Άντι Μπέρναμ – Η Προοδευτική Πολιτική επιστρέφει στην Βρετανία

Από το κόστος ζωής και τις δημόσιες συγκοινωνίες έως την αποκέντρωση εξουσιών, ο νέος Βρετανός πρωθυπουργός επιχειρεί να μετατρέψει την προοδευτική ατζέντα σε χειροπιαστή καθημερινή πολιτική – και να αποδείξει ότι η αυτοδιοίκηση μπορεί να αποτελέσει φυτώριο εθνικής ηγεσίας.

Έναν μήνα μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας, ο Άντι Μπέρναμ επέλεξε να κάνει τον πρώτο του απολογισμό όχι με γενικόλογες διακηρύξεις, αλλά με έναν κατάλογο συγκεκριμένων παρεμβάσεων. Από τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και τις τιμές των λεωφορείων μέχρι την κοινωνική στέγη, την ψυχική υγεία και τη μεταφορά εξουσιών από το Westminster στις τοπικές αρχές, το μήνυμα είναι σαφές: η κυβέρνηση θέλει να κριθεί στην καθημερινότητα των πολιτών.

Πρώτη προτεραιότητα το κόστος ζωής

Στον πυρήνα των παρεμβάσεων βρίσκεται η προσπάθεια δημιουργίας μεγαλύτερου οικονομικού χώρου για τα νοικοκυριά. Η κυβέρνηση Μπέρναμ έχει προαναγγείλει μείωση της φορολογικής επιβάρυνσης στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας και πλαφόν 2 λιρών στα εισιτήρια των λεωφορείων στην Αγγλία, ενώ παράλληλα προωθεί ευκολότερη ακύρωση συνδρομών και αυστηρότερους κανόνες απέναντι στις παραπλανητικές εκπτώσεις.

Η λογική είναι πολιτικά αναγνωρίσιμη: αντί η προοδευτική διακυβέρνηση να περιορίζεται στη διαχείριση των μακροοικονομικών μεγεθών, επιχειρεί να αποδείξει την αξία της στο πορτοφόλι του πολίτη.

Υγεία, αστεγία και δημόσιες υπηρεσίες

Στο κοινωνικό πεδίο, ο Μπέρναμ προτάσσει το άνοιγμα 159 νέων κέντρων ψυχικής υγείας, ενώ η κυβέρνησή του επενδύει σε πρόγραμμα για την αντιμετώπιση της αστεγίας με ιδιαίτερη έμφαση στους ανθρώπους που κοιμούνται στον δρόμο.

Παράλληλα, η δωρεάν μετακίνηση των ατόμων με αναπηρία με λεωφορεία επεκτείνεται σε 24ωρη βάση, ενώ η κυβέρνηση επιχειρεί να διευρύνει την πρόσβαση των νέων στις μεταφορές και στην τεχνική εκπαίδευση.

Πρόκειται για επιλογές που αποτυπώνουν μια συγκεκριμένη αντίληψη περί κράτους: όχι απλώς ενός μηχανισμού αναδιανομής, αλλά ενός ενεργού παρόχου δημόσιων υπηρεσιών.

Τα λεωφορεία επιστρέφουν στον δημόσιο έλεγχο

Ιδιαίτερο πολιτικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η απόφαση για τις συγκοινωνίες στα West Midlands, όπου τα λεωφορεία οδηγούνται ξανά υπό δημόσιο έλεγχο.

Για τον πρώην δήμαρχο του Greater Manchester, το συγκεκριμένο πεδίο μόνο άγνωστο δεν είναι. Ο Μπέρναμ οικοδόμησε σημαντικό τμήμα του πολιτικού του κεφαλαίου πάνω στην αντίληψη ότι οι δημόσιες συγκοινωνίες αποτελούν βασική κοινωνική υποδομή και όχι απλώς εμπορική δραστηριότητα.

Αυτή τη φιλοσοφία επιχειρεί πλέον να μεταφέρει από το επίπεδο της μητροπολιτικής διοίκησης στην εθνική πολιτική σκηνή.

Η μεγάλη μεταφορά εξουσίας από το Westminster

Εδώ, όμως, βρίσκεται ίσως η σημαντικότερη πολιτική διάσταση του πρώτου μήνα. Ο Μπέρναμ δεσμεύεται για τη μεγαλύτερη μεταφορά εξουσίας, χρηματοδότησης και ευθύνης από το Westminster προς τις τοπικές αρχές εδώ και μία γενιά.

Οι δήμαρχοι αποκτούν μεγαλύτερη οικονομική αυτονομία, οι τοπικές κοινωνίες και τα δημοτικά συμβούλια ενισχύονται ως προς τις αποφάσεις για την εμπορική φυσιογνωμία των περιοχών τους, ενώ η δημιουργία του No10 North σηματοδοτεί την προσπάθεια να σπάσει στην πράξη ο υπερσυγκεντρωτισμός του βρετανικού κράτους.

Δεν είναι απλώς διοικητική μεταρρύθμιση. Είναι μια διαφορετική θεωρία για το πού πρέπει να βρίσκεται η πολιτική εξουσία.

Ο δήμαρχος που έγινε πρωθυπουργός δεν ξέχασε τις πόλεις

Η περίπτωση Μπέρναμ αποκτά γι’ αυτό ιδιαίτερη σημασία και πέρα από τα βρετανικά σύνορα. Ένας πολιτικός που πέρασε από την κεντρική πολιτική σκηνή στην αυτοδιοίκηση και από εκεί επέστρεψε για να διεκδικήσει την κορυφή της εθνικής εξουσίας μεταφέρει μαζί του μια διαφορετική κουλτούρα διακυβέρνησης.

Στις πόλεις, η πολιτική δεν μπορεί εύκολα να κρυφτεί πίσω από ιδεολογικές διακηρύξεις. Το λεωφορείο είτε περνά είτε δεν περνά. Η γειτονιά είτε καθαρίζεται είτε όχι. Η κατοικία είτε είναι προσιτή είτε δεν είναι.

Ακριβώς αυτή η κουλτούρα της μετρήσιμης αποτελεσματικότητας φαίνεται ότι επιχειρεί να εγκαταστήσει ο Μπέρναμ και στην Downing Street.

Ένας μήνας δεν αρκεί για συμπεράσματα

Υπάρχει, ασφαλώς, μία αναγκαία δημοσιογραφική υποσημείωση. Ο κατάλογος του Μπέρναμ περιλαμβάνει αποφάσεις διαφορετικής ωριμότητας: άλλες βρίσκονται ήδη σε εφαρμογή, άλλες έχουν δρομολογηθεί και άλλες αποτελούν κυβερνητικές δεσμεύσεις που θα κριθούν στην πράξη.

Ο πρώτος μήνας μιας κυβέρνησης δεν αποτελεί απόδειξη επιτυχίας. Πολύ περισσότερο όταν οι κοινωνικές παρεμβάσεις πρέπει να περάσουν από το δύσκολο τεστ της χρηματοδότησης, της διοικητικής εφαρμογής και τελικά της πραγματικής επίδρασης στη ζωή των πολιτών.

Αποτελεί, όμως, σαφή ένδειξη πολιτικής κατεύθυνσης.

Η προοδευτική πολιτική επιστρέφει στην καθημερινότητα

«Είναι μια αρχή, αλλά δεν εφησυχάζω», είναι το μήνυμα με το οποίο ο Μπέρναμ συνοδεύει τον πρώτο απολογισμό του. Και ίσως εκεί βρίσκεται ο πυρήνας της πολιτικής στρατηγικής του.

Σε μια Ευρώπη όπου η παραδοσιακή πολιτική αντιπροσώπευση δοκιμάζεται και η αντισυστημική ψήφος ενισχύεται, η απάντηση δεν μπορεί να είναι αποκλειστικά επικοινωνιακή. Η προοδευτική πολιτική χρειάζεται ξανά αποδείξεις χρησιμότητας.

Χαμηλότερο κόστος μετακίνησης. Φθηνότερη ενέργεια. Δημόσιες συγκοινωνίες. Στέγη. Ψυχική υγεία. Ισχυρότερες πόλεις και δήμοι. Περισσότερη εξουσία κοντά στον πολίτη.

Ο πρώτος μήνας του Μπέρναμ δεν αρκεί για να γνωρίζουμε εάν το βρετανικό πείραμα θα πετύχει. Αρκεί, όμως, για να διακρίνουμε κάτι που μπορεί να αποδειχθεί πολύ μεγαλύτερο από τη βρετανική πολιτική συγκυρία: την επιστροφή της αυτοδιοίκησης ως σχολείου εθνικής ηγεσίας και της καθημερινότητας ως πραγματικού πεδίου της προοδευτικής πολιτικής.