First we take Manhattan, then we take Berlin – Και στο Βερολίνο η απάντηση είναι πιο αριστερά, όχι κέντρώα

Γράφει ο Κωνσταντινος Ταχτσίδης

Η Die Linke κερδίζει το Βερολίνο με μια αριστερή, ριζοσπαστική πρόταση που έβαλε στο επίκεντρο το δικαίωμα να ζεις με αξιοπρέπεια στην πόλη σου.

Η στέγαση, η αναδιανομή και η σύγκρουση με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα γίνονται ξανά υπόθεση εκλογικής νίκης και δημιουργούν ένα πρόβλημα σε όσους επιμένουν ότι η Αριστερά, για να μεγαλώσει, πρέπει πρώτα να περιορίσει όσα διεκδικεί και να γίνει πιο μετριοπαθής.

Με 25,7% στο προσωρινό αποτέλεσμα, από 12,2% το 2023, η Die Linke κατέκτησε την πρώτη θέση στο Βερολίνο. Υπερδιπλασίασε την εκλογική της δύναμη, αφήνοντας πίσω τη CDU και βλέποντας το SPD (το ΠΑΣΟΚ της Γερμανίας), εταίρο των Χριστιανοδημοκρατών στην απερχόμενη συγκυβέρνηση, να περιορίζεται στο 12,1%.
Το πολιτικό σχήμα που υποτίθεται ότι εγγυάται τη σταθερότητα ηττήθηκε από μια δύναμη που διεκδίκησε ουσιαστικές και ριζοσπαστικές αλλαγές στην κοινωνική και οικονομική οργάνωση της πόλης.

Η διαδρομή από τη Νέα Υόρκη στο Βερολίνο υπήρξε και κυριολεκτική. Αντιπροσωπεία της Die Linke, με στελέχη της ομοσπονδιακής και της τοπικής ηγεσίας, επισκέφθηκε την καμπάνια του Μαμντάνι. Μελέτησε μια πολιτική διεργασία βασισμένη στην προσωπική επαφή και σε δεσμεύσεις που οι πολίτες μπορούσαν να συνδέσουν με τη ζωή τους. Η εμπειρία αυτή ενίσχυσε την επιλογή της για συστηματική παρουσία στις γειτονιές και συζήτηση στα κατώφλια των σπιτιών.

Η 45χρονη νομικός Έλιφ Εράλπ, κόρη πολιτικών προσφύγων από την Τουρκία, ήταν το πρόσωπο αυτής της προσπάθεια.
Μίλησε για την αγωνία να διατηρήσεις το σπίτι σου, για το εισόδημα που εξαφανίζεται στις ανελαστικές δαπάνες, για μια πόλη που γίνεται απρόσιτη στους ανθρώπους που την κρατούν ζωντανή.

Η μεγάλη απήχηση της Die Linke στους νέους δείχνει πόσο ισχυρό μπορεί να γίνει αυτό το πολιτικό περιεχόμενο για μια γενιά που δυσκολεύεται να ονειρευτεί το μέλλον της.

Στην καρδιά της πρότασης βρίσκεται η “κρατικοποίηση” περίπου 200.000 έως 220.000 κατοικιών μεγάλων ιδιωτικών ομίλων. Η μεταφορά τους σε κοινωφελή δημόσιο φορέα, με προβλεπόμενη αποζημίωση, επιδιώκει να εξασφαλίσει προσιτά ενοίκια περιορίζοντας τον έλεγχο των μεγάλων εταιρειών πάνω στη στέγη.

Πρόκειται για καθαρή ιδεολογική επιλογή. Το να συζητάς με έναν ενοικιαστή για το νοίκι του δεν σημαίνει ότι εγκατέλειψες την ιδεολογία σου. Όταν του προτείνεις αλλαγή ιδιοκτησίας και κοινωνικό έλεγχο της κατοικίας, εξηγείς πώς η ιδεολογία σου μπορεί να τον προστατεύσει. Το ερώτημα ποιος κατέχει τα σπίτια και ποιος αποφασίζει πόσο θα πληρώνουμε για να ζούμε μέσα σε αυτά είναι βαθιά πολιτικό.

Αυτή είναι η ριζοσπαστικοποίηση που μπορεί να αποκτήσει πλειοψηφική δυναμική. Δηλαδή, σαφής προσδιορισμός των συμφερόντων με τα οποία συγκρούεσαι, συγκεκριμένα μέτρα και οργάνωση δίπλα στους ανθρώπους που έχουν λόγο να τα στηρίξουν.
Η Die Linke κέρδισε με μια πρόταση που ζητούσε να περιοριστεί η εξουσία ισχυρών ιδιωτικών ομίλων. Η εκλογική της διεύρυνση συνυπήρξε με αυτή τη δέσμευση. Γι αυτόν ακριβώς το λόγο, η Αριστερά στο Βερολίνο απέδειξε ότι υπάρχει αντίβαρο στην ακροδεξιά και συτνηρητική ιδεολογία.

Η ακροδεξιά του AfD ενισχύθηκε επίσης, επομένως ο ακροδεξιός κίνδυνος παραμένει. Η πρωτιά της Die Linke, όμως, έχει σημασία ακριβώς επειδή δείχνει ότι η απελπισία μπορεί να αποκτήσει αριστερή εκπροσώπηση.

Τώρα όμως αρχίζει η δοκιμασία της εφαρμογής. Η Die Linke χρειάζεται εταίρους, με SPD και Πράσινους να αποτελούν μια πιθανή κυβερνητική συμμαχία.
Η Εράλπ έχει την εκλογική πρωτιά, αλλά η ανάληψη της διακυβέρνησης και η υλοποίηση του προγράμματος παραμένουν ανοιχτές μάχες.

Για την ελληνική Αριστερά και την Κεντροαριστερά, το Βερολίνο θέτει ένα πολύ ενοχλητικό ερώτημα.
Πώς θα αμφισβητήσουν την ηγεμονία της Δεξιάς, όταν αποδέχονται ότι οι νόμοι της αγοράς είναι απαραβίαστοι και τα κοινωνικά δικαιώματα διαπραγματεύσιμα;
Η μετατόπιση προς ένα Κέντρο που έχει αποδεχτεί την κυριαρχία της αγοράς αφήνει ανέγγιχτες τις σχέσεις εξουσίας που παράγουν την ανισότητα.
Η συγκρότηση προοδευτικής πλειοψηφίας απαιτεί αναδιανομή πλούτου και εξουσίας, ενίσχυση της εργασίας απέναντι στο κεφάλαιο και δημόσιο έλεγχο στα βασικά κοινωνικά αγαθά. Απαιτεί, δηλαδή, να αμφισβητήσεις το δικαίωμα των λίγων να αποφασίζουν πώς θα ζουν οι πολλοί.

Η Die Linke έδειξε ότι υπάρχει εκλογικός δρόμος προς τα αριστερά και επαναφέρει το ζήτημα της πολιτικής χειραφέτησης από την οικονομική εξουσία.
Όσο η ελληνική Κεντροαριστερά αναγνωρίζει στο κεφάλαιο το δικαίωμα να καθορίζει τι επιτρέπεται να αλλάξει, θα διεκδικεί και πάλι την κυβέρνηση έχοντας ήδη παραδώσει την εξουσία.

ΥΓ. Και ο Χάρης Δούκας στην Αθήνα, αποτελεί διεθνές παράδειγμα προοδευτικής αλλαγής. Φανταστείτε όμως πόσες πολλές ουσιαστικές αλλαγές βελτίωσης της καθημερινότητας θα είχαν ήδη υλοποιηθεί αν η κυβέρνηση ενίσχυε την αυτοδιοίκηση με αρμοδιότητες και πόρους, αντί να αποδυναμώνει εκδικητικά τον Δήμο Αθηναίων. Γιατί όταν αφαιρείς δυνατότητες παρέμβασης για να δυσκολέψεις έναν δήμαρχο, αυτό που καταφέρνεις τελικά είναι να δυσκολεύεις τη ζωή των κατοίκων.