Μήνας ευαισθητοποίησης για ΔΕΠΥ – Όταν η μετριότητα ορίζει το φυσιολογικό, η διαφορετικότητα μοιάζει με πρόβλημα.

Γράφει ο Κωνσταντίνος Ταχτσίδης

Παγκόσμια Ημέρα Άρτου, Παγκόσμια Ημέρα Πλυσίματος Χεριών, Παγκόσμια Ημέρα Προτύπων, Παγκόσμια Ημέρα Χορτοφαγίας, Διεθνής Ημέρα Καφέ, Παγκόσμια Ημέρα Χαμόγελου, Παγκόσμια Ημέρα Οπτικοακουστικής Κληρονομιάς.
Ανακοινώσεις, δελτία Τύπου, αναρτήσεις, φωτογραφίες.
Μια αξιοθαύμαστη κινητοποίηση υπουργείων, Δήμων και κάθε δημοσίου οργανισμού, που “καταφέρνει” να βρίσκει σχεδόν καθημερινά κάτι για να γιορτάσει και να βγάλει… content για τα σόσιαλ.

Την ίδια στιγμή, ολόκληρος ο Οκτώβριος είναι διεθνώς αφιερωμένος στην ενημέρωση και την καταπολέμηση του στίγματος γύρω από τη ΔΕΠΥ.

Ένας μήνας για μια νευροαναπτυξιακή πρόκληση που αφορά δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους, παιδιά και ενήλικες με ΔΕΠΥ, μαζί με τις οικογένειές τους.
Ατομα που έχουν περάσει άδικα, ένα μεγάλο μέρος της ζωής τους αντιμέτωποι με προκαταλήψεις, αποκλεισμούς και συχνά με την ίδια την άγνοια εκείνων που υποτίθεται ότι έχουν την ευθύνη να τους υποστηρίξουν.

Αναρωτιέμαι, λοιπόν, πόσοι Δήμοι ή το υπουργείο Υγείας, ασχολήθηκαν ουσιαστικά με τη ΔΕΠΥ αυτόν τον Οκτώβριο;
Πόσοι οργάνωσαν μια σοβαρή ενημερωτική δράση;
πόσοι φρόντισαν να εκπαιδεύσουν το προσωπικό των κοινωνικών τους υπηρεσιών; πόσοι ασχολήθηκαν με τις ανάγκες των νευροδιαφορετικών πολιτών;

Και κυρίως, τι ακριβώς έχει κάνει η πολιτεία για να πάψει η ΔΕΠΥ να αντιμετωπίζεται ως προσωπικό πρόβλημα εκείνων που ζουν με αυτήν.

Η συμπερίληψη ως δημόσιες σχέσεις

Προσωπικά, προφανώς και δεν έχω τίποτα εναντίον της Παγκόσμιας Ημέρας Καφέ ή Χορτοφαγίας.
Έχω, όμως, αρκετά εναντίον μιας κρατικής και αυτοδιοικητικής κουλτούρας που αντιμετωπίζει την κοινωνική ευαισθησία ως ευκαιρία για δημόσιες σχέσεις.
Που μπορεί να κινητοποιηθεί για οτιδήποτε προσφέρεται για μια ευχάριστη ανάρτηση, και content, αλλά είναι εντυπωσιακά λιγότερο δραστήρια όταν χρειάζεται να ασχοληθεί με την πρακτική βελτίωση της καθημερινότητας.

Η ΔΕΠΥ αφορά και το παιδί που εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται «απροσάρμοστο», και «τεμπέλικο» επειδή το σχολείο αδυνατεί να ανταποκριθεί στις ανάγκες και κυρίως στις ικανότητές του.
Τον γονιό που πληρώνει από την τσέπη του για υπηρεσίες που θα έπρεπε να είναι προσβάσιμες μέσα από το δημόσιο σύστημα.

Αφορά επίσης τον ενήλικα που μπορεί να φτάσει στα 40 ή στα 50 του χρόνια πιστεύοντας ότι είναι “ανοργάνωτος”, “ανεπαρκής”, “τεμπέλης”, “δύσκολος χαρακτήρας” ή “ανεύθυνος”, επειδή κανείς δεν αναγνώρισε εγκαίρως τη ΔΕΠΥ του.
Τον εργαζόμενο που εξαντλείται προσπαθώντας να λειτουργήσει σε ένα περιβάλλον το οποίο αρνείται να αναγνωρίσει ότι δεν σκέφτονται και δεν εργάζονται όλοι με τον ίδιο τρόπο.

Ο ίδιος άνθρωπος, όμως, που δυσκολεύεται να οργανώσει την καθημερινότητά του, συνήθως διαθέτει μια εντυπωσιακή ικανότητα να σκέφτεται έξω από τα συνηθισμένα, να εντοπίζει μοτίβα που άλλοι αγνοούν, να αμφισβητεί τα αυτονόητα και να βρίσκει λύσεις εκεί που η συμβατική σκέψη των νευροτυπικών έχει εξαντλήσει τα περιθώριά της.
Η δημιουργικότητα, η ευρηματικότητα και η διαφορετική επεξεργασία των πληροφοριών μπορούν να αποτελέσουν πραγματικά πλεονεκτήματα, όχι επειδή η ΔΕΠΥ χαρίζει αυτομάτως ξεχωριστές ικανότητες, αλλά επειδή ένα μυαλό που δεν ακολουθεί πάντα τους συνηθισμένα μονοπάτια σκέψης μπορεί να φτάσει σε προορισμούς που οι άλλοι δεν είχαν καν σκεφτεί.
Και ίσως η μεγαλύτερη αποτυχία αυτής της κοινωνίας να είναι ότι έχει μάθει να θεωρεί μειονέκτημα οτιδήποτε αποκλίνει από τον μέσο όρο, ακόμη κι όταν αυτό που αποκλίνει μπορεί να τον πάει ένα βήμα μπροστά.

Δε χρειαζόμαστε λοιπόν άλλη μία φωτογραφία κάποιου αιρετού με ένα χαμόγελο συμπόνιας ,αλλά πρόσβαση σε υπηρεσίες, προσαρμοσμένα εργασιακά περιβάλλοντα, ενημερωμένους εκπαιδευτικούς και έναν κόσμο (συνηθισμένο στο 9-5), που να μην μας αντιμετωπίζει σαν ενοχλητική εξαίρεση.

Και αυτά αποτελούν πολιτικές ευθύνες, όχι πράξεις φιλανθρωπίας.

Αρκετά απολογηθήκαμε γι αυτό που είμαστε

Περισσότερο, όμως, κι από την ίδια την αδιαφορία, με εξοργίζει η απαίτηση να απολογούμαστε διαρκώς για τον τρόπο που λειτουργεί το μυαλό μας.

Να εξηγούμε τα αυτονόητα, να επαναλαμβάνουμε συνέχει ότι όχι, δεν “έχουμε όλοι λίγο ΔΕΠΥ“, ότι οι δυσκολίες μας είναι πραγματικές, να θεωρούμε περίπου υποχρέωσή μας να παρακαλάμε για την κατανόηση μιας κοινωνίας που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη νευροδιαφορετικότητα ως προσωπική ανεπάρκεια.
Να αποδεικνύουμε ότι οι δυσκολίες μας είναι πραγματικές.
Ότι δεν είμαστε τεμπέληδες, κακομαθημένοι ή ανίκανοι.
Ότι αξίζουμε λίγη από την προσοχή που οι δημόσιοι θεσμοί μοιράζουν τόσο απλόχερα σε επετειακές εκδηλώσεις.

Λοιπόν, όχι, δεν ζητάμε χάρη, ούτε παρακαλάμε για την προσοχή σας (pun intended).

Δεν χρωστάμε ευγνωμοσύνη σε κανέναν εργοδότη, υπουργό, δήμαρχο ή δημόσιο λειτουργό που θα αποφασίσει κάποια στιγμή να ασχοληθεί με τη ΔΕΠΥ.
Δεν διεκδικούμε προνομιακή μεταχείριση και δεν έχουμε καμία διάθεση να μετατρέψουμε τη νευροδιαφορετικότητα σε διαγωνισμό συμπάθειας, ούτε σε trend υπερδύναμης στο Τικ Τοκ.

Διεκδικούμε όσα δικαιούται κάθε πολίτης από ένα κράτος που υποτίθεται ότι υπηρετεί όλους τους πολίτες του.

Η κυβέρνηση έχει συγκεκριμένες ευθύνες για τη δημόσια υγεία, την εκπαίδευση και την κοινωνική προστασία.
Οι Δήμοι έχουν δυνατότητες παρέμβασης στις τοπικές υπηρεσίες, τα σχολεία και στην ενημέρωση και υποστήριξη των οικογενειών.

Και ασφαλώς υπάρχουν εξαιρέσεις, φορείς και άνθρωποι που προσπαθούν, αυτό, όμως, δεν απαλλάσσει κανέναν από την ευθύνη για όσα δεν γίνονται.
Είναι άλλωστε ιδιαίτερα βολικό να εξαντλείται η κοινωνική πολιτική σε πρωτοβουλίες ευαισθητοποίησης, χωρίς καμία υποχρέωση να ακολουθήσουν μεταρρυθμιστικές αλλαγές.

Αλλά ακόμη και σε αυτό το επίπεδο, της στοιχειώδους ενημέρωσης, η αδιαφορία για τη ΔΕΠΥ είναι συχνά εκκωφαντική.

Και επειδή έχουμε συνηθίσει κάθε διεκδίκηση να αντιμετωπίζεται περίπου ως αίτημα προσωπικής εξυπηρέτησης, καλό είναι να ξηγηθούμε, πριν παρεξηγηθούμε.

Τα δικαιώματά μας δεν εξαρτώνται από την καλή σας διάθεση.
Ούτε η αξιοπρέπειά μας από το αν θα βρείτε χώρο στο επικοινωνιακό σας πρόγραμμα για να μας συμπεριλάβετε.

Ο Οκτώβριος δεν είναι μια ευκαιρία να μας κάνετε τη χάρη να ασχοληθείτε μαζί μας. Είναι μια αφορμή να λογοδοτήσετε για όσα δεν έχετε κάνει.

Κατά τα άλλα, συνεχίστε να γιορτάζετε την Παγκόσμια Ημέρα Χαμόγελου.
Απλώς μην περιμένετε να σας χαμογελάμε κι εμείς.