Φάκελος ΟΠΕΚΕΠΕ: Η έρευνα “έπεσε πάνω”σε Βορίδη και Αυγενάκη – Στον δρόμο για νέα Προανακριτική;

Σε τεντωμένο πολιτικό σχοινί κινείται πλέον η κυβέρνηση Μητσοτάκη, μετά τη διαβίβαση του φακέλου του ΟΠΕΚΕΠΕ από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία στη Βουλή, που φέρνει στο προσκήνιο ονόματα δύο πρώην υπουργών: του Μάκη Βορίδη και του Λευτέρη Αυγενάκη. Οι πληροφορίες για πιθανή εμπλοκή τους στη διαχείριση ευρωπαϊκών κονδυλίων ύψους 392 εκατ. ευρώ και η σκιά σκανδάλου που πλανάται πάνω από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης φέρνουν σε δύσκολη θέση το Μέγαρο Μαξίμου και αναθερμαίνουν τα σενάρια μιας νέας Προανακριτικής Επιτροπής.

Στο κυβερνητικό στρατόπεδο επικρατεί σιωπή και εμφανής αμηχανία, καθώς τα ερωτήματα για ενδεχόμενες ευθύνες πολιτικών προσώπων αναδύονται σε μια συγκυρία όπου η κυβέρνηση επιχειρεί να επανακτήσει τον έλεγχο σε πολλαπλά μέτωπα. Παρά το γεγονός ότι –τουλάχιστον επί του παρόντος– δεν υπάρχει ρητό αίτημα άρσης ασυλίας, η πολιτική φόρτιση που συνοδεύει τη διαβίβαση του φακέλου είναι δεδομένη.

Το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ και οι διαστάσεις του

Η υπόθεση αφορά το διάστημα 2016-2023 και τις σοβαρές παρατυπίες στη διαχείριση των κοινοτικών επιδοτήσεων μέσω του Οργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ). Σύμφωνα με την έρευνα, επιδοτήσεις δεκάδων εκατομμυρίων ευρώ κατευθύνθηκαν σε δικαιούχους χωρίς τους αναγκαίους ελέγχους ή ακόμη και χωρίς να πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις. Η ζημία για τα ευρωπαϊκά ταμεία εκτιμάται ως ιδιαιτέρως σοβαρή, με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να ζητά επί της ουσίας τον έλεγχο ενδεχόμενης εμπλοκής των τότε πολιτικών προϊσταμένων.

Όπως αποκαλύπτει το «Ποντίκι», ο προβληματισμός στο κυβερνητικό επιτελείο είναι διάχυτος. Το ενδεχόμενο Προανακριτικής βρίσκεται στο τραπέζι, αν και δεν έχει ακόμη ενεργοποιηθεί ο σχετικός μηχανισμός. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, στο εσωτερικό της κυβέρνησης επικρατεί προβληματισμός ως προς τη στάση που θα πρέπει να τηρηθεί: να υπάρξει μια εξεταστική διαδικασία με ευρύτερη θεματολογία ώστε να εκτονωθεί η πίεση ή να προχωρήσει ευθέως η Βουλή σε σύσταση Προανακριτικής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την εικόνα της κυβέρνησης;

Αντιπολίτευση σε στάση αναμονής – «Παράθυρο» για πολιτική αξιοποίηση

Η αντιπολίτευση προς το παρόν τηρεί στάση αναμονής, αφήνοντας όμως ανοιχτό το ενδεχόμενο να ζητήσει τη σύσταση ειδικής επιτροπής, εφόσον τα στοιχεία επιβεβαιώσουν εμπλοκή πολιτικών προσώπων. Στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ και του ΠΑΣΟΚ τονίζουν ότι θα πρέπει πρώτα να αποσαφηνιστεί το περιεχόμενο του φακέλου και να εκτιμηθεί αν συντρέχουν λόγοι για την ενεργοποίηση της διαδικασίας που προβλέπει το Σύνταγμα.

Την ίδια στιγμή, δεν περνά απαρατήρητη η ταχύτητα με την οποία επιχειρείται να υποβαθμιστεί το ζήτημα από πλευράς ΝΔ. Κοινοβουλευτικές πηγές της αντιπολίτευσης επισημαίνουν πως μια τόσο σοβαρή υπόθεση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως “γραφειοκρατικό ατύχημα”, τη στιγμή που αφορά τη διαχείριση ευρωπαϊκών πόρων με σαφές αποτύπωμα στην αγροτική πολιτική της χώρας.

Οι αντιδράσεις Βορίδη και Αυγενάκη

Αμφότεροι οι πρώην υπουργοί, Μάκης Βορίδης και Λευτέρης Αυγενάκης, αρνούνται κατηγορηματικά κάθε εμπλοκή. Ο πρώτος, με δημόσια δήλωσή του, σημείωσε ότι επί θητείας του έγιναν σημαντικά βήματα για την αναβάθμιση των μηχανισμών ελέγχου, αφήνοντας αιχμές για «στοχευμένη σπίλωση». Ο δεύτερος υποστηρίζει ότι δεν είχε διαχειριστική ευθύνη στις επίμαχες διαδικασίες και απορρίπτει κάθε υπόνοια, χαρακτηρίζοντας τη συζήτηση «εκτός πραγματικότητας».

Ωστόσο, η ένταση γύρω από το θέμα και η επιμονή των ευρωπαϊκών αρχών στη διαλεύκανση της υπόθεσης καθιστούν την πολιτική τους άμυνα ασταθή, ειδικά σε μια περίοδο όπου η κοινωνία εμφανίζεται άκρως ευαίσθητη απέναντι σε ζητήματα διαφάνειας και αξιοπιστίας των θεσμών.

Ορατός ο κίνδυνος πολιτικού βαρίδιου

Ανεξάρτητα από την τελική κατάληξη της διαδικασίας, το πολιτικό κόστος για τη Νέα Δημοκρατία φαντάζει υπαρκτό. Η υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ αγγίζει τον σκληρό πυρήνα του κράτους, τη διαχείριση των πόρων και την εμπιστοσύνη των πολιτών στη δημόσια διοίκηση. Οι αναφορές σε «μεροληπτικές κατανομές», «ευνοιοκρατία» και «εξυπηρετήσεις ημέτερων» επαναφέρουν στη δημόσια συζήτηση μια κριτική που η κυβέρνηση επιχειρεί να αποτινάξει εδώ και μήνες.

Το στοίχημα πλέον είναι πολιτικό – όχι μόνο νομικό. Αν ο φάκελος εξελιχθεί σε πλήρη κοινοβουλευτική έρευνα, τότε θα πρόκειται για την πρώτη σοβαρή ρωγμή στο αφήγημα της «κανονικότητας» και της «θεσμικής τάξης» που προβάλλει το Μαξίμου.

Με τη Βουλή να κρατά στα χέρια της τα επόμενα βήματα, όλα τα ενδεχόμενα παραμένουν ανοιχτά. Από την αποσιώπηση μέχρι την πλήρη πολιτική σύγκρουση. Και το αν η Νέα Δημοκρατία θα μπορέσει να διαχειριστεί αυτή την κρίση, ίσως εξαρτηθεί όχι μόνο από τα νομικά ευρήματα, αλλά –κυρίως– από την αντοχή της απέναντι στις ίδιες της τις σκιές.