Σερβία: Οι φοιτητές ανέτρεψαν τον Βούτσιτς – Το αίτημα για δικαιοσύνη έγινε εκλογική νίκη

Η Φοιτητική Λίστα αναδεικνύεται νικήτρια των βουλευτικών εκλογών, με τον Αλεξάνταρ Βούτσιτς να αναγνωρίζει την ήττα του πολιτικού του στρατοπέδου.

Μια ιστορική πολιτική ανατροπή καταγράφεται στη Σερβία, καθώς η εκλογική επικράτηση της Φοιτητικής Λίστας ανοίγει τον δρόμο για τον τερματισμό της κυβερνητικής κυριαρχίας του Σερβικού Προοδευτικού Κόμματος, που βρίσκεται στην εξουσία από το 2012. Η παραδοχή ήττας από τον Βούτσιτς σηματοδοτεί καίριο πλήγμα στον πολιτικό μηχανισμό που καθόρισε την πορεία της χώρας επί δεκατέσσερα χρόνια.

Η παραδοχή της ήττας και η εικόνα των εδρών

«Είναι σαφές ότι χάσαμε αυτές τις εκλογές», δήλωσε ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς, αναγνωρίζοντας τη νίκη της φοιτητικής παράταξης. Σύμφωνα με την εκτίμηση που παρουσίασε ο ίδιος, η Φοιτητική Λίστα αναμένεται να εξασφαλίσει 135 έως 140 έδρες, έναντι περίπου 105 εδρών του δικού του συνδυασμού.

Εφόσον επιβεβαιωθεί αυτή η κατανομή, η νικήτρια παράταξη θα διαθέτει αυτοδύναμη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, καθώς η σερβική Εθνοσυνέλευση αριθμεί 250 μέλη και για την απόλυτη πλειοψηφία απαιτούνται 126 έδρες. Η καταμέτρηση και η επίσημη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων παραμένουν κρίσιμα βήματα: οι αριθμοί που έχουν δημοσιοποιηθεί αποτελούν ακόμη προσωρινές εκτιμήσεις.

Από την τραγωδία του Νόβι Σαντ στη μαζική αμφισβήτηση

Αφετηρία της κινητοποίησης υπήρξε η κατάρρευση του στεγάστρου στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ, τον Νοέμβριο του 2024, με συνολικό απολογισμό 16 νεκρούς. Η τραγωδία προκάλεσε βαθιά κοινωνική οργή και έφερε στο προσκήνιο το αίτημα να διερευνηθούν πλήρως οι ευθύνες για όσα συνέβησαν.

Οι φοιτητικές διαμαρτυρίες απέκτησαν σταδιακά ευρύτερη κοινωνική στήριξη. Η απαίτηση για δικαιοσύνη για τα θύματα συνδέθηκε με τη διεκδίκηση διαφάνειας, αντιμετώπισης της διαφθοράς και ουσιαστικού ελέγχου της εξουσίας. Σχεδόν δύο χρόνια κινητοποιήσεων διαμόρφωσαν το έδαφος για μια εκλογική πρόταση που αμφισβήτησε ευθέως την πολιτική κυριαρχία Βούτσιτς.

Μια φοιτητική πρωτοβουλία με ευρύτερη κοινωνική εκπροσώπηση

Η Φοιτητική Λίστα δεν αποτελεί ψηφοδέλτιο εν ενεργεία φοιτητών. Όπως κατέγραψε η ανταπόκριση της ΕΡΤ από το Βελιγράδι, οι υποψήφιοί της προέρχονται κυρίως από τον ακαδημαϊκό χώρο και την κοινωνία των πολιτών. Η φοιτητική πρωτοβουλία λειτούργησε ως αφετηρία για τη συγκρότηση μιας ευρύτερης εκλογικής συμμαχίας.

Η αναμέτρηση πραγματοποιήθηκε μέσα σε κλίμα έντονης πόλωσης. Πριν από τις εκλογές, 24 ανεξάρτητες οργανώσεις είχαν καταγγείλει εκφοβισμό, επιθέσεις και συλλήψεις ακτιβιστών, καθώς και κατάχρηση δημόσιων πόρων υπέρ του κυβερνώντος κόμματος. Ο Βούτσιτς, από την πλευρά του, απέδιδε τις κινητοποιήσεις σε σχέδιο ξένων δυνάμεων.

Η επόμενη δοκιμασία είναι η διακυβέρνηση

Η πολιτική σημασία της εξέλιξης βρίσκεται στη δυνατότητα μιας κοινωνικής κινητοποίησης να αποκτήσει εκλογική έκφραση. Το αίτημα της λογοδοσίας έγινε κοινός τόπος για πολίτες διαφορετικών καταβολών και μετατράπηκε σε πρόταση αλλαγής της εξουσίας.

Η επόμενη ημέρα θα κρίνει κατά πόσο αυτή η συμμαχία μπορεί να μετατρέψει την εκλογική της δυναμική σε λειτουργικούς θεσμούς, διαφάνεια και αποτελεσματική διακυβέρνηση. Η νίκη στην κάλπη αποτελεί την αρχή αυτής της δοκιμασίας. Για το κίνημα που συγκροτήθηκε μετά το Νόβι Σαντ, η ουσιαστική δικαίωση θα είναι η εκπλήρωση της υπόσχεσης που το έφερε στο προσκήνιο: καμία εξουσία υπεράνω της λογοδοσίας.