ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Κομισιόν: Φρενάρει η ανάπτυξη, επιμένει η ακρίβεια – Τα υπερπλεονάσματα Μητσοτάκη και η οικονομία που ευνοεί τους ισχυρούς
Η εικόνα της ελληνικής οικονομίας που αποτυπώνεται στις φθινοπωρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής απέχει από το κυβερνητικό αφήγημα της διαρκούς οικονομικής επιτυχίας. Η ανάπτυξη επιβραδύνεται, η ακρίβεια εξακολουθεί να πιέζει τα νοικοκυριά και η δυνατότητα αποταμίευσης παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη επιμένει να προβάλλει τα υψηλά δημοσιονομικά πλεονάσματα ως απόδειξη αποτελεσματικής οικονομικής διαχείρισης, χωρίς αντίστοιχη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου για μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, η Κομισιόν προβλέπει ανάπτυξη 1,8% το 2026 και μόλις 1,5% το 2027 και το 2028, χαμηλότερα από τις κυβερνητικές εκτιμήσεις. Παράλληλα, το πρωτογενές πλεόνασμα εκτιμάται στο 4,1% του ΑΕΠ για το 2026, την ώρα που ο πληθωρισμός προβλέπεται στο 4,1%. Πρόκειται για έναν συνδυασμό που αναδεικνύει το κεντρικό πρόβλημα της οικονομικής πολιτικής: τα δημόσια οικονομικά εμφανίζουν ισχυρές επιδόσεις, αλλά η καθημερινότητα των πολιτών παραμένει ασφυκτική.
Υπερπλεονάσματα για το κράτος, περιορισμένη αγοραστική δύναμη για τους πολίτες
Η δημοσιονομική υπεραπόδοση δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη κοινωνικής ευημερίας. Ιδιαίτερα όταν συνοδεύεται από επίμονες ανατιμήσεις, χαμηλή αγοραστική δύναμη και αδυναμία των νοικοκυριών να δημιουργήσουν οικονομικά αποθέματα. Η αρνητική αποταμίευση που προβλέπεται για την Ελλάδα αποτυπώνει μια οικονομία στην οποία η κάλυψη των τρεχουσών αναγκών απορροφά σημαντικό μέρος των διαθέσιμων πόρων.
Εδώ αναδεικνύεται και η βαθύτερη πολιτική διάσταση. Η οικονομική μεγέθυνση δεν κατανέμεται αυτομάτως με δίκαιο τρόπο. Όσοι διαθέτουν σημαντική περιουσία, κεφάλαια και επενδυτικές δυνατότητες έχουν περισσότερα περιθώρια να προστατεύσουν ή να αυξήσουν τον πλούτο τους. Αντίθετα, οι μισθωτοί, οι συνταξιούχοι και τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα εξαρτώνται κυρίως από εισοδήματα που δοκιμάζονται καθημερινά από το κόστος στέγασης, ενέργειας και βασικών αγαθών.
Η κυβέρνηση καλείται, συνεπώς, να απαντήσει όχι μόνο για το ύψος των πλεονασμάτων, αλλά και για τη διανομή των ωφελειών της ανάπτυξης. Διότι η διατήρηση δημοσιονομικής πειθαρχίας δεν αρκεί για να αποδείξει ότι περιορίζονται οι κοινωνικές ανισότητες.
Το τέλος του Ταμείου Ανάκαμψης αποκαλύπτει τις αδυναμίες του παραγωγικού μοντέλου
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η προβλεπόμενη επιβράδυνση των επενδύσεων, από 7,3% το 2026 σε 2,5% το 2027. Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με τη σταδιακή ολοκλήρωση της ώθησης που προσφέρουν οι ευρωπαϊκοί πόροι του Ταμείου Ανάκαμψης, αναδεικνύοντας την ανάγκη για ένα παραγωγικό μοντέλο που θα μπορεί να στηρίζει την ανάπτυξη και χωρίς έκτακτες χρηματοδοτικές παρεμβάσεις.
Την ίδια στιγμή, το υψηλό έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών φανερώνει τις συνεχιζόμενες αδυναμίες της παραγωγικής βάσης. Η χώρα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στην παραγωγή διεθνώς ανταγωνιστικών προϊόντων, στην ενίσχυση των εξαγωγών και στη δημιουργία θέσεων εργασίας με καλύτερες αποδοχές.
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι η ανάπτυξη επιβραδύνεται. Είναι ότι η οικονομική πολιτική δεν έχει εξασφαλίσει ακόμη μια σταθερή και κοινωνικά δίκαιη αναπτυξιακή δυναμική, ικανή να περιορίσει τις ανισότητες και να ενισχύσει ουσιαστικά τα εισοδήματα.
Η ανάπτυξη υπάρχει, αλλά ποιοι καρπώνονται τα οφέλη της;
Η Ελλάδα εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ενώ η ανεργία και το δημόσιο χρέος προβλέπεται να μειωθούν. Αυτές οι εξελίξεις, ωστόσο, δεν αναιρούν το ζήτημα της άνισα κατανεμημένης οικονομικής ευημερίας. Η Κομισιόν προβλέπει ότι οι πραγματικές αμοιβές ανά εργαζόμενο θα υποχωρήσουν το 2026, καθώς οι ονομαστικές αυξήσεις δεν επαρκούν για να καλύψουν τον πληθωρισμό.
Το αποτέλεσμα είναι μια οικονομία στην οποία η βελτίωση των δημοσιονομικών δεικτών συνυπάρχει με τη συνεχιζόμενη πίεση στα εισοδήματα. Η κριτική ότι η κυβερνητική πολιτική ευνοεί περισσότερο όσους διαθέτουν οικονομική ισχύ αποκτά ιδιαίτερη σημασία μέσα σε αυτό το περιβάλλον, παρότι οι μακροοικονομικές προβλέψεις δεν αρκούν από μόνες τους για να αποδείξουν αύξηση της συγκέντρωσης πλούτου.
Η ουσία της πολιτικής αντιπαράθεσης βρίσκεται πλέον στις προτεραιότητες. Η κυβέρνηση Μητσοτάκη έχει επιλέξει να αναδείξει τη δημοσιονομική σταθερότητα ως κεντρικό επίτευγμα, αλλά η κοινωνική αξιολόγηση της οικονομικής πολιτικής γίνεται στο εισόδημα που απομένει μετά την πληρωμή του ενοικίου, του ηλεκτρικού ρεύματος και των βασικών αναγκών.
Με την ανάπτυξη να προβλέπεται στο 1,5% για το 2027 και το 2028, το ερώτημα για την επόμενη ημέρα είναι συγκεκριμένο: πώς θα μετατραπεί η δημοσιονομική πρόοδος σε πραγματική αύξηση της αγοραστικής δύναμης και σε δικαιότερη κατανομή του παραγόμενου πλούτου; Αυτό είναι το πεδίο στο οποίο θα κριθεί η οικονομική πολιτική της κυβέρνησης, πέρα από τα πλεονάσματα και τους πανηγυρισμούς για τις επιδόσεις των αριθμών.
