Από τον JD Vance στις ΗΠΑ στον Κασιδιάρη στην Ελλάδα: Tο X προωθεί πολιτικό περιεχόμενο που ο χρήστης δεν επέλεξε;

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Ποιος αποφασίζει τι θα εμφανιστεί στην οθόνη ενός πολίτη όταν ο ίδιος δεν έχει επιλέξει να ακολουθεί τον συγκεκριμένο πολιτικό λογαριασμό; Το ερώτημα επανέρχεται με ένταση μετά την εμφάνιση αναρτήσεων του Ηλία Κασιδιάρη μέσω push notifications του X, ακόμη και σε χρήστες που δεν ακολουθούν τον λογαριασμό του.

Το ζήτημα δεν αφορά το δικαίωμα οποιουδήποτε να διαθέτει λογαριασμό ή να δημοσιεύει περιεχόμενο, εφόσον αυτό επιτρέπεται από το ισχύον πλαίσιο και τους κανόνες της πλατφόρμας. Αφορά κάτι διαφορετικό: την ενεργητική αλγοριθμική διανομή πολιτικού περιεχομένου σε ανθρώπους που δεν έχουν επιλέξει να το λαμβάνουν από τη συγκεκριμένη πηγή.

Το αμερικανικό προηγούμενο και οι αντιδράσεις για Trump και Vance

Η συζήτηση θυμίζει όσα είχαν προηγηθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, όταν χρήστες των κοινωνικών δικτύων διαμαρτύρονταν επειδή έβλεπαν πολιτικό περιεχόμενο σχετικό με τον Donald Trump και τον JD Vance, χωρίς να θεωρούν ότι οι ίδιοι είχαν κάνει κάποια αντίστοιχη επιλογή.

Δεν ήταν όλες οι τότε καταγγελίες ίδιες ούτε αποδείχθηκαν όλες βάσιμες. Ειδικά μετά την ορκωμοσία του 2025, μέρος της συζήτησης αφορούσε τους επίσημους θεσμικούς λογαριασμούς του προέδρου και του αντιπροέδρου στο Facebook, οι οποίοι μεταβιβάζονται από τη μία κυβέρνηση στην επόμενη. Παράλληλα, όμως, είχαν ήδη καταγραφεί στις ΗΠΑ σοβαρά ερωτήματα για τον τρόπο με τον οποίο οι αλγόριθμοι του X προτείνουν πολιτικό περιεχόμενο σε χρήστες που δεν ακολουθούν τους λογαριασμούς από τους οποίους αυτό προέρχεται.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της σημερινής ελληνικής υπόθεσης. Το ίδιο το X προβλέπει τη δυνατότητα προτεινόμενων push notifications και χρησιμοποιεί συστήματα συστάσεων που μπορούν να αντλούν περιεχόμενο πέρα από το δίκτυο των λογαριασμών που έχει επιλέξει να ακολουθεί ένας χρήστης.

Γιατί Κασιδιάρης; Με ποια κριτήρια;

Από τη στιγμή, λοιπόν, που μια ανάρτηση του Ηλία Κασιδιάρη μπορεί να φτάσει ως push notification σε κάποιον που δεν τον ακολουθεί, προκύπτουν εύλογα ερωτήματα προς την πλατφόρμα.

Με ποια κριτήρια επιλέχθηκε η συγκεκριμένη ανάρτηση; Ποια προηγούμενη δραστηριότητα ενός χρήστη μπορεί να οδηγήσει τον αλγόριθμο στο συμπέρασμα ότι ενδιαφέρεται για τέτοιο πολιτικό περιεχόμενο; Πόσο καθοριστική είναι η δημοφιλία μιας ανάρτησης και πόσο το ιστορικό αλληλεπιδράσεων; Υπάρχουν διαφορετικά φίλτρα όταν πρόκειται για πολιτικό περιεχόμενο;

Κυρίως, υπάρχουν ασφαλιστικές δικλίδες για την αλγοριθμική ενίσχυση περιεχομένου που προέρχεται από πρόσωπα με ιδιαίτερα βεβαρημένο δημόσιο και δικαστικό παρελθόν; Και εφόσον υπάρχουν, πώς εφαρμόζονται στην πράξη;

Υπάρχει και ένα ακόμη ερώτημα: πόσοι χρήστες στην Ελλάδα λαμβάνουν αντίστοιχες ειδοποιήσεις; Πρόκειται για μεμονωμένες εξατομικευμένες συστάσεις ή για ευρύτερη αλγοριθμική διανομή συγκεκριμένων αναρτήσεων; Χωρίς πρόσβαση στα δεδομένα της πλατφόρμας, ασφαλής απάντηση δεν μπορεί να δοθεί.

Άλλο η δημοσίευση, άλλο η αλγοριθμική προώθηση

Η διάκριση είναι κρίσιμη. Η δυνατότητα κάποιου να δημοσιεύει περιεχόμενο σε ένα κοινωνικό δίκτυο είναι διαφορετικό ζήτημα από την απόφαση της ίδιας της πλατφόρμας να ενισχύσει αλγοριθμικά αυτό το περιεχόμενο και να το μεταφέρει ακόμη και ως ειδοποίηση στην οθόνη ανθρώπων που δεν έχουν επιλέξει τον λογαριασμό.

Το ίδιο ερώτημα που απασχόλησε τις ΗΠΑ επιστρέφει, λοιπόν, με ελληνικούς όρους: πού τελειώνει η προσωποποιημένη πρόταση περιεχομένου και πού αρχίζει η αλγοριθμική πολιτική επιρροή;

Και τελικά, όταν ένας πολίτης ανοίγει το κινητό του και βρίσκει μπροστά του μια πολιτική ανάρτηση από έναν λογαριασμό που ουδέποτε επέλεξε να ακολουθήσει, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι μόνο «γιατί μου εμφανίστηκε;». Είναι ποιος έθεσε τους κανόνες ώστε να εμφανιστεί, ποια δεδομένα χρησιμοποιήθηκαν για να ληφθεί αυτή η απόφαση και ποιος ελέγχει αν αυτοί οι κανόνες εφαρμόζονται με διαφάνεια και χωρίς πολιτικές στρεβλώσεις.