Δεν υπάρχει ανταγωνιστική Ευρώπη με ακριβή ενέργεια

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Η Ευρώπη πρέπει επιτέλους να αποφασίσει τι θέλει να είναι. Μια μεγάλη παραγωγική δύναμη που θα μπορεί να ανταγωνιστεί την Κίνα και τις Ηνωμένες Πολιτείες ή μια οικονομία που φορολογεί την ίδια της την παραγωγική βάση και στη συνέχεια αναρωτιέται γιατί χάνει βιομηχανίες, επενδύσεις και θέσεις εργασίας.

Τα στοιχεία για την ενέργεια αποκαλύπτουν το μέγεθος της αντίφασης. Στην Κίνα, το ντίζελ κινείται περίπου στο ένα ευρώ το λίτρο, ενώ το ηλεκτρικό ρεύμα παραμένει σημαντικά φθηνότερο για κρίσιμα τμήματα της παραγωγής. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας καταγράφει ότι το 2025 οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρέμεναν σχεδόν 50% υψηλότερες από εκείνες της Κίνας.

Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί η ευρωπαϊκή βιομηχανία δυσκολεύεται να ανταγωνιστεί.

Η ενέργεια δεν είναι πολυτέλεια – Είναι η πρώτη ύλη της οικονομίας

Ας τελειώνουμε με την αυταπάτη. Η ενέργεια δεν είναι ένα ακόμη προϊόν προς φορολόγηση. Είναι κοινωνικό αγαθό, παραγωγική υποδομή και βασική προϋπόθεση οικονομικής ανάπτυξης.

Ρεύμα χρειάζεται το εργοστάσιο. Ρεύμα χρειάζεται το κατάστημα. Ρεύμα χρειάζεται ο αγρότης. Καύσιμα χρειάζεται η μεταφορά. Ενέργεια χρειάζεται η εφοδιαστική αλυσίδα. Και κάθε πρόσθετο ευρώ που φορτώνεται στην κιλοβατώρα ή στο λίτρο μεταφέρεται, αργά ή γρήγορα, στην τελική τιμή του προϊόντος και στην τσέπη του πολίτη.

Η Ευρώπη, όμως, επί χρόνια αντιμετώπισε την ενέργεια και ως φορολογική βάση: ΦΠΑ, ειδικοί φόροι, τέλη και επιβαρύνσεις προστίθενται σε ένα ήδη βαρύ ενεργειακό κόστος. Και όταν το αποτέλεσμα γίνεται πολιτικά και κοινωνικά δυσβάστακτο, επιστρέφει ένα μέρος των χρημάτων μέσω επιδοτήσεων.

Πρώτα επιβαρύνουμε. Μετά επιδοτούμε. Και στο τέλος το βαφτίζουμε πολιτική ανταγωνιστικότητας.

Δεν επιδοτείται η ανταγωνιστικότητα – Χτίζεται

Δεν μπορεί η Ευρώπη να ανταγωνιστεί την Κίνα χρηματοδοτώντας διαρκώς το μειονέκτημά της. Πρέπει να το εξαλείψει.

Δεν γίνεται να μιλά για επαναβιομηχάνιση όταν το ευρωπαϊκό εργοστάσιο πληρώνει ακριβότερα έναν από τους βασικότερους συντελεστές παραγωγής του.

Δεν γίνεται να απαιτεί από τις επιχειρήσεις περισσότερες επενδύσεις, υψηλότερους μισθούς, πράσινη μετάβαση, ψηφιακό μετασχηματισμό και διεθνή ανταγωνιστικότητα, χωρίς να τους εξασφαλίζει το στοιχειώδες: ενέργεια σε ανταγωνιστική τιμή.

Και δεν γίνεται να ζητά από τον Ευρωπαίο πολίτη να πιστέψει σε ένα οικονομικό μοντέλο στο οποίο το ρεύμα και τα καύσιμα καταναλώνουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού εισοδήματος.

Αυτό δεν είναι μόνο ενεργειακό ζήτημα. Είναι ζήτημα παραγωγικού μοντέλου.

Η Ευρώπη κινδυνεύει να φορολογήσει τον εαυτό της εκτός παγκόσμιου ανταγωνισμού

Η πράσινη μετάβαση είναι αναγκαία. Η αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης επίσης. Αλλά καμία μετάβαση δεν μπορεί να είναι βιώσιμη όταν οδηγεί σε αποβιομηχάνιση, ενεργειακή φτώχεια και απώλεια ανταγωνιστικότητας.

Γιατί υπάρχει μια πραγματικότητα την οποία καμία γραφειοκρατική διατύπωση δεν μπορεί να εξαφανίσει: το εργοστάσιο που κλείνει στην Ευρώπη και μεταφέρει την παραγωγή του σε μια οικονομία με φθηνότερη και περισσότερο ρυπογόνο ενέργεια δεν αποτελεί ευρωπαϊκή περιβαλλοντική επιτυχία. Αποτελεί μεταφορά παραγωγής, θέσεων εργασίας και συχνά εκπομπών αλλού.

Η απάντηση, λοιπόν, δεν μπορεί να είναι λιγότερη Ευρώπη. Πρέπει να είναι μια διαφορετική Ευρώπη.

Μια Ευρώπη που θα αντιμετωπίζει την ενεργειακή ασφάλεια όπως αντιμετωπίζει την άμυνα και τις κρίσιμες υποδομές της. Που θα επενδύει μαζικά σε δίκτυα, αποθήκευση και καθαρή παραγωγή. Που θα περιορίζει τις φορολογικές επιβαρύνσεις εκεί όπου στραγγαλίζουν την παραγωγή και τα νοικοκυριά. Που θα χρησιμοποιεί την τεράστια ενιαία αγορά της για να εξασφαλίζει καλύτερες ενεργειακές συνθήκες αντί να διαχειρίζεται απλώς το υψηλό κόστος τους.

Φθηνή ενέργεια σημαίνει παραγωγή. Παραγωγή σημαίνει δουλειές. Δουλειές σημαίνουν κοινωνική συνοχή.

Αυτή πρέπει να είναι η νέα ευρωπαϊκή εξίσωση.

Γιατί χωρίς ανταγωνιστική ενέργεια δεν υπάρχει ανταγωνιστική βιομηχανία. Χωρίς παραγωγική βάση δεν υπάρχει πραγματική στρατηγική αυτονομία. Και χωρίς μια οικονομία που δημιουργεί πλούτο και τον μετατρέπει σε αξιοπρεπείς μισθούς και ισχυρό κοινωνικό κράτος, η περίφημη «ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα» θα παραμένει ένας ακόμη ωραίος τίτλος στις Βρυξέλλες.

Η Ευρώπη δεν χρειάζεται άλλη μία έκθεση που θα της εξηγεί το πρόβλημα.

Χρειάζεται να σταματήσει να κάνει την ενέργεια ακριβότερη από εκείνους που καλείται να ανταγωνιστεί.