Ο Τραμπ μετέτρεψε το Παγκόσμιο Φόρουμ του Νταβός σε Βήμα Εκβιασμών και Αλαζονείας

Ο Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας από το Νταβός ως εν ενεργεία Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, επέλεξε να μετατρέψει το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ σε βήμα ωμού εκβιασμού, ιστορικής διαστρέβλωσης και ανοιχτής περιφρόνησης προς την Ευρώπη. Η ομιλία του, με επίκεντρο τη Γροιλανδία, συνιστά μία από τις πιο επιθετικές και πολιτικά επικίνδυνες παρεμβάσεις Αμερικανού προέδρου απέναντι σε συμμάχους τις τελευταίες δεκαετίες.

Με τη φράση «μπορείτε να πείτε ναι και θα σας είμαστε πολύ ευγνώμονες ή μπορείτε να πείτε όχι και θα το θυμόμαστε», ο Τραμπ δεν άφησε κανένα περιθώριο παρερμηνείας. Δεν επρόκειτο για διπλωματική τοποθέτηση, αλλά για απειλή. Για μια ξεκάθαρη απόπειρα επιβολής πολιτικής βούλησης μέσω φόβου και ισχύος, απέναντι σε ευρωπαϊκά κράτη και στο ίδιο το ΝΑΤΟ.

Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι η επιθετική αυτή ρητορική συνοδεύτηκε από κατάφωρη παραχάραξη της Ιστορίας. Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι οι ΗΠΑ «επέστρεψαν» τη Γροιλανδία στη Δανία μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ένας ισχυρισμός που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Η Γροιλανδία δεν υπήρξε ποτέ αμερικανικό έδαφος. Η αμερικανική στρατιωτική παρουσία στη διάρκεια του πολέμου βασίστηκε σε συμφωνία ασφαλείας και ουδέποτε συνδέθηκε με κυριαρχία ή ιδιοκτησία, κάτι που οι ίδιες οι ΗΠΑ έχουν αναγνωρίσει διεθνώς.
Παρά ταύτα, ο Αμερικανός πρόεδρος απαίτησε ανοιχτά «τίτλους και ιδιοκτησία» επί της Γροιλανδίας, υποστηρίζοντας ότι χωρίς αυτά δεν μπορεί να υπάρξει άμυνα. Πρόκειται για λογική που ακυρώνει κάθε έννοια διεθνούς δικαίου και επαναφέρει αντιλήψεις γεωπολιτικής αρπαγής, με το επιχείρημα της στρατιωτικής ισχύος να υπερισχύει κάθε θεσμικού κανόνα.

Η επίθεση του Τραμπ δεν περιορίστηκε στη Δανία. Στράφηκε κατά του ΝΑΤΟ, αμφισβητώντας τη χρησιμότητά του για τις ΗΠΑ, κατά της Ευρώπης συνολικά, την οποία κατηγόρησε για «αχαριστία», και κατά ηγετών όπως ο Εμανουέλ Μακρόν, τον οποίο χλεύασε δημοσίως. Παράλληλα, εξαπέλυσε οικονομικές απειλές μέσω δασμών, εργαλειοποιώντας για ακόμη μία φορά το εμπόριο ως μέσο πολιτικής πίεσης.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η διπλή γλώσσα του Αμερικανού προέδρου. Από τη μία δήλωσε ότι «δεν θα χρησιμοποιήσει βία» για τη Γροιλανδία και από την άλλη επανέλαβε ότι ο αμερικανικός στρατός είναι «ασταμάτητος» και ότι θα μπορούσε να επιβάλει τις αποφάσεις του αν το επέλεγε. Πρόκειται για ρητορική εκφοβισμού, που επιχειρεί να εμφανιστεί ως ειρηνική ενώ υπονοεί ακριβώς το αντίθετο.

Η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στο Νταβός δεν ήταν απλώς προκλητική. Ήταν θεσμικά επικίνδυνη. Όταν ο εν ενεργεία Πρόεδρος των ΗΠΑ αμφισβητεί σύνορα, λοιδορεί συμμάχους και απαιτεί εδάφη στο όνομα της «ασφάλειας», τότε το πρόβλημα δεν είναι το ύφος του, αλλά η πολιτική κατεύθυνση που εκπέμπει. Και αυτή η κατεύθυνση οδηγεί ευθέως σε αποσταθεροποίηση της διεθνούς τάξης, με την Ευρώπη να βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη όχι με έναν απρόβλεπτο συνομιλητή, αλλά με έναν θεσμικό εκβιαστή.