Η Δημοτική Αρχή Δούκα κλείνει μια “εκκρεμότητα” 20 ετών – Την Δημιουργία Μητροπολιτικού Πάρκου Γουδή-Ιλισσίων

Η εισήγηση του Χάρη Δούκα εγκρίθηκε ομόφωνα από το Δημοτικό Συμβούλιο – Η εκκρεμότητα από τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η απόφαση του ΣτΕ, τα 965 στρέμματα δημόσιας γης και το σύνθετο ιδιοκτησιακό καθεστώς – «Τώρα είναι η στιγμή», το μήνυμα του Δημάρχου Αθηναίων

Μια εκκρεμότητα που συνοδεύει την Αθήνα για περισσότερα από είκοσι χρόνια επιχειρεί να κλείσει ο Δήμος Αθηναίων, ανοίγοντας ταυτόχρονα τον δρόμο για μία από τις σημαντικότερες αστικές και περιβαλλοντικές παρεμβάσεις στο Λεκανοπέδιο: τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου Γουδή – Ιλισίων.

Το Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων ενέκρινε ομόφωνα, μετά από εισήγηση του Δημάρχου Αθηναίων Χάρη Δούκα, την άμεση απομάκρυνση του καμένου κτιρίου του Badminton, την αποκατάσταση της νομιμότητας στην περιοχή και την επιτάχυνση των διαδικασιών για τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου. Η απόφαση προσδίδει πλέον σαφή θεσμική βάση σε μία υπόθεση που επί χρόνια παρέμενε εγκλωβισμένη μεταξύ προσωρινών ολυμπιακών χρήσεων, παραχωρήσεων, δικαστικών αποφάσεων και ενός εξαιρετικά σύνθετου ιδιοκτησιακού καθεστώτος.

Το Badminton γίνεται η αφετηρία

Η πρόσφατη πυρκαγιά που κατέστρεψε το κτίριο του Badminton, το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004 και στη συνέχεια λειτούργησε ως θέατρο, επανέφερε με δραματικό τρόπο στο προσκήνιο μία παλιά εκκρεμότητα.

Το κτίριο παρέμενε επί χρόνια σφραγισμένο εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων του ιδιώτη διαχειριστή, ενώ σύμφωνα με τα στοιχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί είχε προηγηθεί απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας το 2012 που συνδεόταν με την απομάκρυνσή του. Παρά ταύτα, η κατεδάφιση δεν είχε προχωρήσει, ενώ τον περασμένο Απρίλιο έληξε και η τελευταία σύμβαση παραχώρησης.

Ακριβώς αυτή την πολυετή αδράνεια επιχειρεί τώρα να ανατρέψει η Αθήνα.

Δούκας: «Τώρα είναι η στιγμή για την άμεση κατεδάφιση»

Ο Χάρης Δούκας κατέστησε σαφές στο Δημοτικό Συμβούλιο ότι η κατεδάφιση του Badminton πρέπει να αποτελέσει τον πρώτο, άμεσο και απολύτως συγκεκριμένο στόχο.

«Πιστεύω ότι τώρα είναι η στιγμή για την άμεση κατεδάφιση του κτιρίου του Badminton. Αυτή πρέπει να είναι η προμετωπίδα μας, διαφορετικά οι εξελίξεις θα είναι ανάποδες», τόνισε.

Η επισήμανσή του δεν ήταν τυχαία. Ο Δήμαρχος συνέδεσε την ανάγκη επίσπευσης των διαδικασιών με τον κίνδυνο να προηγηθούν άλλες θεσμικές και πολεοδομικές εξελίξεις που θα μπορούσαν να μεταβάλουν τα δεδομένα.

«Αν συζητάμε γενικά χωρίς έναν ξεκάθαρο πρώτο στόχο, τότε θα έρθει Προεδρικό Διάταγμα, θα αλλάξει όλη η ιστορία και θα βρεθούμε σε ένα άλλο περιβάλλον, σε μία άλλη συνθήκη», προειδοποίησε.

Μία υπόσχεση από το 2004 που δεν υλοποιήθηκε

Πίσω από τη σημερινή αντιπαράθεση βρίσκεται μία ιστορία που αρχίζει από την εποχή των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004. Όπως υπενθύμισε ο Χάρης Δούκας, η Πολιτεία είχε δεσμευτεί ότι οι προσωρινές ολυμπιακές εγκαταστάσεις θα απομακρύνονταν.

«Η δέσμευση αυτή παραμένει ανεκπλήρωτη επί δεκαετίες», σημείωσε.

Το ζήτημα, συνεπώς, ξεπερνά κατά πολύ την τύχη ενός καμένου θεάτρου. Αφορά την αποκατάσταση του δημόσιου χαρακτήρα μιας μεγάλης έκτασης, αλλά και το εάν δεσμεύσεις που συνόδευσαν τις προσωρινές χρήσεις του 2004 μπορούν, δύο δεκαετίες αργότερα, να εφαρμοστούν στην πράξη.

Η φωτιά στο Badminton λειτούργησε ως καταλύτης. Η θέση της δημοτικής αρχής είναι πλέον ότι δεν πρέπει να υπάρξει μία ακόμη προσωρινή λύση ή μία νέα χρήση που θα διαιωνίσει την υφιστάμενη κατάσταση, αλλά να προχωρήσει η απόδοση του χώρου στο Μητροπολιτικό Πάρκο.

965 στρέμματα στον πυρήνα – Έως 4.500 στρέμματα η ευρύτερη ζώνη

Οι αριθμοί αποτυπώνουν το πραγματικό μέγεθος του εγχειρήματος. Ο πυρήνας του Μητροπολιτικού Πάρκου Γουδή καταλαμβάνει περίπου 965 στρέμματα δημόσιας γης, ενώ η ευρύτερη ζώνη επιρροής του υπολογίζεται σε περίπου 4.000 έως 4.500 στρέμματα.

Πρόκειται, επομένως, για μία παρέμβαση με μητροπολιτική και όχι απλώς τοπική σημασία. Η ολοκλήρωσή της θα μπορούσε να δημιουργήσει έναν από τους σημαντικότερους πνεύμονες πρασίνου του Λεκανοπεδίου, σε μία περίοδο κατά την οποία η Αθήνα βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα εντονότερες θερμικές πιέσεις.

Σε αυτήν ακριβώς τη διάσταση επέμεινε ο Χάρης Δούκας, σημειώνοντας ότι στην εποχή της κλιματικής κρίσης οι μεγάλοι και ανοιχτά προσβάσιμοι χώροι πρασίνου αποτελούν επιτακτική προτεραιότητα διεθνώς, πολύ περισσότερο για μία πόλη όπως η Αθήνα.

Το δύσκολο ιδιοκτησιακό παζλ

Το εγχείρημα, ωστόσο, μόνο απλό δεν είναι. Η ευρύτερη περιοχή χαρακτηρίζεται από σύνθετο ιδιοκτησιακό καθεστώς, καθώς εμπλέκονται διαφορετικοί δημόσιοι φορείς.

Μεταξύ αυτών βρίσκονται το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας και το ΤΕΘΑ, η ΕΤΑΔ, καθώς και οι Δήμοι Αθηναίων και Ζωγράφου. Σημαντικό μέρος της ευρύτερης έκτασης βρίσκεται υπό τον έλεγχο του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, γεγονός που σημαίνει ότι η πλήρης ανάπτυξη του σχεδίου απαιτεί συνεννόηση μεταξύ Αυτοδιοίκησης και κεντρικής διοίκησης.

Αυτό είναι και ένα από τα μεγάλα στοιχήματα της επόμενης ημέρας: η πολιτική βούληση που αποτυπώθηκε στην ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου να μετατραπεί σε συγκεκριμένες διοικητικές πράξεις.

Η πολεοδομική μελέτη και οι παρεμβάσεις στον πυρήνα του Πάρκου

Ο Δήμος Αθηναίων δεν ξεκινά από μηδενική βάση. Έχει ήδη προχωρήσει στην εκπόνηση πολεοδομικής μελέτης και στην κατάρτιση προτάσεων για έργα άμεσης παρέμβασης, με στόχο την ανάδειξη του πυρήνα του Μητροπολιτικού Πάρκου.

Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς επιχειρεί να μεταφέρει τη συζήτηση από τις γενικές διακηρύξεις σε ένα συγκεκριμένο σχέδιο υλοποίησης.

Ο ίδιος ο Χάρης Δούκας έχει περιγράψει τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου ως βασικό στόχο της Αθήνας, χαρακτηρίζοντάς το βασικό πνεύμονα πρασίνου για ολόκληρο το Λεκανοπέδιο.

Οι τέσσερις κινήσεις που αποφάσισε η Αθήνα

Η απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου συγκροτεί ουσιαστικά έναν οδικό χάρτη τεσσάρων κατευθύνσεων.

Πρώτη και άμεση προτεραιότητα είναι η κατεδάφιση του Badminton.

Δεύτερος στόχος είναι η πλήρης αποκατάσταση της νομιμότητας στην περιοχή του Γουδή και η τήρηση των διαχρονικών δεσμεύσεων, κάτι που, σύμφωνα με την εισήγηση του Δημάρχου, σημαίνει την απομάκρυνση των ολυμπιακών εγκαταστάσεων και την απόδοση των αντίστοιχων χώρων στους πολίτες ως ελεύθερων και κοινόχρηστων.

Τρίτος άξονας είναι η άμεση προώθηση όλων των αναγκαίων ενεργειών για τη δημιουργία του Μητροπολιτικού Πάρκου.

Τέλος, προβλέπεται η προώθηση σχεδίου υπουργικής απόφασης προς γνωμοδότηση από το ΚΕΣΥΠΟΘΑ, παράλληλα με την επεξεργασία κατάλληλης νομοθετικής πρότασης για τη σύσταση φορέα διαχείρισης του Πάρκου.

Η τελευταία αυτή παράμετρος είναι κομβική. Χωρίς σαφές μοντέλο διοίκησης, αρμοδιότητες και εξασφαλισμένους πόρους, ένα τόσο μεγάλο μητροπολιτικό εγχείρημα κινδυνεύει να παραμείνει εγκλωβισμένο στις συναρμοδιότητες διαφορετικών υπηρεσιών.

Κοινό μέτωπο Αθήνας, Ζωγράφου και Παπάγου-Χολαργού

Στη νέα προσπάθεια η Αθήνα επιδιώκει να δημιουργήσει ένα ευρύτερο αυτοδιοικητικό μέτωπο. Όπως ανακοίνωσε ο Δήμαρχος Αθηναίων, έχει ήδη αποσταλεί κοινά συμφωνημένη επιστολή με τους Δημάρχους Ζωγράφου και Παπάγου-Χολαργού.

Στόχος είναι η ενίσχυση του ρόλου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση της περιοχής και, ταυτόχρονα, η εξασφάλιση των αναγκαίων χρηματοδοτικών πόρων.

Η επιλογή αυτή έχει σαφή θεσμική σημασία. Ένα Μητροπολιτικό Πάρκο που υπερβαίνει τα στενά διοικητικά όρια της Αθήνας δεν μπορεί να σχεδιαστεί αποτελεσματικά χωρίς τους όμορους Δήμους. Παράλληλα, μία κοινή θέση των εμπλεκόμενων δημοτικών αρχών δημιουργεί ισχυρότερο διαπραγματευτικό πλαίσιο απέναντι στην κυβέρνηση και στους κρατικούς φορείς που διαθέτουν ιδιοκτησίες στην περιοχή.

Το βάρος περνά πλέον στην κυβέρνηση

Μετά την ομόφωνη απόφαση της Αθήνας, το επόμενο κρίσιμο στάδιο αφορά τις αποφάσεις που θα πρέπει να ληφθούν σε επίπεδο κεντρικής διοίκησης.

Η εμπλοκή της ΕΤΑΔ, του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας και άλλων δημόσιων φορέων σημαίνει ότι ο Δήμος Αθηναίων δεν διαθέτει μόνος του όλα τα εργαλεία για να ολοκληρώσει το εγχείρημα. Μπορεί όμως να διαμορφώσει το σχέδιο, να κινητοποιήσει την Αυτοδιοίκηση και τους κατοίκους και να απαιτήσει την εφαρμογή των δεσμεύσεων που έχουν συσσωρευτεί επί δύο δεκαετίες.

Και ακριβώς εδώ βρίσκεται πλέον η πολιτική ουσία της υπόθεσης. Η ομόφωνη απόφαση δυσκολεύει τη μεταφορά της συζήτησης σε μία ακόμη αόριστη μελλοντική διαβούλευση. Υπάρχει συγκεκριμένο αίτημα για κατεδάφιση, συγκεκριμένη κατεύθυνση για τον δημόσιο χαρακτήρα της έκτασης και συγκεκριμένη πρόταση για να επιταχυνθεί το Μητροπολιτικό Πάρκο.

«Σήμερα ξεκινάμε»

Ο Χάρης Δούκας προανήγγειλε ότι η δημοτική αρχή θα επιδιώξει να μεταφέρει τη διεκδίκηση και στην κοινωνία, σε συνεργασία με κατοίκους και πρωτοβουλίες της περιοχής, ενώ σχεδιάζονται και σχετικές δημόσιες εκδηλώσεις.

«Σήμερα ξεκινάμε. Θα το πάμε δυνατά όλη την επόμενη περίοδο σε συνεργασία και με τους κατοίκους και με τις πρωτοβουλίες της περιοχής. Θα κάνουμε και εκδηλώσεις. Είναι πάρα πολύ κρίσιμο το αμέσως επόμενο διάστημα να επικεντρώσουμε εκεί τις ενέργειές μας και να έχουμε νίκες», τόνισε.

Για το Γουδή, επομένως, αρχίζει ίσως η πιο κρίσιμη περίοδος μετά το 2004. Η καταστροφή του Badminton επανέφερε στην επιφάνεια μια παλιά εκκρεμότητα, αλλά ταυτόχρονα δημιούργησε μία νέα δυνατότητα: ο χώρος να μην οδηγηθεί σε ακόμη έναν κύκλο προσωρινών λύσεων, αλλά να αποτελέσει μέρος ενός ενιαίου, δημόσιου και ελεύθερα προσβάσιμου Μητροπολιτικού Πάρκου.

Η Αθήνα έχει πλέον πάρει θέση ομόφωνα. Και μετά από περισσότερα από είκοσι χρόνια αναμονής, το κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν η πρωτεύουσα χρειάζεται έναν μεγάλο πνεύμονα πρασίνου στο Γουδή. Είναι πόσο γρήγορα η Πολιτεία και όλοι οι συναρμόδιοι φορείς θα μετατρέψουν αυτή τη θεσμική απόφαση σε κατεδαφίσεις, ελεύθερους χώρους και πράσινο στην πράξη.