“Μην ‘πυροβολείτε’ τον βοσκό και κτηνοτρόφο — Πιθανότατα αυτός δεν πήρε επιδότηση από τον ΟΠΕΚΕΠΕ”

Υποσημείωση: Ο τίτλος είναι σαρκαστικός. Το άρθρο εστιάζει στη διαφθορά των μηχανισμών διαχείρισης και όχι στους πραγματικούς παραγωγούς της υπαίθρου.

Στο κέντρο ενός ακόμη σκανδάλου, ο ΟΠΕΚΕΠΕ – ο Οργανισμός Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων – βρίσκεται για μία ακόμη φορά αντιμέτωπος με καταγγελίες που αναδεικνύουν τον παρασιτισμό που έχει αναπτυχθεί γύρω από τα ευρωπαϊκά κονδύλια προς τους αγρότες και κτηνοτρόφους. Όμως, ας είμαστε ειλικρινείς: αυτός που βόσκει πρόβατα στην Πίνδο ή αρμέγει κατσίκες στον Ψηλορείτη δεν είχε ποτέ πρόσβαση σε επιδοτήσεις-μαμούθ, δεν υπήρξε ποτέ ο «εκλεκτός» των συστημάτων.

Στο πολυετές αυτό σκάνδαλο που φτάνει από το 2017 έως το 2025 – με διάχυτη θεσμική συνενοχή – αποκαλύπτεται πώς μεθοδεύτηκε η διανομή των ενισχύσεων σε ανθρώπους που δεν είχαν καμία πραγματική δραστηριότητα στην πρωτογενή παραγωγή. Εικονικά βοσκοτόπια, εταιρείες «σφραγίδες», επιδοτήσεις για ανύπαρκτες εκτάσεις ή ζώα, πλασματικές δηλώσεις καλλιεργειών, μεταβιβάσεις δικαιωμάτων επιδότησης μέσω κυκλωμάτων με κομματικές πλάτες.

Η υπόθεση δεν είναι μόνο οικονομικό σκάνδαλο, αλλά και ηθική ήττα. Τα χρήματα που προορίζονταν για να ενισχύσουν την εθνική διατροφική ασφάλεια, να κρατήσουν τους νέους στην ύπαιθρο και να στηρίξουν τις οικογενειακές εκμεταλλεύσεις, έγιναν αντικείμενο πλουτισμού για λίγους με πολιτική πρόσβαση. Σύμφωνα με έγγραφα, ελέγχους και επίσημες αναφορές, υπήρξαν ευνοημένοι με επιδοτήσεις εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ – χωρίς να έχουν καμία επαφή με την κτηνοτροφία ή τη γεωργία. Πρόκειται για τη γνωστή ελίτ των «επενδυτών» της υπαίθρου, με επενδυτικό ενδιαφέρον αποκλειστικά για τις κοινοτικές χρηματοδοτήσεις.

Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, φορέας ελέγχου και πληρωμών, έγινε εργαλείο πολιτικής επιρροής. Οι διοικήσεις του, με κομματικά διαπιστευτήρια ανεξαρτήτως κυβέρνησης, φαίνεται πως ελάχιστα ενδιέφεραν οι ευρωπαϊκοί κανονισμοί ή το συμφέρον του πραγματικού παραγωγού. Αλλά η περίοδος της διακυβέρνησης Νέας Δημοκρατίας (2019-2023) ανέδειξε τη βαθύτερη θεσμική σήψη. Η πρόσφατη αναφορά για διαρροή δεδομένων και ύποπτες αναθέσεις πληροφορικών συστημάτων του οργανισμού προς ημέτερους, μόνο επιβεβαιώνει τη χρόνια παθογένεια.

Ενδεικτική είναι και η σιωπή. Η κυβέρνηση δεν έχει προχωρήσει σε αναλυτική λογοδοσία. Αντί να υπάρξει αποκατάσταση της αξιοπιστίας και εκκαθάριση του μηχανισμού, η ηγεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης περιορίζεται σε δηλώσεις για «διοικητικές αστοχίες» ή «κακή διαχείριση». Κανείς δεν ζητάει συγγνώμη από τους αγρότες που περιμένουν μήνες να πληρωθούν τις πραγματικές τους ενισχύσεις, κανείς δεν παραιτείται για τις υπογραφές που μπήκαν.

Η υποκρισία είναι διπλή. Από τη μία πλευρά, προωθείται η εικόνα της «αγροτικής ανάπτυξης» με φιέστες και συνέδρια, ενώ από την άλλη δημιουργείται ένα πελατειακό πλέγμα επιλεκτικής ενίσχυσης μέσω ΟΠΕΚΕΠΕ. Και την ίδια ώρα, η κρατική ρητορική καλλιεργεί κοινωνικό αυτοματισμό: ο βοσκός παρουσιάζεται ως «επιδοματίας» ή «χαραμοφάης», την ώρα που ο πραγματικός επιδοματίας – με τη βούλα του κόμματος – φοράει κοστούμι και έχει βίλα στην (ας πούμε) Εκάλη.

Ποιο είναι το αποτέλεσμα; Η απαξίωση του θεσμού. Η εμπιστοσύνη των πολιτών στην κατανομή των ευρωπαϊκών πόρων έχει διαβρωθεί. Ο ΟΠΕΚΕΠΕ, αντί να είναι στυλοβάτης της διαφάνειας και της δίκαιης ενίσχυσης, λειτουργεί σαν ένα καλά οργανωμένο πελατειακό «software». Και η κυβέρνηση, αντί να τον εξυγιάνει, τον συντηρεί ως εργαλείο πολιτικής χειραγώγησης στην ύπαιθρο.

Ο πραγματικός βοσκός, λοιπόν, αυτός που σηκώνεται στις 5 το πρωί και δεν ξέρει τι θα πει «επιστροφή ΦΠΑ» ή «αναπτυξιακός νόμος», δεν είναι ούτε υπόλογος ούτε ωφελημένος. Είναι ο εξαπατημένος της υπόθεσης. Και αν η Δικαιοσύνη κάνει τελικά τη δουλειά της – κάτι που μένει να αποδειχθεί – τότε η πολιτική ευθύνη δεν θα μπορέσει να παραμείνει στην… στάνη.

Μέχρι τότε, ας μην «πυροβολούμε» τον κτηνοτρόφο. Μάλλον είναι το μόνο πρόσωπο στο χωριό που δεν έχει λάβει ευρώ από το «πάρτι» των ενισχύσεων.