ΠΑΣΟΚ – ΕΛΑΣ: Κλείνει η ψαλίδα στη μάχη της δεύτερης θέσης – Δύο διαφορετικές στρατηγικές στον προοδευτικό χώρο

Η μάχη για τη δεύτερη θέση εξελίσσεται σε μία από τις ενδιαφέρουσες παραμέτρους του πολιτικού σκηνικού, καθώς οι τελευταίες δημοσκοπήσεις καταγράφουν την ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα να διατηρεί το προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζουν περιορισμό της μεταξύ τους απόστασης σε σχέση με τις αρχές του καλοκαιριού.

Η εικόνα αποτυπώνεται καθαρά στη μέτρηση της Metron Analysis. Στην εκτίμηση ψήφου η ΕΛΑΣ βρίσκεται στο 15,8% και το ΠΑΣΟΚ στο 12,6%. Τον Ιούνιο, όμως, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 17,1% και 11,4%. Αυτό σημαίνει ότι η μεταξύ τους απόσταση περιορίστηκε από 5,7 σε 3,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Παρόμοιος συσχετισμός καταγράφεται και στην τελευταία GPO, με τη ΝΔ στο 30,3%, την ΕΛΑΣ στο 15,8% και το ΠΑΣΟΚ στο 13,1%. Στη μέτρηση του Ιουνίου της ίδιας εταιρείας, η ΕΛΑΣ βρισκόταν στο 16,3% και το ΠΑΣΟΚ στο 11,5%.

Τα δεδομένα επομένως δεν δείχνουν ανατροπή της κατάταξης. Η ΕΛΑΣ παραμένει δεύτερη. Δείχνουν όμως ότι το ΠΑΣΟΚ έχει βελτιώσει τη θέση του και ότι η απόσταση ανάμεσα στους δύο βασικούς διεκδικητές της πρωτοκαθεδρίας στον χώρο της αντιπολίτευσης έχει περιοριστεί σε ορισμένες πρόσφατες μετρήσεις.

Δύο διαφορετικοί δρόμοι για την πρωτοκαθεδρία στην αντιπολίτευση

Το πολιτικό ενδιαφέρον βρίσκεται πλέον στις δύο διαφορετικές στρατηγικές.

Για την ΕΛΑΣ, η πρόκληση είναι να παγιώσει τη δεύτερη θέση και να εδραιωθεί ως ο βασικός αντιπολιτευτικός πόλος απέναντι στη Νέα Δημοκρατία. Η προσπάθεια διεύρυνσης προς το Κέντρο και η προσέλκυση προσώπων από τον ευρύτερο προοδευτικό χώρο εντάσσονται σε αυτή τη στρατηγική.

Υπάρχει, ωστόσο, μια δύσκολη πολιτική ισορροπία: όσο περισσότερο ένα νέο κόμμα επιχειρεί να διευρύνει την απήχησή του προς το Κέντρο, τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη να διατηρήσει ταυτόχρονα τη συνοχή της υφιστάμενης αριστερής και προοδευτικής εκλογικής του βάσης.

Για το ΠΑΣΟΚ, η εξίσωση είναι διαφορετική. Το ζητούμενο είναι να αποδειχθεί ότι η άνοδος που καταγράφεται στις τελευταίες μετρήσεις δεν αποτελεί συγκυριακή μεταβολή, αλλά μπορεί να αποκτήσει διάρκεια.

Η Metron Analysis προσφέρει ένα χαρακτηριστικό στιγμιότυπο αυτής της τάσης: το ΠΑΣΟΚ κερδίζει 1,2 μονάδες στην εκτίμηση ψήφου σε σχέση με τον Ιούνιο, την ώρα που η ΕΛΑΣ χάνει 1,3 μονάδες.

Η μεγάλη δεξαμενή των αναποφάσιστων

Υπάρχει όμως ένας παράγοντας που δεν επιτρέπει ασφαλείς προβλέψεις για την εξέλιξη της αναμέτρησης: η αδιευκρίνιστη ψήφος.

Η δημοσκόπηση της ALCO της 21ης Σεπτεμβρίου καταγράφει στην πρόθεση ψήφου 14,4% για την ΕΛΑΣ και 11,1% για το ΠΑΣΟΚ, ενώ η αδιευκρίνιστη ψήφος φτάνει στο ιδιαίτερα υψηλό 22,2%.

Πρόκειται για μια μεγάλη δεξαμενή εκλογέων, η τελική συμπεριφορά των οποίων δεν μπορεί να συναχθεί από τις σημερινές μετρήσεις. Το ίδιο ισχύει για τις πιθανές μετακινήσεις μεταξύ κομμάτων του ευρύτερου προοδευτικού χώρου.

Η μάχη, επομένως, δεν αφορά μόνο την υφιστάμενη κομματική συσπείρωση. Αφορά την ικανότητα κάθε πολιτικού φορέα να αποκτήσει πρόσβαση σε ένα ρευστό εκλογικό ακροατήριο, χωρίς να χάσει ταυτόχρονα τμήματα της υπάρχουσας βάσης του.

Οι μεταγραφές και η οργανωτική μάχη

Ένα δεύτερο πεδίο αντιπαράθεσης αφορά τη διεύρυνση μέσω πολιτικών προσώπων. Η συζήτηση για πιθανές μετακινήσεις στελεχών από τον ευρύτερο χώρο της Κεντροαριστεράς έχει ενταθεί, αλλά η πραγματική επίδραση τέτοιων κινήσεων στην εκλογική συμπεριφορά δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη.

Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει από την πλευρά του ένα διαφορετικό χαρακτηριστικό: παγιωμένη κομματική και οργανωτική παρουσία, με οργανώσεις, αυτοδιοικητικές αναφορές και δίκτυα σε κοινωνικούς και επαγγελματικούς χώρους.

Η κρίσιμη δοκιμασία για τη Χαριλάου Τρικούπη είναι εάν αυτή η υποδομή μπορεί να μετατραπεί σε μεγαλύτερη εκλογική συσπείρωση και ταυτόχρονα σε άνοιγμα προς πολίτες που σήμερα παραμένουν αναποφάσιστοι ή έχουν απομακρυνθεί από το κόμμα.

Αντίστοιχα, για την ΕΛΑΣ το στοίχημα είναι διαφορετικό: να μετατρέψει την πολιτική δυναμική που της έδωσε εξαρχής η παρουσία του Αλέξη Τσίπρα σε σταθερό κομματικό ακροατήριο και οργανωτική παρουσία με διάρκεια.

Η δεύτερη θέση και η επόμενη ημέρα της Κεντροαριστεράς

Η σημασία της αναμέτρησης δεν εξαντλείται στην κατάταξη ενός δημοσκοπικού πίνακα. Η δεύτερη θέση μπορεί να επηρεάσει τους συσχετισμούς στον ευρύτερο προοδευτικό χώρο, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι σημερινές δημοσκοπήσεις μπορούν να προδικάσουν ποιος θα την καταλάβει στις εθνικές εκλογές.

Ταυτόχρονα, τα ίδια δεδομένα υπενθυμίζουν μια άλλη πραγματικότητα: η Νέα Δημοκρατία εξακολουθεί να διατηρεί σημαντική απόσταση και από τους δύο. Στη Metron Analysis καταγράφεται στο 30,2%, έναντι 15,8% της ΕΛΑΣ και 12,6% του ΠΑΣΟΚ.

Συνεπώς, το ζήτημα για τον προοδευτικό χώρο δεν περιορίζεται στο ποιος βρίσκεται σήμερα δεύτερος. Αφορά το ποιος μπορεί να διευρύνει την κοινωνική του βάση και να διαμορφώσει μια πειστική εναλλακτική πολιτική πρόταση απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Οι τελευταίες μετρήσεις καταγράφουν ένα σαφές στιγμιότυπο: η ΕΛΑΣ προηγείται και το ΠΑΣΟΚ έχει περιορίσει την απόσταση. Το αν αυτή η τάση θα συνεχιστεί, θα ανακοπεί ή θα αντιστραφεί δεν μπορεί να προβλεφθεί από τα σημερινά δεδομένα.

Η πραγματική μάχη των επόμενων μηνών θα δοθεί στη συσπείρωση, στους αναποφάσιστους, στην πολιτική αξιοπιστία και στην ικανότητα κάθε κόμματος να διευρύνει την επιρροή του. Εκεί θα κριθεί και αν η σημερινή δημοσκοπική σύγκλιση αποτελεί μια πρόσκαιρη εικόνα ή την αρχή μιας ουσιαστικότερης μεταβολής των συσχετισμών.