Το στοίχημα του ΠΑΣΟΚ ενόψει 3ης Σεπτεμβρίου και ΔΕΘ

Γράφει ο Θοδωρής Τζαφέρης

Η φετινή 3η Σεπτεμβρίου δεν αποτελεί για το ΠΑΣΟΚ απλώς μια ακόμη επέτειο της ίδρυσής του. Πενήντα δύο χρόνια μετά τη Διακήρυξη του 1974, το κόμμα βρίσκεται μπροστά σε ένα διαφορετικό ιστορικό και πολιτικό στοίχημα: να αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει το βάρος της ιστορίας του σε σύγχρονη κυβερνητική προοπτική και την πολιτική του παρουσία σε μια πραγματική εναλλακτική πρόταση εξουσίας.

Στο επίκεντρο αυτής της προσπάθειας βρίσκεται αναπόφευκτα ο Νίκος Ανδρουλάκης. Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ καλείται μέσα σε λίγες ημέρες, από την επέτειο της 3ης Σεπτεμβρίου έως την παρουσία του στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, να συμπυκνώσει το πολιτικό αφήγημα της παράταξης για την επόμενη περίοδο και, κυρίως, να απαντήσει στο κεντρικό ερώτημα που συνοδεύει πλέον κάθε κόμμα της αντιπολίτευσης: ποιος μπορεί να παρουσιάσει μια αξιόπιστη κυβερνητική εναλλακτική απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Η επιλογή να πραγματοποιηθεί φέτος η κεντρική εκδήλωση για την 3η Σεπτεμβρίου στο Ηράκλειο της Κρήτης, με ομιλία του Νίκου Ανδρουλάκη στην πλατεία Ελευθερίας, έχει ισχυρό συμβολισμό. Η Κρήτη αποτελεί ιστορικά έναν από τους σημαντικότερους πολιτικούς τόπους αναφοράς της δημοκρατικής παράταξης, ενώ είναι και η ιδιαίτερη πατρίδα του προέδρου του ΠΑΣΟΚ.

Ωστόσο, ο συμβολισμός από μόνος του δεν αρκεί. Το πραγματικό ζητούμενο είναι εάν το ΠΑΣΟΚ μπορεί να συνδέσει ξανά το ιστορικό του αποτύπωμα με τις ανάγκες της σημερινής κοινωνίας.

Από την ιστορική μνήμη στη σύγχρονη πολιτική πρόταση

Το ΠΑΣΟΚ διαθέτει κάτι που κανένας άλλος σχηματισμός στον χώρο της Κεντροαριστεράς δεν μπορεί εύκολα να αναπαράγει: μια βαθιά πολιτική και κοινωνική διαδρομή, που συνδέθηκε με μεγάλες μεταβολές στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, αλλά και μια οργανωμένη παρουσία που εξακολουθεί να εκτείνεται σε ολόκληρη τη χώρα.

Αυτό ακριβώς, όμως, δημιουργεί και μεγαλύτερες απαιτήσεις.

Η επίκληση της 3ης του Σεπτέμβρη δεν μπορεί να λειτουργεί μόνο ως επιστροφή στη μνήμη του Ανδρέα Παπανδρέου και στις ιστορικές καταβολές του Κινήματος. Για ένα κόμμα που διεκδικεί ξανά πρωταγωνιστικό ρόλο, η επέτειος αποκτά νόημα μόνο εφόσον μεταφράζεται σε σύγχρονες απαντήσεις για τις ανισότητες, το κοινωνικό κράτος, τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών, την παραγωγή και την καθημερινότητα των πολιτών.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο προσωπικό στοίχημα του Νίκου Ανδρουλάκη.

Να αποδείξει ότι μπορεί να είναι όχι απλώς ο πρόεδρος που σταθεροποίησε και επανέφερε το ΠΑΣΟΚ σε θέση αξιωματικής αντιπολίτευσης, αλλά ο πολιτικός αρχηγός που μπορεί να οδηγήσει την παράταξη στο επόμενο στάδιο της πολιτικής της διαδρομής.

Η ΔΕΘ ως δοκιμασία κυβερνητικής αξιοπιστίας

Η παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη στη ΔΕΘ, στις 12 και 13 Σεπτεμβρίου, αποκτά επομένως ιδιαίτερη σημασία. Σύμφωνα με τον μέχρι σήμερα σχεδιασμό, το ΠΑΣΟΚ προετοιμάζεται να παρουσιάσει μια συνολική κυβερνητική πρόταση με ορίζοντα την Ελλάδα της επόμενης δεκαετίας, δίνοντας ιδιαίτερο βάρος στην οικονομία και την κοινωνική πολιτική.

Εκεί θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό εάν το κόμμα μπορεί να περάσει από την αντιπολίτευση στην προοπτική διακυβέρνησης.

Διότι η κοινωνία δεν περιμένει απλώς μια καλύτερα διατυπωμένη κριτική προς την κυβέρνηση. Περιμένει συγκεκριμένες και κοστολογημένες απαντήσεις για την ακρίβεια, τη στεγαστική κρίση, τους μισθούς, την ενέργεια, τη δημόσια υγεία, την παιδεία και το παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Η έμφαση στην εφαρμοστικότητα και στη δημοσιονομική αξιοπιστία βρίσκεται ήδη στον πυρήνα της προετοιμασίας του ΠΑΣΟΚ για τη Θεσσαλονίκη.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης καλείται, συνεπώς, να κάνει στη Θεσσαλονίκη κάτι περισσότερο από μια καλή πολιτική εμφάνιση. Καλείται να παρουσιάσει το περίγραμμα μιας διαφορετικής διακυβέρνησης.

Η μάχη για την ηγεμονία στον προοδευτικό χώρο

Υπάρχει όμως και μια δεύτερη διάσταση που καθιστά τη φετινή συγκυρία πολύ πιο σύνθετη.

Το ΠΑΣΟΚ δεν κινείται σε πολιτικό κενό. Η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα και η δημιουργία της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης επαναφέρουν με διαφορετικούς όρους τον ανταγωνισμό για την εκπροσώπηση του ευρύτερου προοδευτικού χώρου. Η χρονική εγγύτητα των παρεμβάσεων Τσίπρα και Ανδρουλάκη στις αρχές Σεπτεμβρίου έχει ήδη προσδώσει χαρακτηριστικά ανοιχτού πολιτικού ανταγωνισμού ανάμεσα στις δύο πλευρές.

Το κρίσιμο για το ΠΑΣΟΚ, ωστόσο, είναι να μην εγκλωβιστεί σε μια μάχη αποκλειστικά για το ποιος θα κυριαρχήσει εντός της Κεντροαριστεράς.

Για τον Νίκο Ανδρουλάκη το πραγματικό μέτρο επιτυχίας δεν μπορεί να είναι απλώς εάν θα προηγείται ενός άλλου κόμματος της αντιπολίτευσης. Πρέπει να είναι εάν μπορεί να διευρύνει τα πολιτικά και κοινωνικά όρια του ΠΑΣΟΚ και να το καταστήσει δύναμη που θα διεκδικεί ευθέως την πολιτική αλλαγή και τη διακυβέρνηση της χώρας.

Αυτό προϋποθέτει καθαρή πολιτική αυτονομία, αλλά όχι πολιτική περιχαράκωση. Προϋποθέτει ταυτότητα, αλλά και δυνατότητα διεύρυνσης. Προϋποθέτει ισχυρό ΠΑΣΟΚ, αλλά και μια πρόταση που θα μπορεί να συνομιλεί με πολίτες οι οποίοι σήμερα δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους στις υπάρχουσες κομματικές περιχαρακώσεις.

Το προσωπικό στοίχημα του Νίκου Ανδρουλάκη

Για τον Νίκο Ανδρουλάκη, επομένως, ο φετινός Σεπτέμβριος είναι ίσως μια από τις σημαντικότερες πολιτικές δοκιμασίες της προεδρίας του.

Μέχρι σήμερα έχει κληθεί να διαχειριστεί την οργανωτική και πολιτική επαναφορά του ΠΑΣΟΚ, εσωκομματικές ισορροπίες, εκλογικές αναμετρήσεις και έναν διαρκώς μεταβαλλόμενο συσχετισμό δυνάμεων στον χώρο της αντιπολίτευσης.

Τώρα όμως η απαίτηση αλλάζει επίπεδο.

Δεν αρκεί πλέον να αποδεικνύει ότι το ΠΑΣΟΚ επέστρεψε. Πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να πάει παραπέρα.

Ότι μπορεί να μετατρέψει ένα κόμμα με ιστορική διαδρομή σε μια σύγχρονη δύναμη εξουσίας, με κοινωνικές συμμαχίες, προγραμματικό βάθος και πειστική απάντηση στο αίτημα για αλλαγή πολιτικής κατεύθυνσης.

Σε αυτό ακριβώς το σημείο η 3η Σεπτεμβρίου και η ΔΕΘ συναντώνται πολιτικά.

Από την 3η Σεπτεμβρίου στην επόμενη ημέρα

Η 3η Σεπτεμβρίου δίνει στο ΠΑΣΟΚ την ευκαιρία να επαναδιατυπώσει την ταυτότητά του. Η ΔΕΘ θα του ζητήσει να αποδείξει ότι αυτή η ταυτότητα μπορεί να μετατραπεί σε συγκεκριμένο πρόγραμμα διακυβέρνησης.

Ανάμεσα στα δύο βρίσκεται ο Νίκος Ανδρουλάκης και η ευθύνη μιας ηγεσίας που πλέον δεν αξιολογείται μόνο για τη δυνατότητά της να κρατήσει το κόμμα ισχυρό και ενωμένο, αλλά για τη δυνατότητά της να το οδηγήσει σε μεγαλύτερη πολιτική και κοινωνική επιρροή.

Γιατί το πραγματικό στοίχημα του ΠΑΣΟΚ δεν είναι να κερδίσει τη μάχη των εντυπώσεων απέναντι στον Αλέξη Τσίπρα ούτε απλώς να καταγράψει τη φθορά της κυβέρνησης. Είναι να πείσει ότι υπάρχει αυτόνομος προοδευτικός δρόμος διακυβέρνησης και ότι το ίδιο διαθέτει το πολιτικό σχέδιο, τα στελέχη και την ηγεσία για να τον υπηρετήσει.

Εάν ο Νίκος Ανδρουλάκης καταφέρει να μετατρέψει την 3η Σεπτεμβρίου από επέτειο σε πολιτική αφετηρία και τη ΔΕΘ από μια καθιερωμένη παρουσία αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης σε παρουσίαση μιας πραγματικά ανταγωνιστικής κυβερνητικής πρότασης, τότε ο φετινός Σεπτέμβριος μπορεί να αποκτήσει για το ΠΑΣΟΚ σημασία πολύ μεγαλύτερη από εκείνη δύο σημαντικών πολιτικών εκδηλώσεων.

Μπορεί να αποτελέσει την αφετηρία της μάχης για το αν η ιστορική Δημοκρατική Παράταξη μπορεί να διεκδικήσει ξανά όχι απλώς έναν ισχυρό ρόλο στην αντιπολίτευση, αλλά την ευθύνη της επόμενης ημέρας για τη χώρα.