ΚΕΔΕ: Οι Δήμαρχοι της Ελλάδας προ των ευθυνών τους ! Ανεξάρτητη Αυτοδιοίκηση ή “επαίτες” του Μαξίμου;

Πολιτική ανάλυση | Γαβρής Άγγελος

Η παρέμβαση του Χάρη Δούκα στο Συνέδριο της ΚΕΔΕ στην Καλαμάτα έθεσε ένα ζήτημα που υπερβαίνει τις παραταξιακές αντιπαραθέσεις και αγγίζει τον πυρήνα της δημοκρατικής λειτουργίας της χώρας. Πόσο ακόμη μπορούν οι δήμαρχοι να αποδέχονται την υποβάθμιση του θεσμού που εκπροσωπούν, στο όνομα της κυβερνητικής σταθερότητας και των κομματικών ισορροπιών;

Ο δήμαρχος Αθηναίων δεν περιορίστηκε στην καταγραφή των οικονομικών προβλημάτων. Αμφισβήτησε ευθέως τη λογική μιας Αυτοδιοίκησης που καλείται να διαχειρίζεται ολοένα περισσότερες ανάγκες με ολοένα λιγότερα μέσα, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα να καθορίζει το μέλλον των πόλεών της.

Και εδώ βρίσκεται η ουσία της πολιτικής του παρέμβασης. Οι δήμαρχοι δεν εκλέγονται για να λειτουργούν ως εντολοδόχοι της εκάστοτε κυβέρνησης. Εκλέγονται για να υπερασπίζονται τους πολίτες που τους εμπιστεύθηκαν.

Η υποχρηματοδότηση δεν μπορεί να αποτελεί αποδεκτή κανονικότητα

Τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο είναι αποκαλυπτικά. Οι δήμοι χρειάζονται, σύμφωνα με τη σχετική μελέτη της ΕΕΤΑΑ, περίπου 5,5 δισ. ευρώ ετησίως για να καλύπτουν τις λειτουργικές τους ανάγκες, ενώ διαθέτουν περίπου 3 δισ. ευρώ.

Το ετήσιο χρηματοδοτικό κενό των 2,5 δισ. ευρώ δεν είναι μια λογιστική εκκρεμότητα. Είναι σχολεία που χρειάζονται συντήρηση, παιδικοί σταθμοί που δεν επαρκούν, κοινωνικές υπηρεσίες που απειλούνται και δημοτικές υποδομές που υποβαθμίζονται.

Κι όμως, η πρόταση σταδιακής κάλυψης αυτού του κενού σε βάθος πενταετίας, την οποία κατήγγειλε ο Χάρης Δούκας, αποτυπώνει μια προβληματική αντίληψη συμβιβασμού.

Όταν γνωρίζεις τι χρειάζονται σήμερα οι δήμοι και αποδέχεσαι να το λάβουν ενδεχομένως έπειτα από πέντε χρόνια, δεν λύνεις το πρόβλημα. Μεταθέτεις το κόστος στους πολίτες.

«Ενότητα δεν σημαίνει υποταγή» – Η φράση που εκθέτει τη λογική των συμβιβασμών

Η σημαντικότερη πολιτική αποστροφή του δημάρχου Αθηναίων ήταν ίσως αυτή: «Ενότητα δεν σημαίνει υποταγή».

Διότι η ενότητα της Αυτοδιοίκησης δεν μπορεί να αποτελεί άλλοθι για τη σιωπή απέναντι στις κυβερνητικές επιλογές. Ούτε μπορεί η κριτική να αντιμετωπίζεται ως υπονόμευση της κοινής προσπάθειας, όταν η πραγματική υπονόμευση συντελείται μέσα από την οικονομική και θεσμική αποδυνάμωση των δήμων.

Η ΚΕΔΕ δεν είναι κυβερνητικό παράρτημα. Δεν υπάρχει για να διασφαλίζει καλές σχέσεις με υπουργούς ούτε για να περιορίζεται σε ψηφίσματα που καταλήγουν στα συρτάρια.

Υπάρχει για να διεκδικεί. Και όταν η διεκδίκηση υποχωρεί μπροστά στην κομματική πειθαρχία, τότε η θεσμική εκπροσώπηση χάνει την ουσία της.

Οι δήμαρχοι απέναντι στη δική τους ευθύνη

Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό δίλημμα που ανέδειξε ο Χάρης Δούκας.

Δεν μπορεί ένας δήμαρχος να καταγγέλλει στους δημότες του την έλλειψη πόρων και ταυτόχρονα να συναινεί σε αποφάσεις που διαιωνίζουν την υποχρηματοδότηση. Δεν μπορεί να επικαλείται την αυτονομία του θεσμού και να αποδέχεται την αφαίρεση αρμοδιοτήτων. Δεν μπορεί να απαιτεί εμπιστοσύνη από την τοπική κοινωνία και να αποφεύγει τη σύγκρουση με την κυβέρνηση όταν διακυβεύονται τα συμφέροντά της.

Ο «νέος αυτοδιοικητικός πατριωτισμός» που πρότεινε ο Δούκας αποκτά εδώ συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο: οι αιρετοί να τοποθετήσουν το συμφέρον των πόλεών τους πάνω από τις κομματικές εξαρτήσεις και τις προσωπικές σχέσεις με την κεντρική εξουσία.

Δεν πρόκειται για αντιπαράθεση ανάμεσα σε «γαλάζιους», «πράσινους» ή ανεξάρτητους δημάρχους. Πρόκειται για την υπεράσπιση της δημοκρατικής νομιμοποίησης της Αυτοδιοίκησης.

Η κυβέρνηση έχει την ευθύνη των επιλογών της. Αλλά και οι δήμαρχοι έχουν την ευθύνη όσων αποδέχονται.

Οι αποφάσεις της ΚΕΔΕ θα δείξουν ποιοι είναι διατεθειμένοι να διεκδικήσουν ουσιαστικά και ποιοι θα αρκεστούν σε ακόμη μία διακήρυξη καλών προθέσεων.

Γιατί οι πολίτες δεν εξέλεξαν τους δημάρχους τους για να είναι αρεστοί στο Μέγαρο Μαξίμου. Τους εξέλεξαν για να υπερασπίζονται τις πόλεις τους. Και σε αυτή την ευθύνη δεν χωρούν ούτε υπεκφυγές ούτε κομματικά άλλοθι.