Προκριματικές εκλογές για τα ψηφοδέλτια: Η απάντηση που οφείλει το ΠΑΣΟΚ απέναντι στο σύστημα συγκέντρωσης εξουσίας της ΝΔ

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος

Η πρόταση του Χάρη Δούκα για τη διενέργεια προκριματικών εκλογών με στόχο τη συγκρότηση των ψηφοδελτίων του ΠΑΣΟΚ ενόψει των εθνικών εκλογών δεν είναι μια τεχνική οργανωτική λεπτομέρεια. Είναι μια βαθιά πολιτική παρέμβαση που ακουμπά τον πυρήνα της κρίσης εκπροσώπησης, της εσωστρέφειας και της αποξένωσης της κοινωνικής βάσης από τα κόμματα εξουσίας. Και ακριβώς γι’ αυτό προκαλεί αμηχανία, αντιδράσεις και σιωπηρές αντιστάσεις στο εσωτερικό της Χαριλάου Τρικούπη.

Σε μια περίοδο όπου η Νέα Δημοκρατία επιχειρεί να εδραιώσει ένα μοντέλο συγκεντρωτικής εξουσίας, με υποβάθμιση θεσμών, έλεγχο των ΜΜΕ και αποπολιτικοποίηση της κοινωνίας, η αντιπολίτευση δεν μπορεί να απαντά με μηχανισμούς κλειστού τύπου και ανακύκλωση προσώπων.

Το ΠΑΣΟΚ, αν θέλει να επανέλθει ως δύναμη πολιτικής αλλαγής και όχι ως συμπλήρωμα του συστήματος, οφείλει να ανοίξει τις πόρτες του. Όχι ρητορικά, αλλά έμπρακτα.

Οι προκριματικές εκλογές για τα ψηφοδέλτια αποτελούν μια τέτοια έμπρακτη τομή. Μεταφέρουν το κέντρο βάρους από τις ισορροπίες κορυφής στη βάση, από τα γραφεία στους πολίτες, από τη λογική της ανάθεσης στη λογική της συμμετοχής. Δεν εγγυώνται από μόνες τους την εκλογική επιτυχία, αλλά δημιουργούν τις προϋποθέσεις πολιτικής νομιμοποίησης, ανανέωσης και κοινωνικής γείωσης. Και αυτό είναι το πραγματικό διακύβευμα.

Όσοι σπεύδουν να απορρίψουν την πρόταση Δούκα επικαλούμενοι τον «κίνδυνο διάσπασης» ή την «έλλειψη χρόνου» αποφεύγουν να απαντήσουν στο βασικό ερώτημα: με ποια κοινωνική συμμαχία και με ποια πρόσωπα θα διεκδικήσει το ΠΑΣΟΚ την επάνοδο σε ρόλο πρωταγωνιστή; Με τους ίδιους μηχανισμούς που το οδήγησαν στη συρρίκνωση ή με μια νέα σχέση εμπιστοσύνης με την κοινωνία;

Η αλήθεια είναι ότι στο εσωτερικό του κόμματος υπάρχει διάχυτη ανασφάλεια.

Η αναμέτρηση με τη βάση, η ανοιχτή κρίση, η πολιτική αξιολόγηση των προσώπων γεννά φόβο σε όσους έχουν μάθει να επιβιώνουν μέσα από κομματικές επετηρίδες και ισορροπίες.

Όμως η πολιτική δεν μπορεί να λειτουργεί με όρους αυτοσυντήρησης. Ειδικά όταν απέναντι βρίσκεται μια κυβέρνηση που επενδύει συστηματικά στην απαξίωση της δημοκρατικής συμμετοχής και στη μετατροπή της πολιτικής σε επικοινωνιακό προϊόν.

Η πρόταση Δούκα δεν είναι πανάκεια. Είναι όμως ένα καθαρό πολιτικό σήμα: ότι το ΠΑΣΟΚ είτε θα τολμήσει να αλλάξει τον τρόπο που παράγει πολιτική και εκπροσώπηση είτε θα παραμείνει εγκλωβισμένο σε μια διαρκή μετριότητα. Αν οι προκριματικές οδηγήσουν σε ενίσχυση της Κοινοβουλευτικής Ομάδας, θα πρόκειται για νίκη της συμμετοχικής δημοκρατίας. Αν όχι, τότε τουλάχιστον θα έχει προηγηθεί μια έντιμη, ανοιχτή διαδικασία που κανείς δεν θα μπορεί να αμφισβητήσει ως προϊόν παρασκηνίου.

Σε κάθε περίπτωση, η συζήτηση που άνοιξε δεν μπορεί να κλείσει με υπεκφυγές. Γιατί το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν αντέχει το κόμμα την εσωκομματική δημοκρατία. Είναι αν αντέχει να συνεχίσει χωρίς αυτήν.