ΤΟ ΜΙΚΡΟΣΚΟΠΙΟ: Άνοιξε στο ΠΑΣΟΚ η συζήτηση για τις προοδευτικές συνεργασίες – Το δίλημμα Μητσοτάκη και οι νέες δημοσκοπήσεις

Η συζήτηση για τις μετεκλογικές συνεργασίες στον προοδευτικό χώρο άνοιξε νωρίτερα απ’ όσο θα επιθυμούσε η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Η δημόσια τοποθέτηση του Απόστολου Πάνα προκάλεσε την άμεση αντίδραση της Χαριλάου Τρικούπη, έδωσε στη Νέα Δημοκρατία την ευκαιρία να επαναφέρει το δίλημμα της κυβερνητικής σταθερότητας και έφερε στο προσκήνιο ένα ερώτημα που δύσκολα θα αποφύγουν ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ όσο πλησιάζουν οι εκλογές: τι μπορεί να συμβεί την επόμενη ημέρα, εφόσον η κάλπη δεν δώσει αυτοδύναμη κυβέρνηση;

Την ίδια ώρα, οι νέες δημοσκοπήσεις επιβεβαιώνουν τη Νέα Δημοκρατία στην πρώτη θέση και την ΕΛΑΣ στη δεύτερη, ενώ το ΠΑΣΟΚ παραμένει τρίτο. Πίσω από την κατάταξη, ωστόσο, διακρίνεται ένα βαθύτερο πρόβλημα για το σύνολο του πολιτικού συστήματος: η εμπιστοσύνη των πολιτών στις οικονομικές προτάσεις των κομμάτων παραμένει χαμηλή και η ακρίβεια εξακολουθεί να κυριαρχεί στην καθημερινότητα.

ΠΑΣΟΚ: Η δήλωση Πάνα άνοιξε τη συζήτηση για την επόμενη ημέρα

Ο βουλευτής Χαλκιδικής του ΠΑΣΟΚ, Απόστολος Πάνας, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μετεκλογικής συνεργασίας με την ΕΛΑΣ, εφόσον υπάρξουν οι αναγκαίες πολιτικές και προγραμματικές προϋποθέσεις.

Η αντίδραση της Χαριλάου Τρικούπη ήταν άμεση. Η τοποθέτηση χαρακτηρίστηκε προσωπική και άστοχη, με την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ να επαναφέρει τη γραμμή της αυτόνομης πορείας και τον στόχο της πρώτης θέσης στις εκλογές.

Η αντίδραση είναι πολιτικά εξηγήσιμη. Το ΠΑΣΟΚ δεν έχει κανέναν λόγο, σε αυτή τη φάση, να εμφανιστεί ως κόμμα που αναζητεί εκ των προτέρων τον μελλοντικό κυβερνητικό του εταίρο. Επιχειρεί να ενισχύσει την εκλογική του επιρροή, να διεκδικήσει την πρωτοκαθεδρία στον προοδευτικό χώρο και να παρουσιάσει αυτοτελή πρόταση διακυβέρνησης.

Αυτό, όμως, δεν ακυρώνει το πολιτικό ερώτημα που έθεσε ο Πάνας.

Προοδευτικές συνεργασίες: Άλλο η αυτόνομη πορεία, άλλο η άρνηση του διαλόγου

Η συζήτηση για μια πιθανή προοδευτική κυβερνητική συνεργασία μετά τις εκλογές δεν ταυτίζεται με προεκλογική συμφωνία ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ. Ούτε προϋποθέτει ότι ένα από τα δύο κόμματα θα εγκαταλείψει την πολιτική του αυτονομία.

Εφόσον το ΠΑΣΟΚ επιμένει ότι δεν πρόκειται να συγκυβερνήσει με τη Νέα Δημοκρατία και εφόσον η επόμενη Βουλή δεν εξασφαλίζει αυτοδύναμη κυβέρνηση, το ζήτημα των συνεργασιών θα τεθεί ούτως ή άλλως.

Το ουσιαστικό ερώτημα τότε δεν θα είναι ποιος έκανε πρώτος τη σχετική δήλωση, αλλά αν υπάρχουν οι πολιτικές προϋποθέσεις για μια προγραμματική συμφωνία.

Κράτος δικαίου, δημόσια υγεία, εργασιακές σχέσεις, στεγαστική πολιτική, κοινωνικό κράτος, φορολογία, παραγωγικό μοντέλο και θεσμικές μεταρρυθμίσεις είναι ορισμένα από τα πεδία στα οποία θα μπορούσε να κριθεί αν υπάρχει πραγματικό έδαφος σύγκλισης.

Υπό αυτή την έννοια, η παρέμβαση Πάνα έφερε στην επιφάνεια μια συζήτηση που μπορεί να είναι άβολη για την προεκλογική τακτική του ΠΑΣΟΚ, αλλά δεν είναι πολιτικά παράλογη. Η αυτόνομη εκλογική πορεία και η δυνατότητα μετεκλογικών προγραμματικών συνεργασιών είναι δύο διαφορετικά ζητήματα.

Ανδρουλάκης: Μήνυμα στους βουλευτές να μη δίνουν αφορμές

Ο Νίκος Ανδρουλάκης επιχείρησε να κλείσει άμεσα το ζήτημα στο εσωτερικό του κόμματος. Στη συνάντηση με τους βουλευτές του ΠΑΣΟΚ ζήτησε προσοχή στις δημόσιες τοποθετήσεις, ώστε να μη δίνονται αφορμές για παρερμηνείες της κεντρικής πολιτικής γραμμής.

Η ηγεσία της Χαριλάου Τρικούπη γνωρίζει ότι κάθε συζήτηση για συνεργασία με την ΕΛΑΣ προσφέρει στη Νέα Δημοκρατία τη δυνατότητα να εμφανίζει το ΠΑΣΟΚ ως συμπληρωματική δύναμη ενός σχεδίου υπό τον Αλέξη Τσίπρα.

Γι’ αυτό και η επιλογή Ανδρουλάκη είναι σαφής: πρώτα η εκλογική μάχη, η ενίσχυση του ΠΑΣΟΚ και η αυτόνομη κυβερνητική του πρόταση και μετά η συζήτηση για τους συσχετισμούς που θα δημιουργήσει η κάλπη.

Το αν αυτή η γραμμή θα μπορέσει να κρατήσει τη συζήτηση περί συνεργασιών εκτός της καθημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης είναι διαφορετικό ζήτημα.

Μητσοτάκης: Στο προσκήνιο το δίλημμα «σταθερότητα ή ακυβερνησία»

Η Νέα Δημοκρατία, από την πλευρά της, έχει ήδη αρχίσει να εντάσσει τις πιθανές κυβερνήσεις συνεργασίας στην πολιτική της επιχειρηματολογία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης μίλησε στη Βουλή για τον κίνδυνο πολιτικής αστάθειας και χαρακτήρισε «εφιαλτικό σενάριο» μια κυβερνητική λύση που θα προέκυπτε από τις δυνάμεις της σημερινής αντιπολίτευσης. Ο Νίκος Ανδρουλάκης απάντησε κατηγορώντας τον πρωθυπουργό ότι επενδύει στον φόβο.

Η αντιπαράθεση δείχνει ότι η συζήτηση για την κυβερνησιμότητα της χώρας μετά τις επόμενες εκλογές έχει ήδη αρχίσει, πολύ πριν στηθούν οι κάλπες.

Για τη Νέα Δημοκρατία το δίλημμα είναι προφανές: από τη μία μια αυτοδύναμη κυβέρνηση υπό τον Κυριάκο Μητσοτάκη και από την άλλη η αβεβαιότητα μιας κυβέρνησης συνεργασίας.

Για την αντιπολίτευση, όμως, υπάρχει ένα δύσκολο σημείο που αργά ή γρήγορα θα χρειαστεί απάντηση. Αν απορρίπτει το κυβερνητικό δίλημμα περί «ακυβερνησίας», οφείλει να εξηγήσει με ποιους πολιτικούς και προγραμματικούς όρους μπορεί να υπάρξει διαφορετική κυβερνητική λύση.

Νέα Δημοκρατία: Πρώτη στις δημοσκοπήσεις, η ακρίβεια παραμένει το μεγάλο πρόβλημα

Οι νέες μετρήσεις της Pulse και της Opinion Poll επιβεβαιώνουν ότι η Νέα Δημοκρατία διατηρεί καθαρό προβάδισμα.

Η Pulse καταγράφει στην πρόθεση ψήφου τη ΝΔ στο 26,5%, την ΕΛΑΣ στο 15% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,5%.

Στην Opinion Poll η ΝΔ βρίσκεται στο 25,7%, η ΕΛΑΣ στο 13,2% και το ΠΑΣΟΚ στο 10,1% στην πρόθεση ψήφου. Στην εκτίμηση ψήφου τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 31%, 15,9% και 12,1%.

Οι μετρήσεις προέρχονται από διαφορετικές εταιρείες και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως ενιαία δημοσκοπική χρονοσειρά. Επιβεβαιώνουν, ωστόσο, την ίδια κατάταξη: ΝΔ πρώτη, ΕΛΑΣ δεύτερη και ΠΑΣΟΚ τρίτο.

Για την κυβέρνηση υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά της εικόνας. Η ακρίβεια και ο πληθωρισμός εξακολουθούν να καταγράφονται ως το σημαντικότερο πρόβλημα των πολιτών.

Η κυβέρνηση, επομένως, διατηρεί την πολιτική της υπεροχή έναντι των αντιπάλων της, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει αντιμετωπίσει αποτελεσματικά το πρόβλημα που τροφοδοτεί σε μεγάλο βαθμό την κοινωνική δυσαρέσκεια.

Opinion Poll: Πρώτος ο «κανένας» στην εμπιστοσύνη για την οικονομία

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ευρήματα της Opinion Poll αφορά την εμπιστοσύνη των πολιτών στην εφαρμογή οικονομικού προγράμματος.

Στην πρώτη θέση βρίσκεται ο «κανένας» με 35,1%. Ακολουθούν ο Κυριάκος Μητσοτάκης με 31,5%, ο Αλέξης Τσίπρας με 15% και ο Νίκος Ανδρουλάκης με 10%.

Το εύρημα έχει μεγαλύτερη πολιτική σημασία από έναν ακόμη γύρο συζήτησης για το ποιος κέρδισε τις εντυπώσεις στη Θεσσαλονίκη.

Μετά τις διαδοχικές παρουσίες των πολιτικών αρχηγών στη ΔΕΘ, ένα πολύ μεγάλο τμήμα της κοινωνίας εξακολουθεί να δηλώνει ότι δεν εμπιστεύεται κανέναν από τους βασικούς διεκδικητές της εξουσίας για την εφαρμογή ενός οικονομικού προγράμματος.

Η κρίση εμπιστοσύνης, επομένως, παραμένει κεντρικό στοιχείο του πολιτικού σκηνικού.

ΕΛΑΣ: Η δεύτερη θέση και η δύσκολη συνέχεια για τον Τσίπρα

Για την ΕΛΑΣ, οι δύο νέες μετρήσεις επιβεβαιώνουν τη δεύτερη θέση, χωρίς όμως να δικαιολογούν συμπεράσματα περί οριστικής κυριαρχίας στον προοδευτικό χώρο.

Το πολιτικό εγχείρημα του Αλέξη Τσίπρα έχει αποκτήσει σαφές δημοσκοπικό προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ στις συγκεκριμένες έρευνες. Η επόμενη δοκιμασία, όμως, είναι διαφορετική.

Η επιστροφή του πρώην πρωθυπουργού στην κεντρική πολιτική σκηνή έχει ήδη συντελεστεί. Από εδώ και πέρα, η ΕΛΑΣ θα κριθεί για το πρόγραμμα, την κοστολόγηση των προτάσεών της, την ποιότητα και τον συντονισμό των στελεχών της και, κυρίως, για το αν μπορεί να διευρύνει την κοινωνική της απήχηση πέρα από το ακροατήριο που ήδη προσελκύει.

Η δεύτερη θέση είναι ένα σημαντικό δημοσκοπικό δεδομένο. Δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη ότι η μάχη στον προοδευτικό χώρο έχει κριθεί.

ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ: Η πραγματική συζήτηση θα γίνει πάνω στο πρόγραμμα

ΠΑΣΟΚ και ΕΛΑΣ έχουν κάθε λόγο σήμερα να διεκδικούν αυτόνομα τη μεγαλύτερη δυνατή εκλογική επιρροή. Κανένα από τα δύο κόμματα δεν έχει λόγο να εμφανιστεί ως συμπλήρωμα του άλλου.

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη πραγματικότητα.

Αν ο στόχος που διακηρύσσουν είναι η πολιτική αλλαγή και αν η επόμενη εκλογική αναμέτρηση δεν δώσει αυτοδυναμία στη Νέα Δημοκρατία, τότε το ζήτημα των προοδευτικών προγραμματικών συγκλίσεων δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως απαγορευμένη συζήτηση.

Ούτε χρειάζεται να γίνει σήμερα συμφωνία κορυφής.

Αυτό που μπορεί να γίνει είναι κάτι πολύ πιο ουσιαστικό: να φανεί αν υπάρχουν κοινές απαντήσεις στα μεγάλα ζητήματα της χώρας και, ταυτόχρονα, ποιες είναι οι πραγματικές πολιτικές διαφορές που χωρίζουν τα δύο κόμματα.

Γιατί μια πιθανή κυβερνητική συνεργασία δεν μπορεί να στηριχθεί μόνο στην επιθυμία να φύγει μια κυβέρνηση. Χρειάζεται συγκεκριμένο πρόγραμμα, καθαρούς όρους και πολιτική αξιοπιστία.

Η τοποθέτηση του Απόστολου Πάνα έφερε νωρίς αυτή τη συζήτηση στην επιφάνεια. Η ηγεσία του ΠΑΣΟΚ θέλει, εύλογα, να την επαναφέρει στον χρόνο μετά τις εκλογές.

Το βέβαιο είναι ότι όσο η αυτοδυναμία παραμένει ζητούμενο και όχι δεδομένο, η συζήτηση για την επόμενη ημέρα θα επιστρέφει στην πολιτική επικαιρότητα, είτε τα κομματικά επιτελεία το επιθυμούν είτε όχι.