Έχετε καταλάβει τι έγινε στην Ισπανία μόλις σήμερα; – Μεγάλη ήττα των funds από την κυβέρνηση Πέδρο Σάντσεθ

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος – Δημοσιογραφος/ Πολιτικός Αναλυτής

Κάτι πολιτικά πολύ μεγάλο συνέβη σήμερα στην Ισπανία. Και αξίζει να το κοιτάξουμε προσεκτικά, γιατί ξεπερνά κατά πολύ την κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ και τα ισπανικά σύνορα.

Μια 87χρονη γυναίκα, η Μαρίκαρμεν Αμπασκάλ, βρέθηκε έξω από το σπίτι στο οποίο είχε ζήσει επί δεκαετίες. Η εικόνα της στην αναπηρική καρέκλα έγινε το σύμβολο μιας χώρας στην οποία η στεγαστική κρίση έχει εξελιχθεί σε κοινωνικό ρήγμα. Η έξωσή της πυροδότησε μαζικές κινητοποιήσεις, ενώ στην Puerta del Sol στήθηκε μια ολόκληρη κατασκήνωση διαμαρτυρίας.

Και η κυβέρνηση δεν επέλεξε να κοιτάξει αλλού.

Ο Σάντσεθ πήρε το μήνυμα της κοινωνίας και το μετέφερε στο υπουργικό συμβούλιο.

Σήμερα η ισπανική κυβέρνηση ενέκρινε δύο νομοθετικά διατάγματα για τη στέγη. Ανάμεσα στα μέτρα βρίσκεται η παράταση της προστασίας ευάλωτων πολιτών από εξώσεις έως το 2030, η δυνατότητα διετούς παράτασης συγκεκριμένων συμβάσεων ενοικίασης, νέες ρυθμίσεις στην αγορά μίσθωσης και –κυρίως– η προσωρινή απαγόρευση αγοράς κατοικιών από κερδοσκοπικά funds έως το 2028.

Ας σταθούμε λίγο σε αυτό.

Μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση αποφασίζει να βάλει πολιτικό φραγμό στα funds όταν η δράση τους συγκρούεται με την ανάγκη προστασίας της κατοικίας.

Όχι με συνθήματα. Με νομοθετική παρέμβαση.

Αυτό είναι πολιτική.

Δεν εξαφανίζει τη στεγαστική κρίση της Ισπανίας. Δεν διαγράφει τις ευθύνες της κυβέρνησης για όσα δεν έγιναν εγκαίρως. Και ασφαλώς δεν ακυρώνει το γεγονός ότι η έκρηξη της κοινωνικής πίεσης ήταν εκείνη που επιτάχυνε τις αποφάσεις.

Αλλά εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο σημείο.

Μια δημοκρατική κυβέρνηση δεν αποδεικνύει την αξία της επειδή δεν κάνει ποτέ λάθος. Αποδεικνύει την πολιτική της λειτουργία όταν η κοινωνία φωνάζει και εκείνη είναι ακόμη ικανή να ακούσει.

Η υπόθεση της Μαρίκαρμεν δεν αντιμετωπίστηκε τελικά ως ένα δυσάρεστο «μεμονωμένο περιστατικό». Μετατράπηκε σε πολιτικό γεγονός. Η κοινωνική οργή μεταφέρθηκε από τον δρόμο στο κέντρο της κυβερνητικής απόφασης και ο συσχετισμός ανάμεσα στο δικαίωμα στη στέγη και στην ανεξέλεγκτη κερδοσκοπία μπήκε ξανά στο τραπέζι.

Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη πολιτική ήττα των funds.

Όχι επειδή αύριο το πρωί παύουν να υπάρχουν. Ούτε επειδή η αγορά κατοικίας παύει να λειτουργεί ως αγορά. Αλλά επειδή αμφισβητείται στην πράξη ένα δόγμα που για χρόνια παρουσιαζόταν περίπου ως φυσικός νόμος: ότι απέναντι στην ισχύ του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου η πολιτική μπορεί απλώς να παρακολουθεί.

Η κυβέρνηση Σάντσεθ απαντά διαφορετικά: υπάρχουν όρια που μπορεί να θέσει η δημοκρατικά εκλεγμένη πολιτεία στην αγορά όταν διακυβεύεται ένα βασικό κοινωνικό αγαθό.

Και υπάρχει ακόμη μία λεπτομέρεια που κάνει την ιστορία εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.

Ο Σάντσεθ κυβερνά χωρίς την πολυτέλεια μιας άνετης κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Τα διατάγματα πρέπει να περάσουν από το Κοινοβούλιο και ειδικά το δεύτερο αντιμετωπίζει αβέβαιους συσχετισμούς. Άρα το πολιτικό ρίσκο δεν εξαφανίστηκε με μια απόφαση του υπουργικού συμβουλίου.

Τώρα μεταφέρεται στο Κοινοβούλιο.

Και εκεί πλέον κάθε πολιτική δύναμη θα πρέπει να αναλάβει δημόσια την ευθύνη της στάσης της απέναντι στα συγκεκριμένα μέτρα.

Αυτή είναι ίσως η πραγματική πολιτική κίνηση του Σάντσεθ: πήρε μια κοινωνική σύγκρουση και την έκανε θεσμικό δίλημμα.

Από τη μία, η προστασία της κατοικίας και των ευάλωτων ενοικιαστών.

Από την άλλη, η δυνατότητα των μεγάλων επενδυτικών σχημάτων να αντιμετωπίζουν την κατοικία πρωτίστως ως περιουσιακό στοιχείο υψηλής απόδοσης.

Και κάπως έτσι, μια 87χρονη γυναίκα στην αναπηρική καρέκλα κατάφερε να προκαλέσει αυτό που επί μήνες δεν κατάφερναν οι κοινοβουλευτικές διαπραγματεύσεις: να επιταχύνει μια πολιτική συμφωνία και να αναγκάσει ολόκληρο το ισπανικό πολιτικό σύστημα να πάρει θέση.

Η συνέχεια θα κριθεί στο Κοινοβούλιο.

Αλλά κάτι έχει ήδη αλλάξει.

Σήμερα στην Ισπανία η πολιτική επιχείρησε να ξαναπάρει χώρο από την αγορά.

Και σε μια Ευρώπη όπου η κατοικία εξελίσσεται ίσως στη μεγαλύτερη κοινωνική σύγκρουση της επόμενης δεκαετίας, αυτό είναι μια εξέλιξη που δύσκολα μπορεί να περάσει απαρατήρητη.