«Η Ελλάδα παίρνει τη σκυτάλη» – Η προειδοποίηση για το φοιτητικό κίνημα, την Ακροδεξιά και το προηγούμενο της Χρυσής Αυγής

Άρθρο του Δημοσιογράφου/Πολιτικού Αναλυτή Γαβρή Άγγελου

«Η Ελλάδα παίρνει σκυτάλη. Το πολύπαθο και απαξιωμένο φοιτητικό κίνημα ξυπνά», αναφέρει ο Γαβρής Άγγελος, σχολιάζοντας τις κινητοποιήσεις των φοιτητών στο Σύνταγμα και την προγραμματισμένη κλιμάκωση των πανεκπαιδευτικών διαδηλώσεων την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου.

Η παρέμβασή του, ωστόσο, δεν περιορίζεται στη σημασία της επανεμφάνισης των φοιτητών στο προσκήνιο. Θέτει ευθέως το ζήτημα της πολιτικής αυτονομίας των κοινωνικών κινημάτων, τονίζοντας ότι απαιτούνται «τόλμη, όραμα και προσοχή να μην καπελωθεί από κανέναν» το φοιτητικό κίνημα.

Την ίδια στιγμή, προειδοποιεί ότι το «αυγό του φιδιού», όπως χαρακτηρίζει την Ακροδεξιά, εξακολουθεί να καραδοκεί, ασκώντας κριτική στις σχέσεις της με οικονομικά συμφέροντα και σε εκείνες τις πολιτικές δυνάμεις του νεοφιλελευθερισμού και του αυτοπροσδιοριζόμενου Κέντρου που, κατά την εκτίμησή του, έχουν συμβάλει στην κανονικοποίησή της.

Γαλλία και Ιταλία: Όταν η Ακροδεξιά επιχείρησε να αποκτήσει επιρροή στους φοιτητές

Η ευρωπαϊκή ιστορία περιλαμβάνει συγκεκριμένα παραδείγματα οργανωμένης ακροδεξιάς παρέμβασης στον πανεπιστημιακό χώρο.

Στη Γαλλία του 1968, η ακροδεξιά οργάνωση Occident συγκρούστηκε βίαια με αριστερούς φοιτητές, ενώ από το ίδιο πολιτικό περιβάλλον αναπτύχθηκε στη συνέχεια το Groupe Union Défense (GUD), που απέκτησε παρουσία στα πανεπιστήμια. Η προσπάθεια των ακροδεξιών οργανώσεων να ελέγξουν πανεπιστημιακούς χώρους συνοδεύτηκε από συγκρούσεις και επιθέσεις εναντίον πολιτικών αντιπάλων.

Ακόμη πιο χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ιταλίας, όπου το Blocco Studentesco, οργάνωση συνδεδεμένη με τη νεοφασιστική CasaPound, επιχείρησε να αποκτήσει επιρροή στις μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις.

Τον Οκτώβριο του 2008, κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων εναντίον της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης της κυβέρνησης Μπερλουσκόνι, η παρουσία του Blocco Studentesco στην Πιάτσα Ναβόνα της Ρώμης οδήγησε σε βίαιες συγκρούσεις. Τα περιστατικά απασχόλησαν ακόμη και την ιταλική Γερουσία, όπου καταγράφηκαν καταγγελίες και στοιχεία για επιθέσεις και εκφοβισμό διαδηλωτών.

Οι δύο περιπτώσεις αποδεικνύουν ότι η ακροδεξιά παρέμβαση στα πανεπιστήμια δεν αποτελεί καινούργιο φαινόμενο. Δεν τεκμηριώνουν, ωστόσο, ότι οι συγκεκριμένες οργανώσεις κατόρθωσαν να ελέγξουν συνολικά τα φοιτητικά κινήματα.

Η ελληνική εμπειρία των «Αγανακτισμένων» και η εκλογική άνοδος της Χρυσής Αυγής

Η Ελλάδα διαθέτει το δικό της ιστορικό προηγούμενο, το οποίο επανέρχεται στη συζήτηση για τη σχέση κοινωνικής διαμαρτυρίας και ακροδεξιάς επιρροής.

Το κίνημα των «Αγανακτισμένων» το 2011 συγκέντρωσε εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες που διαμαρτύρονταν για τα Μνημόνια, τη λιτότητα και την πολιτική εκπροσώπηση. Υπήρξε ένα πολυσυλλεκτικό κίνημα, με διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες και μορφές οργάνωσης.

Στην πάνω πλατεία του Συντάγματος καταγράφηκαν εθνικιστικά και ξενοφοβικά συνθήματα, ενώ στην κάτω πλατεία αναπτύχθηκαν κυρίως διαδικασίες άμεσης δημοκρατίας και συλλογικών συνελεύσεων.

Η ιστορική έρευνα δεν επιβεβαιώνει ότι η Χρυσή Αυγή καθοδήγησε ή έλεγξε το κίνημα των «Αγανακτισμένων». Αντιθέτως, έχει καταγραφεί ότι οργανωμένη προσπάθεια παρουσίας της στην πλατεία αντιμετωπίστηκε με αντιδράσεις.

Ωστόσο, η ευρύτερη αντιμνημονιακή δυσαρέσκεια, η κοινωνική ανασφάλεια και η απαξίωση του πολιτικού συστήματος διαμόρφωσαν ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο η νεοναζιστική οργάνωση επιχείρησε να διευρύνει την πολιτική της επιρροή.

Στις διπλές εκλογές του 2012, η Χρυσή Αυγή εισήλθε στη Βουλή, καταγράφοντας ποσοστά κοντά στο 7%. Η εξέλιξη αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στο κίνημα των πλατειών, αναδεικνύει όμως τους κινδύνους που δημιουργούνται όταν η κοινωνική οργή αξιοποιείται από οργανωμένες αντιδημοκρατικές δυνάμεις.

Η αποφυλάκιση Κασιδιάρη και η απόπειρα πολιτικής επιστροφής

Δεκαπέντε χρόνια μετά τους «Αγανακτισμένους», η υπόθεση της Χρυσής Αυγής επανέρχεται στην επικαιρότητα με την αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη στις 15 Σεπτεμβρίου 2026.

Ο πρώην βουλευτής και καταδικασμένο διευθυντικό στέλεχος της εγκληματικής οργάνωσης αποφυλακίστηκε από τις φυλακές Δομοκού και ανακοίνωσε την πρόθεσή του να επιστρέψει στην πολιτική δράση.

Στις 21 Σεπτεμβρίου παρουσίασε ως πολιτικό του όχημα τη «Συμμαχία Ελλήνων», υποστηρίζοντας ότι ο συγκεκριμένος σχηματισμός είχε ιδρυθεί νομίμως το 2025. Η δυνατότητα εκλογικής συμμετοχής του παραμένει, πάντως, ζήτημα που υπόκειται στους περιορισμούς της ισχύουσας νομοθεσίας και στον προβλεπόμενο δικαστικό έλεγχο.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία στη συζήτηση για την ανασυγκρότηση της ελληνικής Ακροδεξιάς, καθώς πρόσωπα που συνδέθηκαν με την εγκληματική δράση της Χρυσής Αυγής επιχειρούν να επανέλθουν στο πολιτικό προσκήνιο.

Το μήνυμα του Γαβρή Άγγελου για τη νέα γενιά

Μέσα σε αυτό το πολιτικό και ιστορικό πλαίσιο, η παρέμβαση του Γαβρή Άγγελου αποκτά ευρύτερη διάσταση.

Η αναζωπύρωση του φοιτητικού κινήματος, σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών πιέσεων, δημιουργεί νέα δεδομένα για τη συμμετοχή της νεολαίας στη δημόσια ζωή. Ταυτόχρονα, η ευρωπαϊκή εμπειρία αναδεικνύει την ανάγκη προστασίας των δημοκρατικών διαδικασιών και της ανεξαρτησίας των συλλογικών διεκδικήσεων.

Η προειδοποίηση για το ενδεχόμενο «καπελώματος» δεν αφορά μόνο την κομματική χειραγώγηση. Αφορά και την ανάγκη να μην επιτραπεί σε ακραίες οργανώσεις να αξιοποιήσουν τη δυσαρέσκεια των νέων για να προωθήσουν ιδεολογίες μίσους και αποκλεισμού.

Με τις κινητοποιήσεις της 21ης Οκτωβρίου να αποτελούν τον επόμενο σταθμό του πανεκπαιδευτικού αγώνα, το ζήτημα που θέτει ο Γαβρής Άγγελος είναι συγκεκριμένο: η νέα δυναμική των φοιτητών να διατηρήσει τον δημοκρατικό και αυτόνομο χαρακτήρα της, με τους ίδιους τους νέους να έχουν τον πρώτο λόγο στις διεκδικήσεις τους.