Αγωγές SLAPP – Η Ελλάδα αφήνει απροστάτευτη την ελευθερία του Τυπου, κίνδυνος να οδηγηθεί στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο

Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με νέα διαδικασία επί παραβάσει από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αυτή τη φορά για τη μη πλήρη ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής οδηγίας κατά των αγωγών SLAPP, των καταχρηστικών δηλαδή αγωγών που χρησιμοποιούνται για να ασκηθεί οικονομική και ψυχολογική πίεση σε δημοσιογράφους, ερευνητές, υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων και πολίτες που ασκούν δημόσιο έλεγχο.

Η προθεσμία για τη μεταφορά της οδηγίας στο ελληνικό δίκαιο έληξε στις 7 Μαΐου 2026, ωστόσο η κυβέρνηση δεν έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία κοινοποίησης της εφαρμογής της. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε την Κομισιόν στην αποστολή επιστολής επίσημης προειδοποίησης, ανοίγοντας τον δρόμο για το επόμενο στάδιο της διαδικασίας επί παραβάσει, το οποίο μπορεί να καταλήξει ακόμη και στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η συγκεκριμένη οδηγία αποτελεί μία από τις σημαντικότερες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις υπέρ της ελευθερίας του Τύπου. Προβλέπει την ταχεία απόρριψη προδήλως αβάσιμων αγωγών, την αποζημίωση των θυμάτων και μηχανισμούς προστασίας απέναντι σε καταχρηστικές δικαστικές διαδικασίες που έχουν ως στόχο τη φίμωση της δημόσιας κριτικής.

Η κυβερνητική καθυστέρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής συζήτησης για το κράτος δικαίου και την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης. Η απουσία πλήρους εφαρμογής ενός θεσμικού πλαισίου που προστατεύει τη δημοσιογραφική έρευνα δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την πολιτική βούληση ενίσχυσης των δημοκρατικών εγγυήσεων.

Οι αγωγές SLAPP δεν αποτελούν μια συνηθισμένη δικαστική διαδικασία. Χρησιμοποιούνται διεθνώς ως μέσο εκφοβισμού, επιβάλλοντας δυσανάλογο οικονομικό και ψυχολογικό κόστος σε όσους αποκαλύπτουν υποθέσεις δημοσίου ενδιαφέροντος. Ακόμη και όταν οι αγωγές απορρίπτονται, ο χρόνος, τα δικαστικά έξοδα και η πίεση που υφίστανται οι εναγόμενοι λειτουργούν αποτρεπτικά απέναντι στην ερευνητική δημοσιογραφία.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλεί πλέον την Ελλάδα να συμμορφωθεί μέσα στους επόμενους δύο μήνες. Σε διαφορετική περίπτωση, η υπόθεση μπορεί να οδηγηθεί στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσθέτοντας ακόμη ένα ανοικτό μέτωπο στις σχέσεις της κυβέρνησης με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Η προστασία της ελευθερίας του Τύπου δεν αποτελεί απλώς ευρωπαϊκή υποχρέωση. Αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη λειτουργία μιας σύγχρονης δημοκρατίας. Η καθυστέρηση στην εφαρμογή της οδηγίας κατά των SLAPP δεν είναι μια τεχνική εκκρεμότητα, αλλά μια θεσμική επιλογή που αφήνει εκτεθειμένους όσους υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον μέσω της ενημέρωσης και του δημόσιου ελέγχου.