«Το μαύρο κύμα της Ακροδεξιάς»: Η κοινωνική ανασφάλεια τροφοδοτεί τον αυταρχισμό – Το μήνυμα Δούκα από την Κυψέλη (ΒΙΝΤΕΟ)

Σε μια συζήτηση που ξεπέρασε τα όρια μιας ακόμη καταγραφής της ανόδου της Ακροδεξιάς και έθεσε το ερώτημα της πολιτικής και κοινωνικής απάντησης, εξελίχθηκε η εκδήλωση «Το μαύρο κύμα της Ακροδεξιάς», που διοργάνωσε το «Σημείο για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς» στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης.

Πολιτικοί, πανεπιστημιακοί, εκπρόσωποι της αυτοδιοίκησης και της κοινωνίας των πολιτών περιέγραψαν ένα φαινόμενο που πλέον δεν αντιμετωπίζεται ως συγκυριακή εκλογική διαμαρτυρία. Η κανονικοποίηση του ακροδεξιού λόγου, η κρίση εμπιστοσύνης στους δημοκρατικούς θεσμούς, η κοινωνική ανασφάλεια, η στεγαστική κρίση και η υποχώρηση των δημόσιων αγαθών βρέθηκαν στον πυρήνα της συζήτησης.

Ο Κωστής Παπαϊωάννου, από το «Σημείο για τη Μελέτη και την Αντιμετώπιση της Ακροδεξιάς», περιέγραψε ένα διεθνές περιβάλλον στο οποίο τα παραδοσιακά πολιτικά αναχώματα υποχωρούν, προειδοποιώντας παράλληλα για την προσπάθεια πολιτικού “rebranding” προσώπων που συνδέθηκαν με τη Χρυσή Αυγή, αλλά και για την επανεμφάνιση φασιστικών πυρήνων στον χώρο της εκπαίδευσης.

Δούκας: Η απάντηση στην Ακροδεξιά περνά από το κοινωνικό συμβόλαιο

Ιδιαίτερο πολιτικό βάρος είχε η παρέμβαση του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα, ο οποίος συνέδεσε την άνοδο της Ακροδεξιάς με τη διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου και την καθημερινή εμπειρία ανασφάλειας μεγάλων τμημάτων της κοινωνίας.

Στον πυρήνα της τοποθέτησής του βρέθηκαν η εργασία, η στέγη, τα δημόσια αγαθά και η κοινωνική κινητικότητα. Όταν η καθημερινότητα γίνεται δυσβάσταχτη και οι πολίτες αισθάνονται ότι δεν μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή τους, υπογράμμισε, δημιουργείται ένα πεδίο οργής και φόβου πάνω στο οποίο επενδύει πολιτικά η Ακροδεξιά, στρέφοντας τελικά την κοινωνική δυσαρέσκεια εναντίον των πιο αδύναμων.

Ο Δήμαρχος Αθηναίων έθεσε έτσι μια διαφορετική γραμμή απέναντι στο φαινόμενο: όχι μόνο θεσμικά αναχώματα και καταγγελία του ακροδεξιού λόγου, αλλά ανάκτηση της κοινωνικής ατζέντας από τις προοδευτικές δυνάμεις. Στέγη, σχολεία, υγεία, κοινωνική προστασία και ένταξη δεν αποτελούν, υπό αυτή την οπτική, απλώς επιμέρους πολιτικές, αλλά μέρος μιας ευρύτερης δημοκρατικής στρατηγικής.

Στο πλαίσιο αυτό αναφέρθηκε στις παρεμβάσεις του Δήμου Αθηναίων στα σχολεία, στα δημοτικά ιατρεία, στην κοινωνική πρόνοια και στις δομές ένταξης μεταναστών, υποστηρίζοντας ουσιαστικά ότι η μάχη απέναντι στον φασισμό δίνεται και στην καθημερινότητα της πόλης, εκεί όπου ο πολίτης έρχεται αντιμέτωπος με τις ανισότητες και την εγκατάλειψη.

Παράλληλα, χαρακτήρισε ιστορικό λάθος την είσοδο του ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση το 2011, επαναφέροντας τη συζήτηση για τις ευθύνες του πολιτικού συστήματος στην κανονικοποίηση δυνάμεων και προσώπων της Ακροδεξιάς.

Από την «ψήφο διαμαρτυρίας» στην κανονικοποίηση

Η πολιτική επιστήμονας Δανάη Κολτσίδα υπογράμμισε ότι η σύγχρονη Ακροδεξιά δεν μπορεί πλέον να ερμηνεύεται ως παροδική ψήφος δυσαρέσκειας. Διαθέτει σταθερό εκλογικό ακροατήριο, πολιτική ταυτότητα και, σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, άμεση πρόσβαση στην κρατική εξουσία.

Ως ιδιαίτερα επικίνδυνη διάσταση ανέδειξε την υιοθέτηση τμημάτων της ακροδεξιάς ατζέντας από το κυρίαρχο πολιτικό σύστημα, υποστηρίζοντας ότι η απάντηση δεν μπορεί να είναι μια διαρκής μετατόπιση προς τα δεξιά. Έθεσε αντίθετα την ανάγκη διεύρυνσης της δημοκρατικής συμμετοχής και επαναφοράς στην πρώτη γραμμή ζητημάτων όπως η εργασία και η κατοικία.

Η ιστορικός και Πρύτανης του Παντείου Πανεπιστημίου Χριστίνα Κουλούρη στάθηκε στον «κοινότοπο αυταρχισμό», δηλαδή στη σταδιακή εξοικείωση της κοινωνίας με αυταρχικές συμπεριφορές και αντιλήψεις. Επισήμανε ακόμη τη σημασία των δημόσιων πανεπιστημίων ως χώρων ελεύθερης σκέψης και κοινωνικής χειραφέτησης, ενώ συνέδεσε τη στρεβλή διδασκαλία της Ιστορίας, τον μιλιταρισμό και τους εθνικούς μύθους με την αναζήτηση «εσωτερικών εχθρών».

Η επικεφαλής Πολιτικής του WWF Ελλάς Θεοδότα Νάντσου προσέθεσε την περιβαλλοντική διάσταση, επισημαίνοντας ότι ο φόβος για το μέλλον λειτουργεί ως ισχυρό καύσιμο για την Ακροδεξιά. Αναφέρθηκε στην επίθεση ευρωπαϊκών ακροδεξιών δυνάμεων κατά περιβαλλοντικών ρυθμίσεων και συνέδεσε την κλιματική κρίση με τις μεταναστευτικές μετακινήσεις, υπογραμμίζοντας ότι η οικολογική προστασία και η συμμετοχική δημοκρατία αποτελούν αλληλένδετα πεδία.

Χαρίτσης: Κοινό λαϊκό προοδευτικό μέτωπο

Ο πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας της Νέας Αριστεράς Αλέξης Χαρίτσης έθεσε ευθέως το ζήτημα της πολιτικής στρατηγικής απέναντι στην Ακροδεξιά. Περιγράφοντας τις διεθνείς ανατροπές της τελευταίας δεκαετίας, από το Brexit και το προσφυγικό μέχρι την άνοδο του Τραμπ, μίλησε για τη συγκρότηση ενός διεθνούς ακροδεξιού οικοσυστήματος που πλέον έχει τη δυνατότητα να επιβάλλει τη δική του ατζέντα στο πολιτικό mainstream.

Ο ίδιος υποστήριξε την ανάγκη για κοινό λαϊκό προοδευτικό μέτωπο και ενότητα στη δράση, ασκώντας παράλληλα αυτοκριτική για τις συγχύσεις που δημιουργήθηκαν στον χώρο της Αριστεράς κατά την περίοδο των μνημονίων. Όπως υπογράμμισε, η προοδευτική πολιτική πρέπει να εγκαταλείψει τον ελιτισμό και τον διδακτισμό και να επιστρέψει στα προβλήματα που καθορίζουν την καθημερινότητα: μισθοί, στέγη, κοινωνική προστασία και πραγματική ασφάλεια.

Ιδιαίτερα ανησυχητικές ήταν, τέλος, οι αναφορές εκπροσώπου του Αντιφασιστικού Δικτύου Παιδείας σε περιστατικά μέσα στα σχολεία, από την εμφάνιση ναζιστικών συμβόλων έως επιθέσεις και απόπειρες στρατολόγησης νέων. Το σχολείο, όπως επισημάνθηκε, αποτελεί πλέον ένα από τα κρίσιμα πεδία όπου απαιτείται οργανωμένη παιδαγωγική και κοινωνική παρέμβαση.

Η συζήτηση στη Δημοτική Αγορά Κυψέλης κατέδειξε τελικά ότι η αντιπαράθεση με την Ακροδεξιά δεν περιορίζεται στην εκλογική της αντιμετώπιση. Η στέγη, οι μισθοί, το δημόσιο σχολείο, η υγεία, η κοινωνική προστασία και η λειτουργία των ίδιων των δημοκρατικών θεσμών αναδεικνύονται σε βασικά μέτωπα μιας σύγκρουσης που έχει ήδη μεταφερθεί από τα κοινοβούλια στις γειτονιές, στα πανεπιστήμια και στα σχολεία.