Η Ακροδεξιά κερδίζει τους νέους στη Γερμανία. Και..Ναι, πρέπει να μας τρομάζει!

Γράφει ο Γαβρής Άγγελος

Για δεκαετίες υπήρχε μια βολική βεβαιότητα στην Ευρώπη.

Οι νέοι θα είναι πιο προοδευτικοί από τους γονείς τους.

Πιο ανοιχτοί. Πιο ανεκτικοί. Πιο δημοκρατικοί.

Και όσο περνούν οι γενιές, η Ακροδεξιά θα συρρικνώνεται μέχρι να γίνει μια θλιβερή υποσημείωση της Ιστορίας.

Λοιπόν, έχουμε άσχημα νέα.

Στη Γερμανία, ένα μέρος της Gen Z δεν απομακρύνεται από την Ακροδεξιά.

Την ψηφίζει.

Και σε ορισμένες περιοχές, την ψηφίζει μαζικά.

Περίμενε. Πόσο μαζικά;

Στη Σαξονία-Άνχαλτ, το 41% των ψηφοφόρων ηλικίας 18 έως 24 ετών ψήφισε AfD.

Το 2021 ήταν 17%.

Στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία, το 36% των ψηφοφόρων κάτω των 24 ετών στράφηκε στην Ακροδεξιά.

Πέντε χρόνια νωρίτερα ήταν 14%.

Διάβασέ το ξανά.

Δεν μιλάμε για boomers που νοσταλγούν έναν κόσμο που χάθηκε.

Μιλάμε για ανθρώπους που μεγάλωσαν με smartphones, TikTok, Erasmus, climate strikes, streaming, multicultural pop culture.

Και ένα σημαντικό κομμάτι τους επιλέγει την Ακροδεξιά.

«Μα η Γερμανία τούς μαθαίνει στα σχολεία τι έκανε ο ναζισμός»

Ακριβώς.

Και αυτό κάνει την ιστορία ακόμη πιο ανατριχιαστική.

Η μεταπολεμική Γερμανία οικοδόμησε ένα τεράστιο σύστημα ιστορικής μνήμης.

Ο ναζισμός διδάσκεται στα σχολεία. Οι μαθητές επισκέπτονται τόπους μνήμης και στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η ίδια η δημοκρατική ταυτότητα της χώρας χτίστηκε γύρω από δύο λέξεις:

Ποτέ ξανά.

Κι όμως, έρευνα μεταξύ μαθητών στο Σλέσβιχ-Χόλσταϊν κατέγραψε κάτι που δύσκολα διαβάζεται χωρίς να παγώσεις.

Το 51% ζητούσε ισχυρότερη εθνική ταυτότητα.

Περίπου ένας στους τρεις θεωρούσε ότι η Γερμανία έχει «κατακλυστεί από ξένους».

Και περίπου ένας στους τέσσερις συμφωνούσε με την ιδέα ότι η χώρα χρειάζεται ξανά έναν Führer, έναν ηγέτη που θα κυβερνά με «ισχυρό χέρι».

Ναι.

Στη Γερμανία.

Το 2026.

Και στην Ελλάδα; Ο Κασιδιάρης βγήκε από τη φυλακή. Η Ακροδεξιά ήταν εκεί για να τον υποδεχτεί.

Αν νομίζεις ότι όλα αυτά συμβαίνουν μόνο στη Γερμανία, θυμήσου τις εικόνες από τις 15 Σεπτεμβρίου 2026, έξω από τις φυλακές Δομοκού. Ο Ηλίας Κασιδιάρης, καταδικασμένος για την υπόθεση της εγκληματικής οργάνωσης Χρυσή Αυγή, αποφυλακίστηκε και βρήκε δεκάδες υποστηρικτές να τον περιμένουν με χειροκροτήματα και επευφημίες. Και δεν περιορίστηκε σε μια δήλωση για την ελευθερία του. Προανήγγειλε την πολιτική του επιστροφή και τη δημιουργία νέου κόμματος. Ας το σκεφτούμε λίγο. Η Χρυσή Αυγή καταδικάστηκε ως εγκληματική οργάνωση, αλλά ένα κομμάτι του ακροδεξιού ακροατηρίου εξακολουθεί να αντιμετωπίζει ένα από τα ηγετικά της στελέχη ως πολιτικό πρόσωπο που αξίζει να επιστρέψει. Οι δεκάδες συγκεντρωμένοι δεν αποδεικνύουν από μόνοι τους μαζική εκλογική άνοδο. Αποδεικνύουν, όμως, ότι αυτός ο πολιτικός χώρος παραμένει ενεργός, οργανωμένος και πρόθυμος να διεκδικήσει ξανά δημόσια παρουσία. Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό ερώτημα για την Ελλάδα: Πόσο εύκολα μπορεί μια κοινωνία να ξεχάσει τι ήταν η Χρυσή Αυγή, όταν κάποιοι επιχειρούν ήδη να παρουσιάσουν την επιστροφή των στελεχών της ως μια φυσιολογική πολιτική εξέλιξη;

Ο φασισμός δεν χρειάζεται πια να μοιάζει με τον φασισμό που ξέρεις

Κι εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον μέρος.

Αν περιμένεις να αναγνωρίσεις τη νέα Ακροδεξιά επειδή κάποιος θα εμφανιστεί μπροστά σου ντυμένος σαν νεοναζί του 1992, μάλλον θα την καταλάβεις όταν θα είναι ήδη αργά.

Γιατί η Ακροδεξιά έκανε rebranding.

Έμαθε TikTok.

Έμαθε memes.

Έμαθε influencers.

Έμαθε aesthetics.

Έμαθε ότι ένας δεκαεπτάχρονος πιθανότατα δεν θέλει να ακούσει μια 45λεπτη ομιλία για τον εθνικισμό.

Θα δει όμως ένα βίντεο 20 δευτερολέπτων για το γιατί «οι πραγματικοί άνδρες είναι δεξιοί».

Και μετά άλλο ένα.

Και άλλο ένα.

Και ο αλγόριθμος θα κάνει τα υπόλοιπα.

Το προϊόν δεν είναι η πολιτική. Είναι το «ανήκεις κάπου»

Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο πράγμα που πρέπει να καταλάβουμε.

Η σύγχρονη Ακροδεξιά δεν πουλάει μόνο ιδεολογία.

Πουλάει κοινότητα.

Ταυτότητα.

Παρέα.

Έναν τρόπο να είσαι άνδρας.

Έναν τρόπο να είσαι γυναίκα.

Έναν τρόπο να είσαι «αντισυστημικός».

Και, κυρίως, έναν εχθρό για κάθε πρόβλημα.

Νιώθεις ότι δεν έχεις μέλλον;

Κάποιος φταίει.

Δεν βρίσκεις σπίτι;

Κάποιος φταίει.

Νιώθεις μόνος;

Κάποιος σου έκλεψε τον κόσμο που «δικαιούσαι».

Η πραγματικότητα είναι περίπλοκη.

Η προπαγάνδα όχι.

Και αυτό είναι το πλεονέκτημά της.

Και κάπου εδώ πρέπει να μιλήσουμε για την Αριστερά

Γιατί υπάρχει και μια δύσκολη συζήτηση που ο προοδευτικός κόσμος δεν μπορεί να αποφεύγει για πάντα.

Δεν αρκεί να λες σε έναν 19χρονο:

«Η AfD είναι ακροδεξιά».

Μπορεί να το ξέρει.

Και να την ψηφίζει ακριβώς γι’ αυτό.

Δεν αρκεί να λες «ο φασισμός είναι κακός».

Δεν αρκεί να επικαλείσαι την Ιστορία.

Και σίγουρα δεν αρκεί να αντιμετωπίζεις κάθε νέο που παρασύρεται προς τα δεξιά σαν ηλίθιο που χρειάζεται διάλεξη.

Αν η Ακροδεξιά προσφέρει σε έναν νέο ταυτότητα, κοινότητα και μια —ψεύτικη, επικίνδυνη, αλλά απλή— εξήγηση για τον κόσμο, η προοδευτική πολιτική πρέπει να προσφέρει κάτι ισχυρότερο.

Όχι καλύτερο PowerPoint.

Ζωή.

Στέγη.

Αξιοπρεπή δουλειά.

Ελευθερία.

Παρέα.

Δημιουργία.

Την αίσθηση ότι το αύριο μπορεί πράγματι να είναι καλύτερο από το σήμερα.

Plot twist: η πρόοδος δεν είναι αυτόματη

Ίσως αυτή είναι η μεγαλύτερη αυταπάτη της εποχής μας.

Ότι επειδή η κοινωνία προχώρησε μία φορά, θα συνεχίσει υποχρεωτικά να προχωρά.

Δεν λειτουργεί έτσι.

Τα δικαιώματα μπορούν να χαθούν.

Οι κοινωνίες μπορούν να γίνουν πιο αυταρχικές.

Οι νέες γενιές μπορούν να γίνουν πιο αντιδραστικές από τις προηγούμενες.

Και η Ιστορία δεν διαθέτει κουμπί που γράφει «μόνο μπροστά».

Το «ποτέ ξανά» έχει ημερομηνία λήξης αν δεν το υπερασπίζεσαι

Αυτό μας λέει τελικά η Γερμανία.

Η δημοκρατία δεν είναι DNA.

Δεν κληρονομείται.

Δεν αρκεί να την κέρδισαν οι παππούδες σου για να την έχεις εσύ για πάντα.

Κάθε γενιά αποφασίζει από την αρχή τι κοινωνία θέλει.

Και σήμερα ένα κομμάτι της ευρωπαϊκής νεολαίας κοιτάζει προς μια κατεύθυνση που πριν από λίγα χρόνια πολλοί θεωρούσαν αδιανόητη.

Αυτό δεν είναι λόγος να φοβηθούμε τους νέους.

Είναι λόγος να αναρωτηθούμε τι τους προσφέρει η δημοκρατική Ευρώπη.

Γιατί όσο εμείς τους εξηγούμε γιατί η Ακροδεξιά είναι επικίνδυνη, η Ακροδεξιά έχει ήδη μπει στο κινητό τους και τους εξηγεί γιατί τους χρειάζεται.

Και αυτή τη στιγμή, σε πάρα πολλές περιπτώσεις, εκείνη κερδίζει τη συζήτηση.