Βρετανία: Ο Άντι Μπέρναμ ανοίγει τον δρόμο για επιστροφή στην ΕΕ – Η ρωσική παρέμβαση στο Brexit και το ενδεχόμενο επανένταξης χωρίς δημοψήφισμα

Νέα πολιτικά δεδομένα στη Βρετανία δημιουργεί η δημόσια παραδοχή του πρωθυπουργού Άντι Μπέρναμ ότι η Ρωσία παρενέβη στο δημοψήφισμα του 2016 για το Brexit. Δέκα χρόνια μετά την απόφαση αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση, η κυβέρνηση των Εργατικών επαναφέρει στο προσκήνιο το ενδεχόμενο ευρωπαϊκής επανένταξης, ανοίγοντας μια συζήτηση που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν πολιτικά απαγορευμένη.

Μιλώντας στο podcast «The Rest is Politics», ο Άντι Μπέρναμ αποκάλυψε ότι, αναλαμβάνοντας την πρωθυπουργία, ζήτησε να ενημερωθεί για ενδεχόμενη ρωσική ανάμειξη στο δημοψήφισμα του 2016. Όπως υποστήριξε, η απάντηση που έλαβε ήταν σαφής: η Ρωσία είχε πράγματι παρέμβει στην εκλογική διαδικασία.

Πρόκειται για μια ιδιαίτερα σημαντική τοποθέτηση, καθώς είναι η πρώτη φορά που εν ενεργεία Βρετανός πρωθυπουργός αναγνωρίζει δημοσίως τέτοια παρέμβαση. Ωστόσο, ο Μπέρναμ δεν παρουσίασε συγκεκριμένα αποδεικτικά στοιχεία ούτε διευκρίνισε εάν οι ρωσικές ενέργειες επηρέασαν το τελικό αποτέλεσμα. Η βρετανική κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι η νομιμότητα του δημοψηφίσματος δεν αμφισβητείται.

Από τη ρωσική παρέμβαση στην επανεξέταση του Brexit

Η παρέμβαση του Βρετανού πρωθυπουργού αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα επειδή συμπίπτει με τη σταδιακή εγκατάλειψη της αμυντικής στάσης των Εργατικών απέναντι στο Brexit.

Ο Μπέρναμ έχει ήδη αναγνωρίσει ότι η αποχώρηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση προκάλεσε μεγαλύτερη ζημιά από όση ωφέλεια στη βρετανική οικονομία, αφήνοντας ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο πλήρους επιστροφής της χώρας στην ΕΕ.

Η αλλαγή αυτή σηματοδοτεί ουσιαστική διαφοροποίηση από την πολιτική του προκατόχου του, Κιρ Στάρμερ, ο οποίος είχε αποκλείσει την επιστροφή στην ενιαία αγορά και την τελωνειακή ένωση.

Το κρίσιμο ερώτημα αφορά πλέον τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μια τέτοια επιστροφή. Η επανένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν προϋποθέτει νομικά τη διεξαγωγή νέου δημοψηφίσματος. Μια βρετανική κυβέρνηση με σαφή εκλογική εντολή θα μπορούσε να κινήσει τη διαδικασία προσχώρησης, υπό την προϋπόθεση της έγκρισης από τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και τα κράτη-μέλη.

Ωστόσο, η πολιτική πραγματικότητα είναι περισσότερο σύνθετη. Η απόφαση του 2016, όταν το 52% ψήφισε υπέρ της αποχώρησης, εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς για τους υποστηρικτές του Brexit. Μια απόπειρα ανατροπής της χωρίς νέα προσφυγή στις κάλπες θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις.

Το ευρωπαϊκό στοίχημα του Μπέρναμ και η απειλή της Ακροδεξιάς

Ο Βρετανός πρωθυπουργός συνδέει πλέον την ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας του με την ανάγκη αντιμετώπισης της ρωσικής παραπληροφόρησης και της ξένης παρέμβασης στις δημοκρατικές διαδικασίες.

Μετά τις επαφές του με τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, προειδοποίησε για τις προσπάθειες επηρεασμού της ευρωπαϊκής πολιτικής ζωής, αναφερόμενος ιδιαίτερα στην άνοδο της γερμανικής Ακροδεξιάς και στις ανησυχίες για πιθανές διασυνδέσεις της με τη Μόσχα.

Η συζήτηση υπερβαίνει πλέον τα στενά όρια της βρετανικής εσωτερικής πολιτικής. Σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών πιέσεων, η ευρωπαϊκή συνεργασία επανέρχεται στο επίκεντρο ως ζήτημα οικονομικής σταθερότητας, ασφάλειας και προστασίας των δημοκρατικών θεσμών.

Για τον Μπέρναμ, η επαναπροσέγγιση με τις Βρυξέλλες αποτελεί ταυτόχρονα οικονομική επιλογή και πολιτική αναθεώρηση της προηγούμενης δεκαετίας. Η κυβέρνηση προετοιμάζεται για την επόμενη σύνοδο Βρετανίας–ΕΕ, στις 20 Νοεμβρίου, με αντικείμενο μεταξύ άλλων την εμπορική και ενεργειακή συνεργασία.

Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχει επίσημη απόφαση για αίτηση επανένταξης ούτε κυβερνητική δέσμευση για νέο δημοψήφισμα. Ο Μπέρναμ επιχειρεί πρώτα να διαμορφώσει τους πολιτικούς όρους μιας βαθύτερης αλλαγής στις σχέσεις Λονδίνου και Βρυξελλών, γνωρίζοντας ότι η επιστροφή στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα απαιτούσε τόσο εσωτερική πολιτική νομιμοποίηση όσο και συμφωνία με τα 27 κράτη-μέλη.