Πίσω ολοταχώς: Η κυβέρνηση επαναφέρει τις Πολεοδομίες στο κεντρικό κράτος – Το μήνυμα Χαρλαύτη και οι εύλογες ανησυχίες για τους Δήμους

Η ανακοίνωση του Πρωθυπουργού στο Υπουργικό Συμβούλιο για την ενσωμάτωση των Πολεοδομιών στον Εθνικό Οργανισμό Κτηματολογίου & Ελέγχου Δόμησης ανοίγει ένα κεφάλαιο που ήδη προκαλεί βαθύ προβληματισμό στους κόλπους της Αυτοδιοίκησης. Το «Το Ποντίκι» δημοσίευσε εκτενή τοποθέτηση του Αντιδημάρχου του Δήμου Αθηναίων, Παναγιώτη-Πάρη Χαρλαύτη, ο οποίος αναδεικνύει, με τεκμηριωμένο τρόπο, γιατί η κυβερνητική εξαγγελία ισοδυναμεί με θεσμικό πισωγύρισμα.

Η ουσία της παρέμβασής του είναι σαφής: η κυβέρνηση επιχειρεί να αντιστρέψει μια διαδρομή δεκαετιών, κατά την οποία οι πολεοδομικές αρμοδιότητες αποκεντρώθηκαν σταδιακά, καταλήγοντας στους Δήμους με τον «Καλλικράτη» το 2010. Η μεταφορά τους στο Κτηματολόγιο –και μάλιστα χωρίς προετοιμασία, οργανόγραμμα ή σχέδιο– παραπέμπει σε μοντέλα μιας άλλης εποχής, συγκεντρωτικά, όπου η τοπική αυτοδιοίκηση λειτουργούσε ως απλός εκτελεστικός βραχίονας των αποφάσεων ενός κεντρικού συστήματος.

Ο Χαρλαύτης υπενθυμίζει ιστορικά ότι οι Πολεοδομίες, πριν φτάσουν στους Δήμους, είχαν περάσει από διορισμένες Νομαρχίες, μετά από αιρετές, ακόμη πιο πριν από το ΥΠΕΧΩΔΕ και, στα πρώτα χρόνια του νεοελληνικού κράτους, από το Υπουργείο Εσωτερικών. Η διαδρομή αυτή δείχνει μια ξεκάθαρη τάση: η Ελλάδα προσπαθούσε επί δεκαετίες να αποκεντρώσει κρίσιμες λειτουργίες. Σήμερα, με μια αιφνιδιαστική εξαγγελία, το βήμα αυτό επιχειρείται να αναστραφεί.

Το επιχείρημα περί «πάταξης της διαφθοράς» –το οποίο προτάσσεται από κυβερνητικά στελέχη– ο Αντιδήμαρχος το αντιμετωπίζει ως προβληματικό. Και όχι άδικα. Η γενίκευση ότι ένας ολόκληρος κλάδος δημοσίων υπαλλήλων λειτουργεί διαβλητά, αφήνει σοβαρές σκιές πάνω σε ανθρώπους που επί δεκαετίες κρατούν κρίσιμες υπηρεσίες όρθιες, συχνά με ελλείψεις προσωπικού και ασταμάτητες πιέσεις. Η συλλογική στοχοποίηση Δημόσιων Υπηρεσιών Δόμησης όχι μόνο δεν λύνει προβλήματα, αλλά υπονομεύει θεσμούς που αποτελούν πυλώνα της Δημοκρατίας.

Μάλιστα, ο Χαρλαύτης επισημαίνει κάτι που σπάνια ακούγεται δημόσια: οι καθυστερήσεις στις άδειες δεν προκαλούνται από τις ίδιες τις Πολεοδομίες, αλλά κυρίως από τις πολλές εξωτερικές εγκρίσεις που απαιτούνται από άλλους φορείς – αρχιτεκτονικά συμβούλια, υπουργεία, δασαρχεία. Με άλλα λόγια, η γραφειοκρατία δεν βρίσκεται εκεί όπου προσπαθεί να την τοποθετήσει το κυβερνητικό αφήγημα.

Παράλληλα, υπενθυμίζει ότι η συντριπτική πλειονότητα των αδειών ήδη εκδίδεται με ευθύνη ιδιωτών μηχανικών, χωρίς εμπλοκή των Υπηρεσιών Δόμησης, στο πλαίσιο των ψηφιακών εργαλείων και των μεταρρυθμίσεων των τελευταίων ετών. Με το Ενιαίο Ψηφιακό Μητρώο, την κωδικοποίηση της νομοθεσίας και την πλήρη ψηφιοποίηση των αρχείων που υλοποιεί το ΤΕΕ, ο διοικητικός φόρτος των Πολεοδομιών μειώνεται συνεχώς. Σε αυτό το περιβάλλον, η μεταφορά τους στο κεντρικό κράτος μοιάζει ακατανόητη.

Το πρόβλημα, δηλαδή, δεν ήταν ποτέ οι θεσμοί. Ήταν η υποστελέχωση. Και σε αυτό το πεδίο, ο Αντιδήμαρχος λέει μια αλήθεια που δύσκολα διαψεύδεται: καμία μεταφορά σε άλλον οργανισμό δεν πρόκειται να αντιμετωπίσει τη μόνιμη έλλειψη ανθρώπινου δυναμικού αν δεν υπάρξει ουσιαστική αναβάθμιση των μισθολογικών παροχών.

Το πιο αιχμηρό σημείο της τοποθέτησής του, όμως, αφορά το εξής: η κυβέρνηση μεταφέρει στο κεντρικό κράτος έναν μηχανισμό τον οποίο τα ίδια της τα στελέχη παρουσιάζουν ως αναποτελεσματικό. Αν κάτι ενδέχεται να πετύχει τελικά αυτό το μοντέλο είναι η μεταφορά της ευθύνης – όχι η επίλυση των προβλημάτων.

Η θέση του Δήμου Αθηναίων, όπως αποτυπώνεται μέσα από την παρέμβαση Χαρλαύτη, δεν στηρίζεται σε μικροπολιτικές σκοπιμότητες. Είναι προειδοποίηση για μια δυστοπική εξέλιξη: τον αφανισμό της Αυτοδιοίκησης από κρίσιμες λειτουργίες που αποτελούν προϋπόθεση για την ανάπτυξη και την ποιότητα ζωής στις πόλεις.

Και αυτή η προειδοποίηση δεν μπορεί να αγνοηθεί.