Andy Burnham: Ρήξη με το παρελθόν και «τέλος στην πεπατημένη» – Η νέα ατζέντα των Εργατικών για κοινωνική φροντίδα, στέγαση και δημοκρατία

ΛΙΒΕΡΠΟΥΛ — Μια σαφή απόπειρα αλλαγής πολιτικής κατεύθυνσης παρουσίασε ο Andy Burnham στην πρώτη του ομιλία σε συνέδριο των Εργατικών ως πρωθυπουργός και ηγέτης του κόμματος. Από το βήμα του συνεδρίου στο Λίβερπουλ, έθεσε στο επίκεντρο την κοινωνική φροντίδα, τη στέγαση, τον δημόσιο έλεγχο βασικών υποδομών και την εκλογική μεταρρύθμιση, επιχειρώντας να σηματοδοτήσει το τέλος της λογικής του «politics as usual».

Ο Burnham συνέδεσε ευθέως τη σημερινή κατάσταση της Βρετανίας με πολιτικές επιλογές των τελευταίων δεκαετιών, αναφερόμενος στην αποβιομηχάνιση, την απορρύθμιση, τις ιδιωτικοποιήσεις, τη λιτότητα και το Brexit.

Υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα ήταν μια χώρα στην οποία η εξουσία συγκεντρώθηκε υπερβολικά σε λίγα χέρια και ολόκληρες περιοχές έμειναν πίσω, ενώ άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για τη σχέση της Βρετανίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Σύμφωνα με τον Guardian, δεσμεύτηκε να επιδιώξει μια νέα, μακροπρόθεσμη σχέση με την ΕΕ.

Η μεγάλη τομή στο «triple lock» και το National Care Service

Το πολιτικά δυσκολότερο μέρος της ομιλίας αφορούσε τις συντάξεις και την κοινωνική φροντίδα. Ο Burnham ανακοίνωσε την αντικατάσταση του υφιστάμενου «triple lock» από ένα «double lock», ώστε οι κρατικές συντάξεις να αυξάνονται με βάση τον πληθωρισμό ή κατά 2,5%, ανάλογα με το ποιο από τα δύο ποσοστά είναι υψηλότερο. Οι πόροι που θα εξοικονομηθούν προβλέπεται να κατευθυνθούν στη δημιουργία ενός National Care Service, με δωρεάν παροχή υπηρεσιών στο σημείο πρόσβασης.

Πρόκειται για επιλογή με σημαντικό πολιτικό κόστος, καθώς ήδη καταγράφονται αντιδράσεις στο εσωτερικό του ευρύτερου εργατικού κινήματος. Η γενική γραμματέας του Unite, Sharon Graham, είχε προειδοποιήσει πριν από την ομιλία ότι η κατάργηση του triple lock θα μπορούσε να επιβαρύνει ιδιαίτερα τους χαμηλοσυνταξιούχους.

Στέγαση, δημόσιος έλεγχος και ισχυρότερη αυτοδιοίκηση

Κεντρική θέση στη νέα κυβερνητική ατζέντα καταλαμβάνει και η στεγαστική κρίση. Η κατεύθυνση που περιέγραψε ο Burnham προβλέπει μεγαλύτερες δυνατότητες παρέμβασης των τοπικών αρχών για την αξιοποίηση κενών κατοικιών, καθώς και ενίσχυση της κατασκευής δημοτικών και κοινωνικών κατοικιών. Η ευρύτερη στρατηγική των Εργατικών συνδέει πλέον ρητά τη στεγαστική πολιτική με την αποκέντρωση εξουσιών προς τις πόλεις και τις περιφέρειες.

Στην ίδια λογική εντάσσεται η προσπάθεια ενίσχυσης του δημόσιου ελέγχου στις βασικές υποδομές. Ο Burnham παρουσίασε το σχέδιο για τη Great British Grid, έναν νέο, κρατικά υποστηριζόμενο φορέα που θα παρεμβαίνει στις ενεργειακές υποδομές, ενώ παράλληλα εξήγγειλε παρεμβάσεις στον τομέα του νερού.

Εκλογική μεταρρύθμιση και απλή αναλογική στην πολιτική ατζέντα

Ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα έχει και η δέσμευση για αλλαγή του εκλογικού συστήματος. Ο Burnham ανακοίνωσε τη δημιουργία εθνικής επιτροπής που θα εξετάσει εναλλακτικές προτάσεις απέναντι στο σημερινό σύστημα «first-past-the-post», με την εκλογική μεταρρύθμιση να προορίζεται να ενταχθεί στο πρόγραμμα των Εργατικών για τις επόμενες γενικές εκλογές. Η αναλογική εκπροσώπηση αποτελεί εδώ και χρόνια ισχυρό αίτημα σημαντικού τμήματος της κομματικής βάσης.

Η ομιλία στο Λίβερπουλ, επομένως, δεν περιορίστηκε σε μια επικοινωνιακή επανεκκίνηση. Ο Burnham επιχείρησε να παρουσιάσει ένα συνεκτικό πολιτικό πλαίσιο που συνδέει κοινωνικό κράτος, δημόσιο έλεγχο, αποκέντρωση, κοινωνική κατοικία και θεσμική μεταρρύθμιση, αναγνωρίζοντας ταυτόχρονα ότι ορισμένες από αυτές τις επιλογές αναμένεται να προκαλέσουν αντιδράσεις.

Το κρίσιμο τεστ περνά πλέον από το συνέδριο στην κυβέρνηση: στο κατά πόσο αυτή η ατζέντα θα μεταφραστεί σε συγκεκριμένες νομοθετικές παρεμβάσεις και, κυρίως, στο εάν η υπόσχεση για «τέλος στην πεπατημένη» θα αποκτήσει μετρήσιμο κοινωνικό αποτέλεσμα.