ΟΗΕ: Οι μαζικές αποχωρήσεις στην ομιλία Νετανιάχου, το μήνυμα Αμπάς και ένας παγκόσμιος προοδευτικός άξονας που «χτίστηκε» στη Νέα Υόρκη

Του Γαβρή Άγγελου

Η Νέα Υόρκη έγινε για λίγες ημέρες το σημείο όπου συναντήθηκαν όλες οι μεγάλες αντιθέσεις της διεθνούς πολιτικής: η Γάζα και το Παλαιστινιακό, η πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, η αυξανόμενη διεθνής πίεση προς την κυβέρνηση Νετανιάχου, αλλά και η προσπάθεια προοδευτικών ηγετών να διαμορφώσουν διαφορετική πολιτική απάντηση απέναντι στην ενίσχυση της εθνικιστικής Δεξιάς.

Η εικόνα που τελικά έμεινε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ ήταν ίσως ισχυρότερη από πολλές ομιλίες. Την ώρα που ο Μπενιαμίν Νετανιάχου ανέβαινε στο βήμα, δεκάδες αντιπρόσωποι σηκώθηκαν από τις θέσεις τους και αποχώρησαν από την αίθουσα. Επρόκειτο για οργανωμένη διαμαρτυρία απέναντι στις ισραηλινές επιχειρήσεις στα παλαιστινιακά εδάφη.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός απάντησε χαρακτηρίζοντας όσους αποχωρούσαν «ηθικούς δειλούς», ενώ υποστηρικτές του παρέμειναν στην αίθουσα και τον επευφημούσαν.

Η ηχηρή αποχώρηση και η πίεση στον Νετανιάχου

Η σκηνή απέκτησε ιδιαίτερο συμβολισμό επειδή συνέβη την ώρα που ο Νετανιάχου επιχειρούσε να υπερασπιστεί την πολιτική του Ισραήλ και να απορρίψει τις κατηγορίες περί γενοκτονίας στη Γάζα. Το Ισραήλ απορρίπτει τις σχετικές κατηγορίες και υποστηρίζει ότι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του στρέφονται κατά της Χαμάς.

Την ίδια στιγμή, όμως, η κυβέρνηση Νετανιάχου βρίσκεται αντιμέτωπη με έντονη διεθνή κριτική, ενώ σε βάρος του Ισραηλινού πρωθυπουργού εκκρεμεί από το 2024 ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου για φερόμενα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Ο Νετανιάχου και η ισραηλινή κυβέρνηση απορρίπτουν τις κατηγορίες.

Και έξω από το κτίριο του ΟΗΕ η ατμόσφαιρα ήταν φορτισμένη. Διαδηλώσεις κατά της παρουσίας Νετανιάχου πραγματοποιήθηκαν στη Νέα Υόρκη, μεταφέροντας στους δρόμους της αμερικανικής μητρόπολης την πολιτική σύγκρουση που εξελισσόταν μέσα στην αίθουσα της Γενικής Συνέλευσης.

Ο Αμπάς που έμεινε εκτός Νέας Υόρκης

Στον αντίποδα βρέθηκε ο Μαχμούντ Αμπάς. Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος απευθύνθηκε στη Γενική Συνέλευση εξ αποστάσεως, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν του χορήγησαν βίζα. Ο ίδιος κατήγγειλε την απόφαση ως αντίθετη προς τις υποχρεώσεις των ΗΠΑ ως χώρας που φιλοξενεί την έδρα του ΟΗΕ.

Η παρέμβασή του είχε ιδιαίτερο πολιτικό βάρος. Ο Αμπάς προειδοποίησε ότι οι ισραηλινές πολιτικές απειλούν πλέον την ίδια την παρουσία του παλαιστινιακού λαού στην πατρίδα του και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να αποτρέψει μια νέα Νάκμπα. Παράλληλα, κατήγγειλε την επέκταση των εποικισμών στη Δυτική Όχθη και επανέφερε το αίτημα για παλαιστινιακό κράτος.

Η αντίθεση των εικόνων ήταν αναπόφευκτη: ο Νετανιάχου βρισκόταν αυτοπροσώπως στο βήμα του ΟΗΕ, ενώ ο Παλαιστίνιος πρόεδρος εμφανιζόταν μέσω οθόνης, μετά την απόφαση της κυβέρνησης Ντόναλντ Τραμπ να μην του επιτρέψει την είσοδο στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σάντσεθ: Από τις πιο σκληρές ευρωπαϊκές παρεμβάσεις

Από τις ευρωπαϊκές φωνές, εκείνη του Πέδρο Σάντσεθ ήταν από τις πλέον ευθείες. Ο Ισπανός πρωθυπουργός υπενθύμισε από το βήμα του ΟΗΕ ότι η χώρα του έχει επιβάλει εμπάργκο όπλων στο Ισραήλ και χρησιμοποίησε τον όρο «γενοκτονία» για όσα συμβαίνουν στη Γάζα.

Παράλληλα, επιχείρησε να εντάξει το Παλαιστινιακό σε μια ευρύτερη πολιτική σύγκρουση για το μέλλον της διεθνούς τάξης. Μίλησε για την άνοδο αντιδραστικών δυνάμεων και συνέδεσε τους πολέμους, την υποχώρηση της διεθνούς συνεργασίας και την αποδυνάμωση των πολυμερών θεσμών με μια συνολικότερη επίθεση στο μεταπολεμικό σύστημα διεθνών κανόνων.

Στο περιθώριο της Συνέλευσης, ο Σάντσεθ συναντήθηκε με τον δήμαρχο της Νέας Υόρκης Ζόραν Μαμντάνι. Η συζήτησή τους έφερε στο ίδιο τραπέζι δύο διαφορετικές εκδοχές της σύγχρονης προοδευτικής πολιτικής: την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία και τη νέα αμερικανική δημοκρατική Αριστερά.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν η ακρίβεια, η στέγη, οι μισθοί, το κοινωνικό κράτος και οι οικονομικές ανισότητες, με τον Σάντσεθ να επιμένει ότι οι προοδευτικές πολιτικές μπορούν να διεκδικήσουν πλειοψηφική κοινωνική απήχηση.

Ο Μαμντάνι απαντά στον Νετανιάχου μέσα στη Νέα Υόρκη

Ο Νετανιάχου επέλεξε μάλιστα να στρέψει τα πυρά του και κατά του Μαμντάνι, κατηγορώντας τον ότι έχει συμβάλει στη δημιουργία αισθήματος ανασφάλειας μεταξύ Εβραίων κατοίκων της Νέας Υόρκης.

Ο δήμαρχος, ο οποίος έχει καταδικάσει τον αντισημιτισμό και κάθε μορφή μισαλλοδοξίας, αλλά ταυτόχρονα ασκεί σκληρή κριτική στην κυβέρνηση του Ισραήλ, απάντησε καταγγέλλοντας όσα χαρακτήρισε ψευδείς ισχυρισμούς του Νετανιάχου για τον πόλεμο στη Γάζα και επανέφερε στη δημόσια συζήτηση το ένταλμα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.

Η σύγκρουση είχε πρόσθετο συμβολισμό επειδή εκτυλίχθηκε στη Νέα Υόρκη. Ο Μαμντάνι δεν μιλούσε πλέον ως ένας ακόμη προοδευτικός ακτιβιστής, αλλά ως δήμαρχος της πόλης που φιλοξενεί την έδρα των Ηνωμένων Εθνών.

Μια διαφορετική προοδευτική γεωγραφία στη Νέα Υόρκη

Πίσω από τις επίσημες ομιλίες, εκεί βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον πολιτικό παρασκήνιο της Συνέλευσης. Οι επαφές του Μαμντάνι με τον Πέδρο Σάντσεθ και τον Λούλα ντα Σίλβα έφεραν στην ίδια πόλη πολιτικές δυνάμεις με διαφορετικές αφετηρίες, οι οποίες επιχειρούν να απαντήσουν στην παγκόσμια μετατόπιση προς τα δεξιά μέσα από μια ατζέντα κοινωνικής δικαιοσύνης, δημοκρατίας και υπεράσπισης του διεθνούς δικαίου.

Η φετινή Γενική Συνέλευση κατέγραψε έτσι κάτι περισσότερο από τη σύγκρουση γύρω από τη Γάζα. Από την ηχηρή αποχώρηση κατά την ομιλία Νετανιάχου και την εξ αποστάσεως παρέμβαση Αμπάς μέχρι τις παρεμβάσεις Σάντσεθ και την πολιτική παρουσία Μαμντάνι, η Νέα Υόρκη έγινε για λίγες ημέρες το σκηνικό μιας βαθύτερης αντιπαράθεσης για την κατεύθυνση της διεθνούς πολιτικής στην εποχή Τραμπ.