Βερολίνο: Η Αριστερά κέρδισε με αιχμή το στεγαστικό – Η μεγάλη μάχη για 220.000 κατοικίες

Μια σημαντική πολιτική ανατροπή σημειώθηκε στο Βερολίνο, όπου η Die Linke αναδείχθηκε πρώτη δύναμη στις εκλογές της 20ής Σεπτεμβρίου, έχοντας τοποθετήσει στο κέντρο της προεκλογικής της εκστρατείας ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της γερμανικής πρωτεύουσας: τη στέγη και το αυξανόμενο κόστος των ενοικίων.

Με 25,7% των ψήφων, έναντι μόλις 12,2% στις προηγούμενες εκλογές του 2023, η γερμανική Αριστερά υπερδιπλασίασε την εκλογική της δύναμη και αναδείχθηκε για πρώτη φορά νικήτρια στις εκλογές για το κοινοβούλιο του Βερολίνου.

Η εκλογική νίκη, ωστόσο, ανοίγει τώρα το δυσκολότερο κεφάλαιο: τη συγκρότηση κυβέρνησης και τη διαπραγμάτευση για την εφαρμογή των προεκλογικών δεσμεύσεων της Linke.

Από την κάλπη στις διαπραγματεύσεις με SPD και Πράσινους

Η τοπική οργάνωση της Die Linke αποφάσισε με μεγάλη πλειοψηφία να προχωρήσει σε διερευνητικές συνομιλίες με SPD και Πράσινους, με στόχο να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν οι προϋποθέσεις για τη συγκρότηση τρικομματικής κυβέρνησης υπό την Elif Eralp.

Πράσινοι και SPD έχουν δηλώσει διαθέσιμοι να συμμετάσχουν στις διερευνητικές επαφές, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι υπάρχει ήδη συμφωνία για κυβερνητικό συνασπισμό.

Και ένα από τα δυσκολότερα θέματα βρίσκεται ήδη πάνω στο τραπέζι: η κοινωνικοποίηση μεγάλων χαρτοφυλακίων κατοικιών.

Η Linke επιδιώκει να μεταφέρει περίπου 220.000 κατοικίες επιπλέον σε δημόσιο ή κοινωνικό έλεγχο, στο πλαίσιο της προσπάθειας περιορισμού της πίεσης που ασκούν τα ενοίκια στους κατοίκους της γερμανικής πρωτεύουσας.

Η ευρύτερη πρόταση της πρωτοβουλίας «Deutsche Wohnen & Co enteignen» αφορά περίπου 240.000 κατοικίες που βρίσκονται σήμερα στα χαρτοφυλάκια μεγάλων ιδιωτικών εταιρειών.

Η στεγαστική κρίση που έφερε τη Linke στην πρώτη θέση

Η επιλογή της στέγης ως κεντρικού πολιτικού ζητήματος δεν ήταν τυχαία.

Τα ενοίκια στο Βερολίνο έχουν αυξηθεί σημαντικά την τελευταία δεκαετία, δημιουργώντας έντονη κοινωνική πίεση και μετατρέποντας το στεγαστικό σε ένα από τα βασικότερα ζητήματα της πόλης.

Πάνω σε αυτό το κοινωνικό έδαφος οικοδομήθηκε σε σημαντικό βαθμό η καμπάνια της Elif Eralp, με τη Linke να επαναφέρει στο προσκήνιο το αίτημα για κοινωνικοποίηση των κατοικιών που ανήκουν σε μεγάλες εταιρείες ακινήτων.

Η συζήτηση, άλλωστε, δεν ξεκίνησε με τις εκλογές του 2026.

Ήδη από το δημοψήφισμα του 2021, σχεδόν έξι στους δέκα ψηφοφόρους που συμμετείχαν είχαν ταχθεί υπέρ της κοινωνικοποίησης μεγάλων χαρτοφυλακίων κατοικιών.

Η λαϊκή αυτή ετυμηγορία δεν μετατράπηκε αυτομάτως σε νόμο, με αποτέλεσμα το ζήτημα να παραμένει ανοικτό επί χρόνια. Η εκλογική νίκη της Linke το επαναφέρει πλέον με διαφορετικούς πολιτικούς συσχετισμούς.

Το άρθρο 15 και ένα πρωτόγνωρο εγχείρημα για τη Γερμανία

Η πρόταση έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και από νομική άποψη.

Η δυνατότητα κοινωνικοποίησης στηρίζεται στο άρθρο 15 του γερμανικού Θεμελιώδους Νόμου, το οποίο επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις και με αποζημίωση, τη μετατροπή γης, φυσικών πόρων και μέσων παραγωγής σε μορφές κοινωνικής ιδιοκτησίας.

Το συγκεκριμένο άρθρο, όμως, δεν έχει εφαρμοστεί ποτέ μέχρι σήμερα στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Αυτό σημαίνει ότι, εάν το Βερολίνο επιχειρήσει να προχωρήσει στην εφαρμογή ενός τόσο εκτεταμένου σχεδίου, θα ανοίξει ένα νέο και ιδιαίτερα σύνθετο κεφάλαιο για το γερμανικό συνταγματικό και οικονομικό δίκαιο.

Η μεγάλη μάχη για το κόστος

Εξίσου κρίσιμο είναι το οικονομικό σκέλος.

Οι εκτιμήσεις για το ύψος της αποζημίωσης που θα απαιτηθεί για την κοινωνικοποίηση των κατοικιών παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις, ανάλογα με τη μέθοδο υπολογισμού της αξίας των ακινήτων.

Και εδώ βρίσκεται ένα από τα βασικά ζητήματα που θα πρέπει να απαντηθούν στις διαπραγματεύσεις: ποιο θα είναι το ύψος της αποζημίωσης, πώς θα χρηματοδοτηθεί και ποιος φορέας θα αναλάβει τη διαχείριση ενός τόσο μεγάλου αποθέματος κατοικιών.

Η κοινωνικοποίηση, επομένως, δεν εξαρτάται μόνο από την πολιτική βούληση. Απαιτεί συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο, χρηματοδοτικό μοντέλο και μηχανισμό διαχείρισης.

Η πρώτη μεγάλη δοκιμασία της νέας πλειοψηφίας

Εδώ ακριβώς αρχίζουν και οι δυσκολίες των διερευνητικών συνομιλιών.

Οι Πράσινοι εμφανίζονται θετικοί στην κοινωνικοποίηση, ενώ από την πλευρά του SPD έχουν ήδη διατυπωθεί διαφορετικές προσεγγίσεις. Ο επικεφαλής του SPD στο Βερολίνο, Steffen Krach, έχει εκφράσει αντίθεση στο συγκεκριμένο σχέδιο.

Το στεγαστικό μπορεί έτσι να εξελιχθεί σε μία από τις πρώτες ουσιαστικές δοκιμασίες για το εάν Linke, SPD και Πράσινοι μπορούν να φτάσουν από τις διερευνητικές συνομιλίες σε κοινό κυβερνητικό πρόγραμμα.

Η Die Linke κέρδισε τις εκλογές έχοντας τη στέγη στην πρώτη γραμμή της πολιτικής της πρότασης. Το αποτέλεσμα της 20ής Σεπτεμβρίου της έδωσε την πρωτοβουλία των κινήσεων, όχι όμως και τη δυνατότητα να εφαρμόσει μονομερώς το πρόγραμμά της.

Η επόμενη πολιτική μάχη του Βερολίνου θα δοθεί επομένως γύρω από ένα εξαιρετικά συγκεκριμένο ερώτημα: εάν και με ποιον τρόπο η εκλογική εντολή για αλλαγή στη στεγαστική πολιτική μπορεί να μετατραπεί σε εφαρμόσιμο κυβερνητικό σχέδιο.