Από το ΕΣΥ του Γεννηματά στη Βρετανία του Μπέρναμ: Εκεί σχεδιάζουν νέο δημόσιο πυλώνα φροντίδας, εδώ το σύστημα δοκιμάζει τις αντοχές του

Την ώρα που στην Ελλάδα η συζήτηση για το Εθνικό Σύστημα Υγείας περιστρέφεται γύρω από ελλείψεις προσωπικού, δυσκολίες πρόσβασης και την υψηλή οικονομική επιβάρυνση των νοικοκυριών, στη Βρετανία ο πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ ανοίγει μια συζήτηση με έντονο κοινωνικό και πολιτικό συμβολισμό. Η πρότασή του αφορά τη δημιουργία μιας National Care Service, μιας εθνικής δημόσιας υπηρεσίας κοινωνικής φροντίδας, η οποία φιλοδοξεί να μεταφέρει στον χώρο της φροντίδας τη θεμελιώδη αρχή του NHS: οι υπηρεσίες να παρέχονται με κριτήριο την ανάγκη και όχι την οικονομική δυνατότητα του πολίτη.

Η σύγκριση με την Ελλάδα είναι αναπόφευκτη. Το 1983, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ με πρωθυπουργό τον Ανδρέα Παπανδρέου και υπουργό Υγείας τον Γιώργο Γεννηματά θεμελίωσε το ΕΣΥ, αλλάζοντας ριζικά τον υγειονομικό χάρτη της χώρας και κατοχυρώνοντας την καθολική πρόσβαση στη δημόσια περίθαλψη ως βασικό κοινωνικό δικαίωμα. Σαράντα τρία χρόνια αργότερα και έπειτα από επτά χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, το ελληνικό δημόσιο σύστημα εξακολουθεί να βρίσκεται αντιμέτωπο με σοβαρές πιέσεις. Τα στοιχεία του ΟΟΣΑ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης καταγράφουν υψηλές ανεκπλήρωτες ανάγκες περίθαλψης και ιδιαίτερα μεγάλη συμμετοχή των πολιτών στις δαπάνες υγείας, ενώ οι ελλείψεις σε προσωπικό και οι δυσκολίες στελέχωσης παραμένουν κεντρικό πρόβλημα σε πολλές δημόσιες δομές.

Το πολιτικό παράδοξο είναι δύσκολο να αγνοηθεί. Στη Βρετανία επανέρχεται δυναμικά η συζήτηση για την επέκταση του κοινωνικού κράτους και τη δημιουργία ενός ακόμη καθολικού δημόσιου πυλώνα φροντίδας. Στην Ελλάδα, όπου πριν από τέσσερις δεκαετίες το ΕΣΥ αποτέλεσε μία από τις εμβληματικότερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις της Μεταπολίτευσης, το ζητούμενο το 2026 είναι πολύ πιο άμεσο: πώς το δημόσιο σύστημα θα ενισχυθεί σε προσωπικό, πόρους και πραγματική δυνατότητα πρόσβασης, ώστε η περίθαλψη να μην εξαρτάται ολοένα περισσότερο από το πορτοφόλι του ασθενούς.