Χάρης Δούκας: Από την Αθήνα ξεκινά η μάχη για ένα νέο ευρωπαϊκό κοινωνικό συμβόλαιο

Σε πολιτικό και θεσμικό σημείο εκκίνησης μιας πανευρωπαϊκής συμμαχίας πόλεων, περιφερειών και πολιτών επιχειρεί να μετατρέψει την Αθήνα ο Χάρης Δούκας, συνδέοντας ευθέως τη συζήτηση για τον επόμενο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό με την κρίση του κοινωνικού συμβολαίου, την υποχώρηση της κοινωνικής συνοχής και την άνοδο της Ακροδεξιάς. Η «Διακήρυξη των Αθηνών» και η πρωτοβουλία «ΠΑΡΕ ΘΕΣΗ» συγκροτούν ένα πολιτικό πλαίσιο που διεκδικεί μεγαλύτερο ρόλο για την Αυτοδιοίκηση στις ευρωπαϊκές αποφάσεις και θέτει ως κεντρικό αίτημα ο νέος ευρωπαϊκός προϋπολογισμός να γίνει «Προϋπολογισμός Δημοκρατίας».

Η αφετηρία της παρέμβασης του Δημάρχου Αθηναίων είναι σαφώς πολιτική. Όπως υπογράμμισε, η μεταπολεμική ευρωπαϊκή κοινωνική συμφωνία στηρίχθηκε σε τρεις θεμελιώδεις υποσχέσεις: ότι η εργασία θα προστατεύει από τη φτώχεια, ότι το κράτος θα εγγυάται τα βασικά δημόσια αγαθά και ότι η επόμενη γενιά θα ζει καλύτερα από την προηγούμενη. Κατά τον Χάρη Δούκα, αυτές οι υποσχέσεις δεν δοκιμάζονται απλώς αλλά έχουν πλέον διαρραγεί, καθώς η εργασία δεν εξασφαλίζει πάντοτε αξιοπρεπή διαβίωση, τα δημόσια αγαθά πιέζονται και η νέα γενιά αντιμετωπίζει το ενδεχόμενο κοινωνικής υποχώρησης.

Η Διακήρυξη των Αθηνών και η σύγκρουση για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Ακριβώς σε αυτό το σημείο η ομιλία του Δημάρχου συναντά το πολιτικό περιεχόμενο της Διακήρυξης των Αθηνών. Οι Σοσιαλιστές και Προοδευτικοί αιρετοί της τοπικής και περιφερειακής διακυβέρνησης προειδοποιούν ότι οι προτάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ενδέχεται να αποδυναμώσουν τις πολιτικές συνοχής, να περιορίσουν τον ρόλο δήμων και περιφερειών και τελικά να ενισχύσουν την εικόνα μιας Ευρώπης απομακρυσμένης από την καθημερινότητα των πολιτών.

Η αντιπαράθεση αποκτά συγκεκριμένο δημοσιονομικό περιεχόμενο. Η Διακήρυξη καταγράφει ότι η πρόταση προβλέπει 131 δισ. ευρώ για την «Ευρωπαϊκή Αμυντική Ένωση», ποσό πενταπλάσιο από το σημερινό, ενώ το μερίδιο των πόρων για την Κοινή Αγροτική Πολιτική και τη συνοχή υποχωρεί, σύμφωνα με το κείμενο, από το 68,5% του ισχύοντος Δημοσιονομικού Πλαισίου στο 44% του προτεινόμενου. Η απάντηση που διατυπώνεται από την Αθήνα δεν είναι η απόρριψη της ανάγκης για ευρωπαϊκή άμυνα, αλλά η διεύρυνση της έννοιας της ασφάλειας.

«Η ασφάλεια δεν είναι μόνο άμυνα», τόνισε ο Χάρης Δούκας, μεταφέροντας τη συζήτηση από τα σύνορα στην καθημερινότητα. Στέγη, αξιοπρεπής εργασία, δημόσιες υπηρεσίες, ενεργειακή ασφάλεια, κοινωνική συνοχή και προστασία από την κλιματική κρίση εντάσσονται στην ίδια πολιτική εξίσωση. Πρόκειται για μία διαφορετική ανάγνωση της ευρωπαϊκής ισχύος: όχι μόνο ως στρατιωτικής ή γεωπολιτικής δυνατότητας, αλλά ως ικανότητας των δημοκρατικών θεσμών να εξασφαλίζουν ασφάλεια και αξιοπρέπεια μέσα στις ίδιες τις κοινωνίες.

Η Διακήρυξη προχωρά ακόμη περισσότερο, καταθέτοντας επτά συγκεκριμένες διεκδικήσεις. Ζητεί ευρωπαϊκό προϋπολογισμό τουλάχιστον στο 1,38% του ΑΕΠ της ΕΕ, χρηματοδοτούμενο από πραγματικούς και προοδευτικούς ίδιους πόρους, απόρριψη της επανασυγκέντρωσης των αποφάσεων σε εθνικό επίπεδο, προστασία της πολιτικής συνοχής και της αγροτικής ανάπτυξης και ουσιαστική συμμετοχή των δήμων και των περιφερειών στη διαμόρφωση των ευρωπαϊκών πολιτικών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η πρόταση ώστε τα εθνικά σχέδια να περιλαμβάνουν τουλάχιστον ένα εδαφικό κεφάλαιο, με σεβασμό στις αρμοδιότητες πόλεων και περιφερειών, αλλά και η απαίτηση τουλάχιστον το 20% των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων να κατευθύνεται σε ολοκληρωμένες στρατηγικές εδαφικής ανάπτυξης. Παράλληλα, απορρίπτεται ως απαράδεκτη η προβλεπόμενη μείωση κατά 20% των πόρων υπό επιμερισμένη διαχείριση, στους οποίους περιλαμβάνεται και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο.

«Η Ευρώπη ξεκινά εκεί όπου ζουν οι άνθρωποι»

Εδώ βρίσκεται και ο πυρήνας της πολιτικής στρατηγικής που επιχειρεί να αναδείξει ο Δήμαρχος Αθηναίων. Η Αυτοδιοίκηση δεν αντιμετωπίζεται ως τελευταίος διοικητικός κρίκος εφαρμογής αποφάσεων που λαμβάνονται στις Βρυξέλλες ή στις εθνικές πρωτεύουσες, αλλά ως αυτοτελές επίπεδο δημοκρατικής νομιμοποίησης. Οι πόλεις είναι εκείνες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της στεγαστικής κρίσης, της ενεργειακής φτώχειας, των κοινωνικών υπηρεσιών, των καυσώνων, των πλημμυρών και των πυρκαγιών. Συνεπώς, διεκδικούν θέση και στο τραπέζι όπου κατανέμονται οι ευρωπαϊκοί πόροι.

Αυτή η αντίληψη συμπυκνώνεται στη φράση του Χάρη Δούκα ότι «η Ευρώπη ξεκινά εκεί όπου ζουν οι άνθρωποι». Στις πόλεις, στις γειτονιές και στις περιφέρειες. Είναι ταυτόχρονα μία θεσμική διεκδίκηση και μία πολιτική απάντηση στην κρίση αντιπροσώπευσης: όσο οι αποφάσεις απομακρύνονται από τις τοπικές κοινωνίες, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος να ενισχύονται η απογοήτευση, η αποχή και οι αντιευρωπαϊκές ή ακροδεξιές δυνάμεις.

Η Διακήρυξη, μάλιστα, προειδοποιεί ότι εφόσον παραβιαστεί η αρχή της επικουρικότητας, οι Σοσιαλιστές και Προοδευτικοί αιρετοί είναι έτοιμοι, μέσω της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών, να αξιοποιήσουν όλα τα διαθέσιμα θεσμικά μέσα, ακόμη και την προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Αθήνα, επομένως, δεν φιλοξενεί απλώς μία πολιτική διακήρυξη προθέσεων. Επιχειρεί να αποτελέσει αφετηρία οργανωμένης ευρωπαϊκής πίεσης ενόψει των αποφάσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο.

Σε αυτό ακριβώς αποσκοπεί και το «ΠΑΡΕ ΘΕΣΗ». Η νέα πανευρωπαϊκή πλατφόρμα θα συγκεντρώνει υπογραφές αιρετών της Αυτοδιοίκησης, εκπροσώπων της κοινωνίας των πολιτών και πολιτών, οι οποίες θα κατατεθούν στα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα πριν από τις κρίσιμες αποφάσεις για τον νέο προϋπολογισμό.

Το πολιτικό μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει ο Χάρης Δούκας από την Αθήνα είναι, τελικά, συγκεκριμένο: η απάντηση στην ανασφάλεια και στην άνοδο της Ακροδεξιάς δεν μπορεί να είναι λιγότερη κοινωνική Ευρώπη και μεγαλύτερη απόσταση από τους πολίτες. Η μάχη για το επόμενο ευρωπαϊκό κοινωνικό συμβόλαιο περνά πλέον και μέσα από τη μάχη για τον προϋπολογισμό. Και η πρωτοβουλία που παρουσιάστηκε στην Αθήνα επιδιώκει να βάλει τις πόλεις και τις περιφέρειες μέσα σε αυτή τη διαπραγμάτευση, πριν ληφθούν οι αποφάσεις που θα καθορίσουν την επόμενη ευρωπαϊκή περίοδο.