Εκλογές: Το ψευτοδίλημμα της «ακυβερνησίας» απέναντι στην κοινωνική απαίτηση για πολιτική αλλαγή

Γράφει ο Δημοσιογράφος και Πολιτικός Αναλυτής, Γαβρής Άγγελος

Καθώς η χώρα εισέρχεται σταδιακά σε προεκλογική περίοδο, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας αναμένεται να επαναφέρει στο προσκήνιο το γνώριμο δίλημμα της «σταθερότητας ή ακυβερνησίας». Πρόκειται για μια στρατηγική που αξιοποιήθηκε και στις προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις, επιχειρώντας να συνδέσει την παραμονή της σημερινής κυβέρνησης στην εξουσία με την πολιτική ομαλότητα και να παρουσιάσει κάθε εναλλακτική κυβερνητική λύση ως πηγή αβεβαιότητας.

Το πολιτικό και κοινωνικό περιβάλλον, ωστόσο, εμφανίζεται σήμερα διαφορετικό. Η κυβέρνηση της ΝΔ βρίσκεται αντιμέτωπη με σωρευμένες υποθέσεις που έχουν προκαλέσει έντονη πολιτική αντιπαράθεση, ενώ μια σειρά από ζητήματα που αφορούν τη διαφάνεια, τη θεσμική λειτουργία και τη λογοδοσία εξακολουθούν να βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Παράλληλα, έχουν καταγραφεί υποθέσεις που διερευνώνται από ευρωπαϊκές και ελληνικές αρχές, γεγονός που έχει τροφοδοτήσει την αντιπολιτευτική κριτική περί μιας κυβέρνησης που βαρύνεται με τον μεγαλύτερο αριθμό σοβαρών πολιτικών υποθέσεων της μεταπολιτευτικής περιόδου. Πρόκειται για πολιτική αξιολόγηση που διατυπώνεται από κόμματα της αντιπολίτευσης και μέρος του δημόσιου διαλόγου και όχι για τελεσίδικη δικαστική διαπίστωση.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το δίλημμα της «σταθερότητας ή ακυβερνησίας» δυσκολεύεται να αποκτήσει την απήχηση που είχε στο παρελθόν. Για σημαντικό τμήμα της κοινωνίας, η συζήτηση δεν αφορά πλέον το αν θα υπάρξει κυβερνητική σταθερότητα, αλλά το ποιο πολιτικό σχέδιο μπορεί να εγγυηθεί ταυτόχρονα σταθερότητα, διαφάνεια και αλλαγή πορείας. Η έννοια της σταθερότητας δεν ταυτίζεται αναγκαστικά με τη διατήρηση της ίδιας κυβέρνησης στην εξουσία.

Τα τελευταία δημοσκοπικά ευρήματα δείχνουν ότι η κοινωνική απαίτηση για πολιτική αλλαγή παραμένει ισχυρή, ενώ ενισχύεται η συζήτηση για κυβερνήσεις συνεργασίας. Η προοπτική συνεννόησης μεταξύ προοδευτικών πολιτικών δυνάμεων αντιμετωπίζεται από πολλούς πολίτες ως πιθανή εναλλακτική διακυβέρνησης, ικανή να οδηγήσει σε διαφορετικές πολιτικές προτεραιότητες και σε ανανέωση του πολιτικού σκηνικού.

Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του εκλογικού κλίματος εξακολουθούν να διαδραματίζουν τα προβλήματα της καθημερινότητας. Η ακρίβεια, το αυξημένο ενεργειακό κόστος, οι τιμές στα καύσιμα, η στεγαστική κρίση, η συμπίεση των εισοδημάτων και η δυσκολία των νέων να αποκτήσουν αξιοπρεπή προοπτική διαβίωσης συνθέτουν μια εικόνα έντονης κοινωνικής πίεσης. Η οικονομική πραγματικότητα που βιώνουν εκατομμύρια νοικοκυριά λειτουργεί ως βασικός παράγοντας διαμόρφωσης της εκλογικής συμπεριφοράς.

Την ίδια στιγμή, στον δημόσιο διάλογο κυριαρχεί και το αίτημα για ισχυρότερους θεσμούς, μεγαλύτερη διαφάνεια και ουσιαστική λογοδοσία. Η απαίτηση για πλήρη διερεύνηση όλων των υποθέσεων που έχουν προκαλέσει πολιτικές αντιπαραθέσεις συνδέεται, για πολλούς πολίτες, με την ανάγκη αποκατάστασης της εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα και τη λειτουργία του κράτους δικαίου.

Μέσα σε αυτές τις συνθήκες, η συμμετοχή στις κάλπες ενδέχεται να αποτελέσει τον σημαντικότερο παράγοντα της επόμενης εκλογικής αναμέτρησης. Ιστορικά, η αποχή ευνοεί τους ισχυρούς κομματικούς μηχανισμούς. Αντίθετα, η αυξημένη συμμετοχή μπορεί να μεταβάλει ουσιαστικά τους πολιτικούς συσχετισμούς και να αναδείξει διαφορετικές κοινοβουλευτικές ισορροπίες.

Το πραγματικό διακύβευμα των επόμενων εκλογών, επομένως, δεν φαίνεται να είναι η επιλογή ανάμεσα στη «σταθερότητα» και την «ακυβερνησία», αλλά η επιλογή ανάμεσα στη συνέχιση της σημερινής πολιτικής πορείας και σε μια διαφορετική κυβερνητική πρόταση που θα μπορεί να συγκεντρώσει την εμπιστοσύνη της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Σε ένα ευρωπαϊκό κοινοβουλευτικό σύστημα, άλλωστε, οι κυβερνήσεις συνεργασίας αποτελούν θεσμικά προβλεπόμενη μορφή διακυβέρνησης και όχι συνώνυμο της πολιτικής αστάθειας.

Η τελική απάντηση θα δοθεί από τους πολίτες. Εκείνοι θα αποφασίσουν αν θα ανανεώσουν την εμπιστοσύνη τους στη σημερινή κυβέρνηση ή αν θα επιλέξουν μια διαφορετική κοινοβουλευτική σύνθεση, μέσα από συνεργασίες που θα επιδιώξουν μια νέα πολιτική κατεύθυνση για τη χώρα.