ΠΑΣΟΚ: Η ΔΕΘ ως αφετηρία για την εναλλακτική διακυβέρνηση – Το στοίχημα της προοδευτικής αλλαγής

Του Γαβρή Άγγελου

Σε μια συγκυρία βαθιάς κοινωνικής δυσπιστίας απέναντι στο πολιτικό σύστημα, αλλά και έντονης αναζήτησης μιας διαφορετικής πολιτικής κατεύθυνσης, το ΠΑΣΟΚ ανεβαίνει στη Θεσσαλονίκη για τη φετινή ΔΕΘ με ένα διπλό στοίχημα: να παρουσιάσει ένα συγκεκριμένο σχέδιο διακυβέρνησης και να πείσει ότι η πολιτική αλλαγή που αναζητά η κοινωνία μπορεί να αποκτήσει σαφές, προοδευτικό και εφαρμόσιμο περιεχόμενο.

Η φετινή παρουσία του ΠΑΣΟΚ στη ΔΕΘ δεν αντιμετωπίζεται ως ακόμη μία ετήσια πολιτική υποχρέωση. Αποτελεί, σύμφωνα με τον σχεδιασμό της Χαριλάου Τρικούπη, κομβικό σταθμό στην πορεία προς τις επόμενες εθνικές εκλογές, όποτε κι αν αυτές πραγματοποιηθούν.

Το πραγματικό διακύβευμα είναι μεγαλύτερο από την καταγραφή της κυβερνητικής φθοράς. Το ΠΑΣΟΚ καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει την κοινωνική δυσαρέσκεια σε θετική πολιτική πρόταση και να παρουσιάσει μια αξιόπιστη εναλλακτική απέναντι στη σημερινή διακυβέρνηση.

Από τη δυσαρέσκεια στην πολιτική πρόταση

Η κοινωνία δεν εμφανίζεται απλώς κουρασμένη από την πολιτική αντιπαράθεση. Εμφανίζεται ολοένα και περισσότερο απαιτητική απέναντι στα αποτελέσματα της πολιτικής.

Η ακρίβεια, η πίεση στα εισοδήματα, η στεγαστική κρίση, οι ανισότητες, η λειτουργία του κράτους και τα φαινόμενα αδιαφάνειας συγκροτούν ένα καθημερινό πεδίο ανασφάλειας για εκατομμύρια πολίτες.

Σε αυτό το περιβάλλον, η πρόκληση για το ΠΑΣΟΚ είναι να μην περιοριστεί στην καταγγελία της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Να επιχειρήσει κάτι δυσκολότερο: να περιγράψει με σαφήνεια την επόμενη ημέρα.

Η Χαριλάου Τρικούπη θέλει να εμφανίσει ένα σχέδιο που θα συνδέει την οικονομική ανάπτυξη με την κοινωνική δικαιοσύνη, την αύξηση των εισοδημάτων με την παραγωγικότητα, την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση με νέες θέσεις εργασίας και τη μεταρρύθμιση του κράτους με διαφάνεια, αξιοκρατία και λογοδοσία.

Το ζητούμενο είναι να καταστεί σαφές ότι η προοδευτική αλλαγή δεν αποτελεί απλώς σύνθημα, αλλά πολιτικό πρόταγμα που μπορεί να μεταφραστεί σε συγκεκριμένες κυβερνητικές επιλογές.

Η ακρίβεια ως πολιτική και κοινωνική δοκιμασία

Στο επίκεντρο της παρουσίας του Νίκου Ανδρουλάκη αναμένεται να βρεθεί η καθημερινότητα των πολιτών, με την ακρίβεια να αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες πηγές κοινωνικής πίεσης.

Η πρόταση του ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να κινηθεί πέρα από τις προσωρινές ενισχύσεις και τα μέτρα περιορισμένης διάρκειας. Περιλαμβάνει ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών, αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας και παρεμβάσεις στην αγορά, με στόχο να περιοριστούν οι στρεβλώσεις που επιβαρύνουν τα νοικοκυριά.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η πρόταση για μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης, ως μέτρο που θα μπορούσε να επηρεάσει άμεσα το κόστος μετακίνησης και μεταφοράς προϊόντων.

Το πολιτικό μήνυμα είναι ότι η ακρίβεια δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με επιδοματικές παρεμβάσεις. Απαιτείται παρέμβαση στη λειτουργία της αγοράς, ώστε η οικονομική ανάπτυξη να μην καταλήγει να μεταφράζεται σε διαρκή πίεση για τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Μισθοί, συντάξεις και συλλογικές συμβάσεις

Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τα εισοδήματα.

Για το ΠΑΣΟΚ, η αύξηση των ονομαστικών αποδοχών δεν αρκεί όταν ο πληθωρισμός απορροφά μεγάλο μέρος της αγοραστικής δύναμης. Το ζητούμενο είναι η πραγματική αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος εργαζομένων και συνταξιούχων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η επαναφορά και ενίσχυση των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, με στόχο την ενδυνάμωση της διαπραγματευτικής θέσης των εργαζομένων και την αποκατάσταση ενός πιο ισχυρού πλαισίου εργασιακής προστασίας.

Η επιλογή αυτή έχει ευρύτερη πολιτική σημασία. Απευθύνεται σε έναν κόσμο της μισθωτής εργασίας που δεν ζητά μόνο υψηλότερους μισθούς, αλλά ασφάλεια, δικαιώματα και προοπτική.

Για ένα κόμμα που διεκδικεί την προοδευτική διακυβέρνηση της χώρας, το ερώτημα δεν είναι απλώς πόσο θα αυξηθεί ένας μισθός. Είναι ποιο οικονομικό μοντέλο θα παράγει καλύτερες αμοιβές, περισσότερες ευκαιρίες και μικρότερες ανισότητες.

Το κράτος, η διαφάνεια και η μάχη για την εμπιστοσύνη

Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνει η θεσμική λειτουργία του κράτους.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης αναμένεται να επιμείνει στη διαφάνεια, τον έλεγχο των δημόσιων δαπανών, την αξιοκρατία και την ενίσχυση των θεσμών.

Η ενίσχυση του ΑΣΕΠ και η ψηφιακή αναδιοργάνωση του Δημοσίου εντάσσονται σε μια ευρύτερη πρόταση για ένα κράτος που θα λειτουργεί με κανόνες και όχι με πελατειακές εξαιρέσεις.

Εδώ βρίσκεται ένα από τα πιο κρίσιμα πολιτικά στοιχήματα. Η εμπιστοσύνη στους θεσμούς δεν αποκαθίσταται με επικοινωνιακές εξαγγελίες. Αποκαθίσταται όταν ο πολίτης γνωρίζει ότι οι ίδιοι κανόνες ισχύουν για όλους, ότι οι δημόσιοι πόροι ελέγχονται και ότι η πρόσβαση στις ευκαιρίες δεν εξαρτάται από πολιτικές διασυνδέσεις.

Η προοδευτική αλλαγή, επομένως, δεν αφορά μόνο την οικονομία. Αφορά και το ποιο κράτος θέλουμε να οικοδομήσουμε.

Ένα πρόγραμμα που επιχειρεί να συνομιλήσει με την κοινωνία

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η διαδικασία μέσα από την οποία επιχειρείται να διαμορφωθεί το πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ.

Οι επικεφαλής των Κύκλων Πολιτικής κλήθηκαν να επικαιροποιήσουν τις προτάσεις τους, ενσωματώνοντας παρατηρήσεις και αιτήματα που καταγράφηκαν μέσα από τις επαφές στελεχών με πολίτες σε ολόκληρη τη χώρα.

Η λογική είναι σαφής: ένα κυβερνητικό πρόγραμμα δεν μπορεί να σχεδιάζεται αποκλειστικά σε κομματικά γραφεία.

Πρέπει να συνομιλεί με την πραγματική κοινωνία, με τον εργαζόμενο που δυσκολεύεται να ανταποκριθεί στο κόστος ζωής, με τη νέα οικογένεια που αναζητά κατοικία, με τον μικρομεσαίο που πιέζεται από το κόστος λειτουργίας, με τον συνταξιούχο που βλέπει το εισόδημά του να εξανεμίζεται και με τον νέο άνθρωπο που αναζητά λόγους για να παραμείνει και να δημιουργήσει στην Ελλάδα.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο όπου και άλλες πολιτικές δυνάμεις του προοδευτικού χώρου επιχειρούν να καταθέσουν το δικό τους κοινωνικό αφήγημα.

Η πολιτική αντιπαράθεση, επομένως, δεν θα αφορά μόνο ποιος ασκεί αποτελεσματικότερη αντιπολίτευση, αλλά ποιος μπορεί να πείσει ότι διαθέτει το κοινωνικό σχέδιο για την επόμενη ημέρα.

Το στοίχημα της αξιοπιστίας

Η διαφοροποίηση που επιχειρεί το ΠΑΣΟΚ βρίσκεται στην εφαρμοσιμότητα των προτάσεων.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης καλείται να παρουσιάσει όχι ένα ευχολόγιο, αλλά ένα σχέδιο με κόστος, προτεραιότητες, χρονοδιάγραμμα και μετρήσιμους στόχους.

Αυτό είναι κρίσιμο σε μια κοινωνία που έχει ακούσει πολλές υποσχέσεις και πλέον αντιμετωπίζει με δυσπιστία τις μεγάλες πολιτικές διακηρύξεις.

Η αξιοπιστία δεν θα κριθεί μόνο από το ύψος των εξαγγελιών. Θα κριθεί από το αν ο πολίτης μπορεί να καταλάβει τι αλλάζει στη δική του ζωή, πόσο κοστίζει η κάθε παρέμβαση και με ποιον τρόπο μπορεί να εφαρμοστεί.

Σε μια εποχή έντονης πόλωσης και πολιτικής τοξικότητας, η μάχη για το ΠΑΣΟΚ είναι να αποδείξει ότι η σοβαρότητα δεν σημαίνει ατολμία και ότι η προοδευτική πολιτική μπορεί να είναι ταυτόχρονα κοινωνικά τολμηρή και δημοσιονομικά τεκμηριωμένη.

Η ΔΕΘ ως αφετηρία για την προοδευτική αλλαγή

Η παρουσία του Νίκου Ανδρουλάκη στη Θεσσαλονίκη, συνεπώς, δεν είναι απλώς μία ακόμη ομιλία αρχηγού κόμματος στη ΔΕΘ.

Είναι η προσπάθεια του ΠΑΣΟΚ να μετατρέψει την κοινωνική απαίτηση για αλλαγή σε πολιτική διεκδίκηση.

Το κόμμα θέλει να καταστήσει σαφές ότι δεν διεκδικεί έναν συμπληρωματικό ρόλο στο πολιτικό σκηνικό, ούτε μια θέση διαμαρτυρίας απέναντι στην κυβέρνηση. Διεκδικεί να αποτελέσει κορμό μιας επόμενης προοδευτικής διακυβέρνησης, με αυτόνομη πολιτική ταυτότητα και συγκεκριμένο σχέδιο.

Το μεγάλο ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο αν το ΠΑΣΟΚ διαθέτει προτάσεις. Είναι αν μπορεί να πείσει την κοινωνική πλειοψηφία ότι η προοδευτική αλλαγή είναι εφικτή, αναγκαία και κυβερνητικά εφαρμόσιμη.

Η φετινή ΔΕΘ μπορεί να λειτουργήσει ως το πρώτο μεγάλο τεστ αυτής της προσπάθειας.

Γιατί πίσω από τις δημοσκοπήσεις, τις κομματικές στρατηγικές και τους σχεδιασμούς των επιτελείων υπάρχει μια κοινωνία που αναζητά κάτι πολύ πιο συγκεκριμένο: καλύτερη ζωή, περισσότερη ασφάλεια, δικαιοσύνη, αξιοπρέπεια και ένα κράτος που λειτουργεί για τους πολλούς.

Αυτό είναι το πραγματικό πεδίο της πολιτικής μάχης.

Και εκεί θα κριθεί τελικά αν η προοδευτική αλλαγή θα παραμείνει μια πολιτική διακήρυξη ή θα μετατραπεί σε πλειοψηφικό κοινωνικό και κυβερνητικό αίτημα.