ΠΟΛΙΤΙΚΗ
Σημαία του Πολυτεχνείου: Πώς πέρασε στην ΠΑΣΠ, ποιος τη διαχειρίζεται σήμερα και το αναπάντητο ερώτημα για το αρχείο της ΕΦΕΕ
Η άτυπη συμφωνία για τη σημαία, ο ρόλος της ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ και η εκκρεμότητα για τη σφραγίδα και τα τεκμήρια του φοιτητικού κινήματος.
Στην 53η επέτειο της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, η ιστορική σημαία επαναφέρει ένα ερώτημα που μένει ανοιχτό εδώ και δεκαετίες: ποιος έχει την ευθύνη για τη φύλαξη και τη συντήρησή της πέρα από την ημέρα της πορείας. Η διαδρομή της από την Εθνική Φοιτητική Ένωση Ελλάδας (ΕΦΕΕ) στην ΠΑΣΠ συνδέεται και με μια λιγότερο γνωστή εκκρεμότητα, τη σημερινή τύχη της σφραγίδας και του αρχείου της φοιτητικής ένωσης.
Πώς πέρασε η σημαία στην ΠΑΣΠ
Το Βήμα περιγράφει μια άτυπη συνεννόηση μεταξύ των φοιτητικών παρατάξεων: η ΠΑΣΠ ανέλαβε τη σημαία, με την προοπτική να την επιστρέψει όταν η ΕΦΕΕ θα μπορούσε να συγκροτηθεί ξανά. Το Έθνος συνδέει τη μετάβαση με την αδυναμία συγκρότησης νέου Κεντρικού Συμβουλίου και τοποθετεί τη σημαία αρχικά στα χέρια του Χρήστου Παπουτσή και κατόπιν άλλων στελεχών της ΠΑΣΠ.
Μία μαρτυρία για τη μεταπολιτευτική λειτουργία της ΕΦΕΕ συνδέει αυτή τη συνεννόηση με την κατανομή ρόλων στο Κεντρικό Συμβούλιο. Κατά τη μαρτυρία, σε περίοδο κατά την οποία η ΠΑΣΠ είχε την προεδρία και η Πανσπουδαστική, με πολιτική αναφορά στην ΚΝΕ, τη γενική γραμματεία, η πρώτη ανέλαβε τη φύλαξη της σημαίας και η δεύτερη τη σφραγίδα και το αρχείο. Στο Commonality είχε καταγραφεί το 2021 ανάλογη αναφορά για τη σφραγίδα. Η σημερινή θέση της και η τύχη του αρχείου παραμένουν αδιευκρίνιστες.
Η σχέση με την ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ και το καθεστώς φύλαξης
Το Βήμα τοποθετεί γύρω στο 2008 την ανάληψη της ευθύνης για τη σημαία από πρόσωπα της ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ. Ο Μιχάλης Νικηφόρος, πρώην γραμματέας της ΠΑΣΠ ΑΕΙ, δήλωσε στο ίδιο μέσο το 2025 ότι είχε επί χρόνια την ευθύνη να ανοίγει τη σημαία στην πορεία και ότι είχε πάψει να έχει αυτόν τον ρόλο. Ανέφερε επίσης ότι η ΠΑΣΠ ΑΣΟΕΕ είχε αυτονομηθεί από την κεντρική ΠΑΣΠ.
Στην πορεία της 17ης Νοεμβρίου 2025, η σημαία βγήκε από τον χώρο του Πολυτεχνείου για να ενωθεί με τον κύριο κορμό της διαδήλωσης, όπως κατέγραψε το CNN Greece. Παραμένει αδιευκρίνιστο ποιος αναλαμβάνει τη φύλαξη ανάμεσα στις επετείους, με ποια εντολή και με ποιους όρους συντήρησης και πρόσβασης.
Η συζήτηση για θεσμική λύση έχει ιστορία. Το 2008, σύμφωνα με το αρχείο της εφημερίδας Πατρίς, ο τότε πρύτανης του ΕΜΠ και ο πρόεδρος του Συλλόγου Φυλακισθέντων και Εξορισθέντων Αντιστασιακών (ΣΦΕΑ) ζήτησαν να παραδοθεί το κειμήλιο στο Πολυτεχνείο. Σε απάντησή του, ο τότε γραμματέας του ΠΑΣΟΚ Γιάννης Ραγκούσης είχε προτείνει προσωρινή παράδοση στη Βουλή, ώσπου να συμφωνηθεί οριστική λύση. Το 2021 ο ΣΦΕΑ επανέφερε, με ανακοίνωσή του που δημοσίευσε το Έθνος, την πρόταση να παραδοθεί η σημαία σε μουσείο της αντιδικτατορικής αντίστασης.
Η σφραγίδα και το ιστορικό αρχείο της ΕΦΕΕ
Η τύχη του αρχείου της ΕΦΕΕ έχει αυτοτελές ιστορικό ενδιαφέρον. Πρακτικά συνεδριάσεων και συνεδρίων, αποφάσεις και αλληλογραφία μπορούν να φωτίσουν τη συγκρότηση και τις αντιπαραθέσεις του οργανωμένου φοιτητικού κινήματος. Αποθετήρια όπως τα Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας διαθέτουν συναφή τεκμήρια, μεταξύ τους φύλλα της «Πανσπουδαστικής» της Αντιδικτατορικής ΕΦΕΕ. Εκκρεμεί η καταγραφή του υλικού της μεταπολιτευτικής ΕΦΕΕ που έχει διασωθεί και των φορέων που το φυλάσσουν.
Η Πανσπουδαστική, η ΚΝΕ και το ΚΚΕ μπορούν να διευκρινίσουν τι γνωρίζουν για την αρχική φύλαξη. Μια δημόσια απογραφή, με στοιχεία για τον τόπο φύλαξης και τους όρους πρόσβασης, θα επέτρεπε σε ερευνητές και πολίτες να εντοπίσουν τα τεκμήρια και να διαπιστώσουν ποια κενά παραμένουν.
