν αρκεί για να μιλήσει κανείς για δημοσκοπικό «ταβάνι». Δείχνει όμως ότι η αρχική δυναμική πρέπει πλέον να μετατραπεί σε διεύρυνση προς νέα ακροατήρια.

Αυτό είναι το πραγματικό στοίχημα για τον Τσίπρα. Όχι πλέον εάν η ΕΛ.Α.Σ. μπορεί να είναι δεύτερη, αλλά εάν μπορεί να μειώσει ουσιαστικά την απόσταση από τη Νέα Δημοκρατία και να διεκδικήσει ψηφοφόρους πέρα από τα παραδοσιακά όρια του χώρου από τον οποίο ξεκίνησε.

ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ.: Η αριθμητική που φέρνει μια άλλη συζήτηση

Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον στοιχείο των τελευταίων μετρήσεων. Στη Metron Analysis η ΕΛ.Α.Σ. βρίσκεται στο 15,8% και το ΠΑΣΟΚ στο 12,6%. Το απλό αριθμητικό άθροισμα είναι 28,4%, έναντι 30,2% της ΝΔ.

Ας είμαστε σαφείς: τα εκλογικά ποσοστά διαφορετικών κομμάτων δεν προστίθενται πολιτικά με ένα κομπιουτεράκι. Μια συνεργασία μπορεί να προκαλέσει εισροές, αλλά μπορεί να προκαλέσει και διαρροές. Και καμία δημοσκόπηση που δεν έχει μετρήσει συγκεκριμένο κοινό σχήμα δεν επιτρέπει συμπέρασμα για το εκλογικό του αποτέλεσμα.

Η αριθμητική, όμως, αναδεικνύει ένα πολιτικό δεδομένο: η απόσταση της ΝΔ από το άθροισμα των δύο δυνάμεων είναι πολύ μικρότερη από την απόστασή της από καθεμία χωριστά. Αυτό ακριβώς εξηγεί γιατί η συζήτηση για το πώς θα διαμορφωθεί ο ευρύτερος χώρος της αντιπολίτευσης δεν πρόκειται να κλείσει εύκολα.

Το ερώτημα δεν είναι μόνο ποιος θα κερδίσει ποιον στο εσωτερικό αυτού του χώρου. Είναι αν και με ποιον τρόπο διαφορετικές πολιτικές δυνάμεις μπορούν να διαμορφώσουν πειστική κυβερνητική εναλλακτική, διατηρώντας ταυτόχρονα την πολιτική και οργανωτική τους αυτονομία.

Το bubble των κομμάτων: Μήπως η κοινωνία βρίσκεται αλλού;

Και κάπου εδώ βρίσκεται ίσως το πραγματικό θέμα για το «Μικροσκόπιο». Μήπως τα κόμματα έχουν κλειστεί περισσότερο απ’ όσο αντιλαμβάνονται στο δικό τους bubble;

Μέσα σε αυτόν τον κόσμο όλα φαίνονται καθοριστικά: η δεύτερη θέση, η επόμενη μεταγραφή, οι κομματικές ισορροπίες, οι εσωτερικές τάσεις, ποιος μίλησε με ποιον και ποιος σχεδιάζει τι για την επόμενη ημέρα. Είναι όλα μέρος της πολιτικής. Δεν είναι όμως ολόκληρη η πολιτική.

Έξω από αυτό το bubble βρίσκονται οι εργαζόμενοι που ζητούν ασφάλεια, οι οικογένειες που πιέζονται από το κόστος ζωής, οι γονείς που θέλουν καλύτερα σχολεία και οι κάτοικοι που ζητούν λύσεις για τη γειτονιά τους.

Εκεί βρίσκεται και η μεγαλύτερη πρόκληση για όλους. Η ΝΔ πρέπει να απαντήσει στη φθορά της. Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να μετατρέψει τις θετικές ενδείξεις σε πραγματική διεύρυνση. Η ΕΛ.Α.Σ. πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να ξεπεράσει την πρώτη δεξαμενή της. Και στον Δήμο Αθηναίων, ο Χάρης Δούκας θα κριθεί από το εάν η πολιτική εγγύτητας που επιχειρεί θα αφήσει χειροπιαστό αποτύπωμα στα σχολεία, στους εργαζομένους και στις γειτονιές.

Γιατί τελικά η κοινωνία δεν είναι υποσημείωση της πολιτικής. Είναι το πεδίο στο οποίο η πολιτική είτε επιβεβαιώνεται είτε διαψεύδεται.