Πέδρο Σάντσεθ: Το μανιφέστο που χρειάζεται σήμερα η Ευρώπη – «Απέναντι στο μίσος, η δική μας πρόοδος»

Την ώρα που η ευρωπαϊκή Ακροδεξιά επιχειρεί να μετατρέψει τον φόβο σε πολιτικό καύσιμο, ο Πέδρο Σάντσεθ επιλέγει να μην κρυφτεί πίσω από εύκολες ισορροπίες. Ο Ισπανός πρωθυπουργός και πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς διατυπώνει μια καθαρή πολιτική απάντηση: απέναντι στο μίσος, πρόοδος· απέναντι στον αυταρχισμό, δημοκρατία· απέναντι στην κανονικοποίηση της Ακροδεξιάς, ένα νέο προοδευτικό μέτωπο.

«Το αντίθετο του δικού τους μίσους είναι η δική μας πρόοδος»

Η φράση του Σάντσεθ δεν είναι απλώς ένα επιτυχημένο πολιτικό σύνθημα. Είναι μια γραμμή σύγκρουσης για μια Ευρώπη που βλέπει πλέον την Ακροδεξιά να διεκδικεί όχι μόνο μεγαλύτερα εκλογικά ποσοστά, αλλά και την πολιτισμική ηγεμονία πάνω σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, η ασφάλεια και η εθνική ταυτότητα.

Μετά την εκλογική ενίσχυση της AfD στη Γερμανία, ο Σάντσεθ επιμένει ότι η Ισπανία βρίσκεται στην πρώτη γραμμή απέναντι στην επέλαση των αντιδραστικών δυνάμεων. Και κατονομάζει παράλληλα ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα της ευρωπαϊκής πολιτικής: την ανοχή, τη σύγκλιση ή ακόμη και τη συνεργασία τμημάτων της παραδοσιακής Δεξιάς με την Ακροδεξιά.

Εδώ βρίσκεται και η ουσία του μηνύματός του. Η Ακροδεξιά δεν ενισχύεται μόνο επειδή υπάρχουν κοινωνίες θυμωμένες ή φοβισμένες. Ενισχύεται και όταν η συστημική Δεξιά υιοθετεί τη γλώσσα και την ατζέντα της, πιστεύοντας ότι έτσι θα ανακόψει την εκλογική της άνοδο. Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει πόσο επικίνδυνο μπορεί να αποδειχθεί αυτό το παιχνίδι: όταν αντιγράφεις την Ακροδεξιά, συχνά δεν την αποδυναμώνεις. Τη νομιμοποιείς.

Η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια προοδευτική παράταξη σε άμυνα

Ο Σάντσεθ κάνει κάτι που λείπει από μεγάλο μέρος της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς: δεν απολογείται για την πολιτική του ταυτότητα. Δεν επιχειρεί να εμφανιστεί ως μια πιο ήπια εκδοχή της συντηρητικής παράταξης ούτε αντιμετωπίζει την άνοδο της Ακροδεξιάς ως επικοινωνιακό πρόβλημα που λύνεται με μετατόπιση προς τα δεξιά.

Ακόμη και στο εξαιρετικά δύσκολο μεταναστευτικό ζήτημα της Θέουτα, η θέση που διατύπωσε είναι θεσμικά καθαρή: όσοι δικαιούνται άσυλο θα το λάβουν σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και την ισπανική νομοθεσία, ενώ όσοι δεν πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις θα επιστραφούν. Πρόκειται για μια πολιτική που επιχειρεί να συνδυάσει τη διαχείριση των συνόρων με το κράτος δικαίου, αντί να μετατρέψει τους ανθρώπους σε πρώτη ύλη μιας προεκλογικής εκστρατείας φόβου.

Και αυτή ακριβώς είναι η δύσκολη μάχη που έχει μπροστά της η ευρωπαϊκή προοδευτική παράταξη. Να αποδείξει ότι μπορεί να προσφέρει ασφάλεια χωρίς αυταρχισμό, κοινωνική συνοχή χωρίς αποκλεισμούς και μεταναστευτική πολιτική χωρίς απανθρωποποίηση.

Από τη Μαδρίτη ένα μήνυμα για ολόκληρη την ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία

Ως πρόεδρος της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, ο Πέδρο Σάντσεθ έχει πλέον μια ευθύνη που υπερβαίνει τα ισπανικά σύνορα. Η πολιτική αντιπαράθεση που περιγράφει αφορά ολόκληρη τη δημοκρατική Ευρώπη και, όπως ο ίδιος σημειώνει, εκτείνεται μέχρι την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Το πραγματικό στοίχημα είναι η συγκρότηση ενός σύγχρονου διεθνούς προοδευτικού μετώπου που δεν θα περιορίζεται στην καταγγελία της Ακροδεξιάς. Θα πρέπει να απαντά στις πραγματικές αιτίες που τροφοδοτούν την ανασφάλεια: τις ανισότητες, το κόστος στέγασης, την εργασιακή επισφάλεια, την αποδυνάμωση του κοινωνικού κράτους και την αίσθηση εγκατάλειψης μεγάλων κοινωνικών στρωμάτων.

Διότι η δημοκρατία δεν υπερασπίζεται αποτελεσματικά τον εαυτό της μόνο καταγγέλλοντας εκείνους που την απειλούν. Χρειάζεται να αποδεικνύει καθημερινά ότι βελτιώνει τη ζωή των ανθρώπων.

Αυτό είναι τελικά το ισχυρότερο σημείο του «μανιφέστου» Σάντσεθ. Δεν προτείνει στους προοδευτικούς να φοβηθούν περισσότερο την Ακροδεξιά. Τους καλεί να αποκτήσουν ξανά πολιτική αυτοπεποίθηση, να υπερασπιστούν τις αξίες τους και να συγκρουστούν για την κοινωνική πλειοψηφία.

Σε μια Ευρώπη όπου ο φόβος επιχειρεί να γίνει πολιτικό πρόγραμμα, το «απέναντι στο μίσος, η πρόοδός μας» μπορεί να αποτελέσει κάτι περισσότερο από ένα ισπανικό σύνθημα. Μπορεί να γίνει η αφετηρία μιας αναγκαίας προοδευτικής αντεπίθεσης.