Η Δημοτική Αρχή Δούκα εφαρμόζει στην Αθήνα την αλλαγή πολιτικού παραδείγματος – Στην πράξη, όχι στα λόγια

Από τους εργαζόμενους του Δήμου και τα σχολεία μέχρι την Κυψέλη, διαμορφώνεται ένα μοντέλο διοίκησης που επιχειρεί να φέρει ξανά την πολιτική κοντά στα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας

Του Άγγελου Γαβρή
Δημοσιογράφου – Πολιτικού Αναλυτή

Η συζήτηση για την «αλλαγή πολιτικού παραδείγματος» γίνεται συχνά με μεγάλες λέξεις. Με διακηρύξεις, συνέδρια, προγράμματα και υποσχέσεις για μια διαφορετική σχέση πολιτικής και κοινωνίας. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, είναι πολύ απλούστερο: τι κάνεις όταν έρχεται η στιγμή να κυβερνήσεις; Πού επιλέγεις να σταθείς όταν απέναντί σου βρίσκεται ένα πραγματικό κοινωνικό πρόβλημα;

Στην Αθήνα, η Δημοτική Αρχή του Χάρη Δούκα δίνει τη δική της απάντηση μέσα από συγκεκριμένες επιλογές. Και αυτό είναι που αποκτά πολιτικό ενδιαφέρον πέρα από τα στενά όρια της Αυτοδιοίκησης. Η αλλαγή πολιτικού παραδείγματος δεν αναζητείται εδώ στη θεωρία, αλλά στην πράξη: στους εργαζόμενους, στα σχολεία, στις οικογένειες, στις γειτονιές και στη διεκδίκηση απέναντι στην κεντρική διοίκηση όταν οι ανάγκες της πόλης το απαιτούν.

Με τους εργαζόμενους, όχι απέναντί τους

Η υπόθεση των συμβασιούχων του Δήμου είναι χαρακτηριστική. Το Δημοτικό Συμβούλιο της Αθήνας έχει ταχθεί υπέρ της στήριξης εργαζομένων που διεκδικούν δικαστικά τη μετατροπή των συμβάσεών τους, σε ένα ζήτημα που έχει αποκτήσει ευρύτερη πολιτική διάσταση εξαιτίας του θεσμικού πλαισίου για την υποχρεωτική άσκηση ένδικων μέσων από τους δήμους.

Εδώ αποτυπώνεται μια σαφής πολιτική επιλογή: ο εργαζόμενος δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως αριθμός σε έναν διοικητικό πίνακα, αλλά ως μέρος της λειτουργίας της ίδιας της πόλης. Αυτό δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι νομικοί περιορισμοί ούτε ότι κάθε υπόθεση έχει την ίδια κατάληξη. Σημαίνει, όμως, ότι η δημοτική αρχή επιλέγει να αναδεικνύει πολιτικά το πρόβλημα και να αναζητά τα θεσμικά περιθώρια που διαθέτει.

Και αυτή η διαφορά έχει σημασία. Διότι η κοινωνική πολιτική δεν αποδεικνύεται όταν όλα είναι εύκολα. Αποδεικνύεται όταν πρέπει να επιλέξεις ποια πλευρά ενός πραγματικού κοινωνικού προβλήματος θα φωτίσεις και για ποια λύση θα πιέσεις.

Τα σχολεία δεν είναι δαπάνη – Είναι επένδυση στην πόλη

Το δεύτερο μεγάλο πεδίο είναι τα σχολεία. Σε μια χώρα που συζητά διαρκώς για το δημογραφικό, δεν μπορεί ταυτόχρονα να αντιμετωπίζει τις υποδομές στις οποίες μεγαλώνουν και μορφώνονται τα παιδιά ως ζήτημα δεύτερης ταχύτητας.

Ο Δήμος Αθηναίων έχει προχωρήσει τη διαδικασία για την ενεργειακή αναβάθμιση εννέα σχολικών συγκροτημάτων και στις επτά Δημοτικές Κοινότητες, με συνολικό προϋπολογισμό 14,2 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μια συγκεκριμένη παρέμβαση σε σχολικά κτίρια από τα Πατήσια και τα Σεπόλια μέχρι τον Κολωνό και το Παγκράτι.

Η ουσία, ωστόσο, δεν βρίσκεται μόνο στο ποσό. Βρίσκεται στην πολιτική αντίληψη πίσω από την επιλογή: το δημόσιο σχολείο αποτελεί βασική κοινωνική υποδομή της πόλης. Ένα ασφαλές, λειτουργικό και ενεργειακά αναβαθμισμένο σχολείο αφορά το παιδί, αλλά αφορά εξίσου την οικογένεια, τον εκπαιδευτικό και τελικά ολόκληρη τη γειτονιά.

Αν μιλάμε σοβαρά για αντιμετώπιση του δημογραφικού και στήριξη της οικογένειας, τότε η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται στα επιδόματα. Χρειάζεται δημόσια υποδομή που να κάνει την καθημερινότητα μιας οικογένειας καλύτερη. Και το σχολείο βρίσκεται στην πρώτη γραμμή αυτής της υποδομής.

Κυψέλη: Η γειτονιά απέναντι σε ένα μεγάλο έργο

Ίσως, όμως, το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα των τελευταίων ημερών βρίσκεται στην Κυψέλη.

Οι εργασίες για τη Γραμμή 4 του Μετρό –ένα έργο αναγκαίο για την Αθήνα– συνοδεύτηκαν από σοβαρές ανησυχίες κατοίκων για ζημιές και καθιζήσεις σε κτίρια. Ο Δήμος δεν περιορίστηκε σε μια ανακοίνωση. Ανέθεσε σε ανεξάρτητους τεχνικούς συμβούλους την εξέταση των επιπτώσεων, ενώ ο Χάρης Δούκας παρέδωσε την έκθεση των εμπειρογνωμόνων στην Εισαγγελία.

Στη συνέχεια το ζήτημα μεταφέρθηκε σε έκτακτη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, με επίκεντρο την ασφάλεια των κατοίκων και τα στοιχεία για 35 κτίρια της περιοχής. Ο Δήμαρχος ζήτησε πλήρη τεχνικά δεδομένα, εκθέσεις τρωτότητας και βλαβών και συγκεκριμένες απαντήσεις για το τι θα συμβεί με τους κατοίκους κτιρίων στα οποία ενδέχεται να υπάρχει πρόβλημα.

Αυτή είναι μια κρίσιμη διάκριση. Το δίλημμα δεν είναι «Μετρό ή κάτοικοι». Μια σύγχρονη πόλη χρειάζεται και το Μετρό και την προστασία των ανθρώπων που ζουν πάνω από το εργοτάξιο. Η πολιτική ευθύνη αρχίζει ακριβώς εκεί όπου ένα μεγάλο έργο συναντά την καθημερινότητα ενός πολίτη που θέλει να γνωρίζει εάν το σπίτι του είναι ασφαλές.

Και εκεί η Αυτοδιοίκηση έχει έναν ουσιαστικό ρόλο: να μην αφήνει τον πολίτη μόνο απέναντι σε έναν τεράστιο μηχανισμό κρατικών υπηρεσιών, εταιρειών και τεχνικών φορέων.

Από την κοινωνία, με την κοινωνία, για την κοινωνία

Αυτό είναι τελικά το νήμα που ενώνει διαφορετικές υποθέσεις: τον συμβασιούχο που αγωνιά για τη δουλειά του, τον γονέα που θέλει ένα καλύτερο σχολείο για το παιδί του, τον κάτοικο της Κυψέλης που ζητά να γνωρίζει εάν το σπίτι του είναι ασφαλές.

Πρόκειται για διαφορετικά προβλήματα, με διαφορετικές αρμοδιότητες και διαφορετικές λύσεις. Έχουν όμως έναν κοινό παρονομαστή: φέρνουν την πολιτική αντιμέτωπη με την πραγματική ζωή.

Και ίσως αυτό να είναι το σημαντικότερο στοιχείο της πολιτικής προσέγγισης που επιχειρεί να εφαρμόσει η Δημοτική Αρχή Δούκα στην Αθήνα. Όχι η αναζήτηση ενός ακόμη συνθήματος, αλλά η μετατόπιση του κέντρου βάρους από την πολιτική ως επικοινωνία στην πολιτική ως παρέμβαση.

Από την κοινωνία, με την κοινωνία, για την κοινωνία. Αν αυτή η φράση πρόκειται να αποκτήσει πραγματικό πολιτικό περιεχόμενο, δεν θα συμβεί στα τηλεοπτικά πάνελ ούτε στις κομματικές αίθουσες. Θα συμβεί εκεί όπου η πολιτική συναντά τον εργαζόμενο, τον γονέα, το σχολείο και τη γειτονιά.

Στην Αθήνα, αυτή η διαφορετική αντίληψη διοίκησης έχει πλέον συγκεκριμένα πεδία εφαρμογής. Και ακριβώς επειδή εφαρμόζεται στην πράξη, μπορεί και πρέπει να κρίνεται από τα αποτελέσματά της.