Εργατική Πρωτομαγιά: Από την απεργία στο Σικάγο στην αβεβαιότητα του “σήμερα”

1η Μαΐου σήμερα, μέρα ορόσημο για τους αγώνες του εργάτη και χιλιάδες εργαζόμενοι αναμένεται να βγουν στους δρόμους σε κάθε γωνιά της Ελλάδας για να τιμήσουν όσους έχασαν τη ζωή τους παλεύοντας για καλύτερες εργασιακές συνθήκες

Η ιστορία της 1ης Μαϊου:

Εκατόν τριάντα εννέα χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την αφετηρία της Πρωτομαγιάς.

Την 1η Μάϊου 1866 οι εργάτες στο Σικάγο κατέβηκαν σε απεργία με κεντρικό αίτημα «8 ώρες δουλειά – 8 ώρες ανάπαυση – 8 ώρες ύπνο». Στη διαδήλωση συμμετείχαν περισσότεροι από 600.000 απεργοί σε όλη τη χώρα, γυναίκες και παιδιά, οι 80.000 στο Σικάγο.

Η Πρωτομαγιά καθιερώθηκε ως διεθνής ημέρα των εργατών όλου του κόσμου το 1889, μετά από απόφαση της Β’ Διεθνούς.

Η πρώτη Πρωτομαγιά στην Ελλάδα γιορτάστηκε το 1892, από τον Σοσιαλιστικό Σύλλογο του Σταύρου Καλλέργη. Τα χρόνια που ακολούθησαν η Πρωτομαγιά γιορταζόταν κάθε χρόνο.

Το 1924 η τότε κυβέρνηση Παπαναστασίου είχε απαγορεύσει τις πρωτομαγιάτικες εκδηλώσεις, ωστόσο μετά από κάλεσμα της ΓΣΕΕ, οι εργαζόμενοι πραγματοποίησαν συγκεντρώσεις. Οι συγκεντρώσεις χτυπήθηκαν από αξιωματικούς του στρατού, αφού είχαν αρνηθεί οι στρατιώτες να πυροβολήσουν τους διαδηλωτές. Απολογισμός ένας νεκρός, 100 τραυματίες και 100 συλληφθέντες.

Ο Μάιος του 1936 «πνίγηκε» στο αίμα, όταν στην απεργία των καπνεργατών στη Θεσσαλονίκη δολοφονήθηκαν 12 άνθρωποι. Χαρακτηριστική σκηνή, η φωτογραφίας μιας μάνας να κλαίει τον νεκρό γιό της πάνω σε μια ξύλινη πόρτα. Ήταν ο 25χρονος αυτοκινηστιστής Τάσος Τούσης. Η συγκλονιστική εικόνα θα εμπνεύσει τον Ποιητή Γιάννη Ρίτσο, να γράψει τον «Επιτάφιο», που το μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης κάποια χρόνια μετά.

Περίπου ένα χρόνο πριν από τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, στις 27 Απριλίου 1944, ο ΕΛΑΣ θα σκοτώσει σε ενέδρα τον Γερμανό στρατιωτικό διοικητή της Πελοποννήσου, στρατηγό Φραντς Κρεχ, διοικητή της 41ης Μεραρχίας Πεζικού της Βέρμαχτ, καθώς και τρεις άνδρες τςη συνοδείας του.

Οι κατακτητές αποφάσισαν σε αντίποινα «την εκτέλεση 200 κομουνιστών, καθώς και την εκτέλεση όλων των ανδρών που θα συλλαμβάνονται μεταξύ Μολάων και Σπάρτης». Οι περισσότερο μελλοθάνατοι, που  ήταν παλιοί κρατούμενοι στην Ακροναυπλία και εξόριστοι στην Ανάφη, οδηγήθηκαν με καμιόνια από το στρατόπεδο του Χαϊδαρίου στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.

Μεταπολεμικά χρόνια

Ο πρώτος μεταπολεμικός εορτασμός της Πρωτομαγιάς στη χώρα μας πραγματοποιήθηκε στο Παναθηναϊκό στάδιο, ενώ την υπόλοιπη δεκαετία του ’40, οι εορτασμοί γίνονταν κυρίως σε κλειστούς χώρους.

Το 1967, με την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας απαγορεύονται κάθε είδους συναθροίσεις, ενώ το 1968 η Πρωτομαγιά καθιερώνεται ως αργία με τον Αναγκαστικό Νόμο 380/68.

Ο πρώτος εορτασμός της Πρωτομαγιάς σε συνθήκες νομιμότητας έγινε το 1975, λαμβάνει χώρα στην πλατεία Κοτζιά και είναι μαζική, ενώ από το 1976 η συγκέντρωση της Πρωτομαγιάς θα γίνεται στο Πεδίο του Άρεως μπροστά από το κτίριο της ΓΣΕΕ.

Το μήνυμα των Δικτύων Συνδικαλιστικού Ιδιωτικού-Δημοσίου-Συνταξιούχων του ΠΑΣΟΚ για την εργατική Πρωτομαγιά

«Σήμερα διεκδικούμε και αγωνιζόμαστε για εργασιακές συνθήκες με σταθερότητα και ασφάλεια, για μισθούς αξιοπρέπειας, για συλλογικές συμβάσεις εργασίας, για ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος, για πραγματική ισότητα ανάμεσα σε άνδρες και γυναίκες, για τη στήριξη των νέων ανθρώπων, για ζωή με ελπίδα και προοπτική», τονίζουν σε ανακοίνωση τους για την Πρωτομαγιά τα Δίκτυα Συνδικαλιστικού Ιδιωτικού-Δημοσίου-Συνταξιούχων ΠΑΣΟΚ-Κινήματος Αλλαγής.

Τονίζουν ότι «το ΠΑΣΟΚ έχοντας διαχρονικά ισχυρούς δεσμούς με τον κόσμο της εργασίας, τιμά και στηρίζει τους αγώνες, τα δικαιώματα και τις δίκαιες διεκδικήσεις των εργαζομένων και του συνδικαλιστικού κινήματος στους σημερινούς δύσκολους και αβέβαιους καιρούς». Σημειώνουν ότι «η Πρωτομαγιά μάς καλεί να ενισχύσουμε να ακουστεί πιο δυνατά η φωνή των εργαζομένων, να ενώσουμε δυνάμεις σε κοινούς αγώνες, με πίστη στη δημοκρατία, τη δικαιοσύνη και την κοινωνική συνοχή» και προσθέτουν ότι «οι συλλογικοί αγώνες και η αλληλεγγύη είναι η δύναμη των εργαζομένων».

Παράλληλα επισημαίνουν στην ανακοίνωση τους:

«Η 1η Μάη αποτελεί μοναδικό σύμβολο των αγώνων των εργαζομένων στη διαδρομή του ιστορικού χρόνου.  139 χρόνια μετά το 1886, οι αγώνες των εργατών του Σικάγο συνεχίζουν να εμπνέουν και να  οδηγούν όλες και όλους μας στην προσπάθεια και στους αγώνες για ένα καλύτερο κόσμο, ένα κόσμο με σημείο αναφοράς τον άνθρωπο και τις ανάγκες του.

Η εργατική Πρωτομαγιά είναι ημέρα τιμής, μνήμης και συνέχισης των αγώνων του κόσμου της εργασίας. Το μήνυμα της ανεξίτηλο καθώς ζούμε σε μια εποχή όπου οι ανισότητες οξύνονται ενώ κατακτήσεις και δικαιώματα χρόνων υποχωρούν.  Η ανάγκη να υπερασπιστούμε αποτελεσματικά τα εργασιακά δικαιώματα και  τις συνδικαλιστικές ελευθερίες είναι σήμερα πιο ισχυρή από ποτέ.

Σε ένα κόσμο με νέες προκλήσεις, όπου κυριαρχεί η αβεβαιότητα και η ανασφάλεια, η υπεράσπιση και η διεύρυνση των δικαιωμάτων των εργαζομένων αποτελεί τον κύριο δρόμο για τη διασφάλιση της κοινωνικής συνοχής και την ενίσχυση της δημοκρατικής λειτουργίας των θεσμών. Αποτελεί διαχρονικά κυρίαρχη προτεραιότητα για τον πολιτικό χώρο της σοσιαλδημοκρατίας καθώς είναι αυτός ο πολιτικός χώρος που διαμορφώθηκε και αλληλοτροφοδοτείται μέσα από τη δράση και τις διεκδικήσεις των συνδικάτων και των αγώνων των εργαζομένων».