Η “αξιολόγηση” του Μητσοτάκη – μια πλατφόρμα χωρίς ουσία

του Γαβρή Άγγελου

Την ώρα που οι πολίτες ζητούν αποτελεσματικό και δίκαιο κράτος, η κυβέρνηση επιλέγει να “πουλήσει” μεταρρυθμίσεις μέσω ψηφιακών βιτρινών. Η πιο πρόσφατη τέτοια “πλατφόρμα αξιολόγησης” δημοσίων υπηρεσιών, που παρουσιάστηκε με τυμπανοκρουσίες από το Υπουργείο Εσωτερικών, αποδεικνύεται, κατά κοινή ομολογία, ένα ακόμη επικοινωνιακό πυροτέχνημα χωρίς ουσιαστικό περιεχόμενο.

Σύμφωνα με την κοινή δήλωση του Παναγιώτη Βλάχου και του Γιάννη Πάζιου από το ΠΑΣΟΚ-Κίνημα Αλλαγής, η πλατφόρμα δεν αποτελεί ούτε σοβαρή μεταρρύθμιση ούτε εργαλείο ενίσχυσης της Δημόσιας Διοίκησης. Αντίθετα, πρόκειται για μία αποσπασματική πρωτοβουλία που βαφτίζει τη δημοσκόπηση ως πολιτική, την ψηφιακή πρόσοψη ως ουσιαστική αξιολόγηση και τη συγκυριακή εντύπωση ως θεσμικό αποτέλεσμα.

Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στον τύπο και στην ουσία του εγχειρήματος. Επεκτείνεται και στον ίδιο τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τον ρόλο του πολίτη, του δημόσιου υπαλλήλου και της πολιτικής ηγεσίας. Γιατί είναι τουλάχιστον αντιφατικό να απαιτείς αξιολόγηση από κάτω προς τα πάνω, χωρίς να έχεις εξασφαλίσει ούτε εσωτερική λογοδοσία ούτε επαρκή χρηματοδότηση ούτε στοιχειώδη διαφάνεια στους μηχανισμούς εφαρμογής. Είναι ανήκουστο, διεθνώς πρωτοφανές, να προχωράς σε “αξιολόγηση” δήμων, υπηρεσιών και φορέων χωρίς να έχεις πρώτα δώσει τους απαραίτητους πόρους και τα εργαλεία ώστε να ανταποκριθούν στις ανάγκες των πολιτών.

Η διοικητική μεταρρύθμιση δεν είναι λογιστικό Excel ούτε φόρμα αξιολόγησης με αστεράκια. Είναι πράξη πολιτική και δέσμευση διοικητική. Απαιτεί στρατηγική, συμμετοχή, διαφάνεια και κυρίως λογοδοσία. Τίποτα από αυτά δεν πληρούται σε αυτή τη νέα, ψηφιακή —και εν πολλοίς προσχηματική— “μεταρρύθμιση”.

Το ΠΑΣΟΚ, στην ίδια δήλωση, επαναφέρει στο προσκήνιο μια σοβαρή και τεκμηριωμένη πρόταση: η αξιολόγηση να γίνει εργαλείο ανάπτυξης και ενίσχυσης των υπηρεσιών προς τον πολίτη, μέσα από πραγματική στοχοθεσία, διαφανείς διαδικασίες, διαβούλευση με τους ίδιους τους υπαλλήλους και αξιοποίηση των εργαλείων που ήδη διαθέτει η Διοίκηση. Αντ’ αυτού, η κυβέρνηση προκρίνει τον δρόμο των εντυπώσεων: ανακοινώνει νέες πλατφόρμες, διορίζει μετακλητούς, σπαταλά πόρους και αποδυναμώνει κρίσιμες λειτουργίες του κράτους με δήθεν “επιτελικό” σχεδιασμό.

Όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, “με χρήματα των φορολογουμένων στήνουν έναν ψηφιακό μουσαμά — μια βιτρίνα χωρίς περιεχόμενο”.

Το πρόβλημα είναι ότι πίσω από τον μουσαμά δεν βρίσκεται ούτε η διοικητική μεταρρύθμιση, ούτε η αξιολόγηση, ούτε η αξιοπιστία του κράτους. Βρίσκεται απλώς η παλιά, δοκιμασμένη και επικίνδυνη λογική: λίγη τεχνολογία για το θεαθήναι, λίγη επικοινωνία για να ξεγελαστεί ο κόσμος, και στο τέλος, μηδενικό αποτέλεσμα για την κοινωνία.

Η αξιολόγηση δεν είναι πολιτική διαφυγής. Είναι εργαλείο λογοδοσίας. Και η κυβέρνηση αυτή, δείχνει ξανά πως ούτε θέλει ούτε μπορεί να λογοδοτήσει.