Connect with us

ΓΝΩΜΕΣ

Το αντι-Τσίπρα μέτωπο που μπορεί να γίνει το μεγαλύτερο πολιτικό δώρο στον πρώην πρωθυπουργό

Published

on

Ασπρόμαυρη προσαρμογή φωτογραφίας του Αλέξη Τσίπρα του 2017
Αλέξης Τσίπρας, 2017. Ασπρόμαυρη προσαρμογή με ΤΝ από φωτογραφία αρχείου: Russian Presidential Press and Information Office / Wikimedia Commons. CC BY 4.0 (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/).

Η παραίτηση Πάνα, η μετωπική σύγκρουση με την Κουμουνδούρου και το αδιέξοδο της κατακερματισμένης Κεντροαριστεράς αναδεικνύουν την ανάγκη για μια νέα προοδευτική στρατηγική

Γράφει ο Μπάμπης Καραγεωργίου

Υπάρχει μια ιδιότυπη αντίφαση στην πολιτική πραγματικότητα της Κεντροαριστεράς. Την ώρα που ο προοδευτικός χώρος αναζητά τον τρόπο με τον οποίο θα αποκτήσει ξανά κυβερνητική προοπτική, ένα σημαντικό μέρος των πολιτικών του δυνάμεων μοιάζει περισσότερο απασχολημένο με το πώς θα περιορίσει την επιρροή του Αλέξη Τσίπρα παρά με το πώς θα διαμορφώσει μια πειστική εναλλακτική απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Η συζήτηση για τη συγκρότηση ενός αντι-Τσίπρα μετώπου αποκτά πλέον συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Η πρωτοβουλία του ΣΥΡΙΖΑ για την Εξεταστική Επιτροπή σχετικά με τα κόκκινα δάνεια, η συμπερίληψη στην έρευνα της περιόδου 2015-2019 και οι δημόσιες αιχμές πρώην συνεργατών του Αλέξη Τσίπρα συνθέτουν ένα νέο σκηνικό πολιτικής αντιπαράθεσης. Μιας αντιπαράθεσης που ξεπερνά τα όρια της κοινοβουλευτικής διαδικασίας και αγγίζει τον πυρήνα της ανασυγκρότησης της προοδευτικής παράταξης.

Advertisement

Η παρέμβαση της Όλγας Γεροβασίλη, η οποία προειδοποίησε για τη δημιουργία ενός νέου αντι-Τσίπρα μετώπου, με μοναδικό πολιτικό ωφελημένο τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αποτυπώνει ακριβώς αυτή την ανησυχία. Και ίσως εδώ βρίσκεται το σημαντικότερο πολιτικό παράδοξο των ημερών.

Όσο περισσότερο οι πολιτικές δυνάμεις της αντιπολίτευσης επιχειρούν να καταστήσουν τον Τσίπρα κεντρικό σημείο της αντιπαράθεσής τους, τόσο περισσότερο τον επαναφέρουν στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης.

Στην πολιτική, άλλωστε, η προσπάθεια αποδόμησης ενός αντιπάλου μπορεί να καταλήξει στην αναβάθμισή του. Ιδίως όταν ο ίδιος δεν έχει ακόμη αναπτύξει πλήρως τη νέα πολιτική του παρουσία και οι αντίπαλοί του αναλαμβάνουν, άθελά τους, να διατηρούν το όνομά του στην πρώτη γραμμή της επικαιρότητας.

Το ζήτημα δεν είναι εάν ο Αλέξης Τσίπρας έχει πολιτικές ευθύνες από την προηγούμενη κυβερνητική του θητεία. Αυτές αποτελούν αντικείμενο δημόσιας αξιολόγησης και πολιτικής κριτικής. Το ζήτημα είναι εάν η προοδευτική αντιπολίτευση θα επιλέξει να συζητήσει το μέλλον ή θα εγκλωβιστεί σε μια διαρκή αναμέτρηση με το παρελθόν της.

Advertisement

Και η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα καθορίσει πολλά.

Η παραίτηση Πάνα και το μήνυμα προς τη Χαριλάου Τρικούπη

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η παραίτηση του Απόστολου Πάνα από τη βουλευτική έδρα του ΠΑΣΟΚ αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία.

Δεν πρόκειται απλώς για την αποχώρηση ενός βουλευτή από το Κοινοβούλιο. Η δημόσια τοποθέτησή του ανέδειξε μια βαθύτερη διαφωνία σχετικά με τη στρατηγική που πρέπει να ακολουθήσει ο προοδευτικός χώρος.

Ο Πάνας μίλησε για την ανάγκη συγκρότησης ενός «ισχυρού, ενωμένου και πλειοψηφικού προοδευτικού πόλου», με σαφή πολιτική ταυτότητα, κοινωνική αναφορά και πραγματική προοπτική διακυβέρνησης. Έκανε λόγο για πολιτική γενναιότητα, υπερβάσεις και ουσιαστικές συγκλίσεις, αφήνοντας σαφείς αιχμές για την πορεία της σημερινής ηγεσίας του ΠΑΣΟΚ.

Advertisement

Η ουσία της παρέμβασής του βρίσκεται αλλού: στην επισήμανση ότι η πολιτική αλλαγή δεν μπορεί να αποτελεί ένα σύνθημα χωρίς στρατηγική.

Το ΠΑΣΟΚ έχει κάθε δικαίωμα να διεκδικεί την πρωτοκαθεδρία στον προοδευτικό χώρο και να παρουσιάζει τη δική του αυτόνομη πολιτική πρόταση. Ωστόσο, η αυτονομία δεν μπορεί να μετατρέπεται σε πολιτική περιχαράκωση. Και η φιλοδοξία της δεύτερης θέσης δεν μπορεί να υποκαθιστά την πραγματική φιλοδοξία της διακυβέρνησης.

Η αποχώρηση Πάνα, ανεξάρτητα από την τελική πολιτική διαδρομή που θα επιλέξει, αναδεικνύει μια υπαρκτή αγωνία στο εσωτερικό της ευρύτερης Κεντροαριστεράς: ότι η άρνηση του διαλόγου με όμορες πολιτικές δυνάμεις μπορεί να οδηγήσει σε μια αντιπολίτευση χωρίς πλειοψηφική προοπτική.

Και αυτό δεν είναι ένα πρόβλημα που αφορά αποκλειστικά τη Χαριλάου Τρικούπη. Αφορά συνολικά τον προοδευτικό χώρο.

Advertisement

Ο μεγαλύτερος κίνδυνος για την αντιπολίτευση

Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα επιχειρεί να καταλάβει έναν νέο πολιτικό χώρο, αναζητώντας σημεία επαφής τόσο με τη ριζοσπαστική Αριστερά όσο και με τη σοσιαλδημοκρατία και την πολιτική οικολογία. Οι πρόσφατες παρεμβάσεις του πρώην πρωθυπουργού στο Παρίσι, με αναφορές στην ανάγκη κοινού μετώπου των προοδευτικών δυνάμεων απέναντι στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές και την Ακροδεξιά, εντάσσονται σε αυτή την κατεύθυνση.

Ασφαλώς, η πολιτική επανεμφάνιση δεν συνεπάγεται αυτομάτως και πολιτική επιστροφή. Ο Τσίπρας θα κριθεί για τις επιλογές του, θα χρειαστεί να απαντήσει σε δύσκολα ερωτήματα για τη διακυβέρνησή του και κυρίως να αποδείξει ότι διαθέτει μια νέα, πειστική πρόταση για τη χώρα.

Όμως υπάρχει μια κρίσιμη παράμετρος: δεν μπορεί να διεκδικεί κανείς την ανασυγκρότηση της προοδευτικής παράταξης και ταυτόχρονα να αντιμετωπίζει ως μεγαλύτερο αντίπαλό του μια άλλη προοδευτική πολιτική δύναμη.

Εάν η Κουμουνδούρου επιλέξει να μετατρέψει την πολιτική αντιπαράθεση με τον πρώην πρόεδρό της σε κεντρικό άξονα της στρατηγικής της, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί σε μια μάχη χωρίς ουσιαστικό πολιτικό αντίκρισμα. Και εάν το ΠΑΣΟΚ επιμείνει σε μια λογική αποκλεισμού κάθε συζήτησης για συνεργασίες, κινδυνεύει να μετατρέψει την πολιτική του αυτονομία σε στρατηγικό αδιέξοδο.

Advertisement

Το αποτέλεσμα θα είναι μια αντιπολίτευση που θα καταναλώνει τις δυνάμεις της σε εσωτερικές συγκρούσεις, την ώρα που η κυβέρνηση θα εξακολουθεί να έχει απέναντί της έναν κατακερματισμένο πολιτικό χώρο.

Αυτό είναι ίσως το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί να προσφέρει η αντιπολίτευση στον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Η σύγκλιση δεν είναι παραχώρηση, είναι πολιτική αναγκαιότητα

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να συμφωνήσουν όλοι με όλους. Ούτε να δημιουργηθεί ένα σχήμα χωρίς ιδεολογικές διαφορές, χωρίς πολιτικές κόκκινες γραμμές και χωρίς προγραμματικές δεσμεύσεις.

Το ζητούμενο είναι να αναγνωριστεί ότι οι διαφορές μεταξύ των προοδευτικών δυνάμεων δεν μπορούν να είναι μεγαλύτερες από την ανάγκη πολιτικής αλλαγής.

Advertisement

Η σύγκλιση χρειάζεται προγραμματικό περιεχόμενο. Χρειάζεται κοινές θέσεις για την εργασία, την ακρίβεια, τη δημόσια υγεία, την παιδεία, τη στεγαστική κρίση, τη λειτουργία των θεσμών και την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Χρειάζεται επίσης μια ειλικρινής συζήτηση για τα λάθη του παρελθόντος, χωρίς συμψηφισμούς και χωρίς την εύκολη αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων.

Κυρίως, χρειάζεται πολιτική γενναιότητα. Αυτή ακριβώς που επικαλέστηκε ο Απόστολος Πάνας στην ανακοίνωση της παραίτησής του.

Η επόμενη ημέρα δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στην απαίτηση να υποχωρήσει ο ένας για να δικαιωθεί ο άλλος. Ούτε μπορεί να υπάρξει προοδευτική προοπτική με αποκλεισμούς που εξυπηρετούν περισσότερο τις εσωτερικές ισορροπίες των κομματικών μηχανισμών παρά τις ανάγκες της κοινωνίας.

Ο Αλέξης Τσίπρας έχει μπροστά του την πρόκληση να αποδείξει ότι μπορεί να εκφράσει μια νέα πολιτική και κοινωνική πλειοψηφία. Το ΠΑΣΟΚ έχει την ευθύνη να αποφασίσει εάν επιδιώκει να είναι πρωταγωνιστής μιας ευρύτερης προοδευτικής αλλαγής ή εάν αρκείται στην καταγραφή των δικών του δυνάμεων. Και ο ΣΥΡΙΖΑ οφείλει να αναρωτηθεί εάν η πολιτική του επιβίωση περνά μέσα από τη σύγκρουση με το πολιτικό κεφάλαιο που κάποτε τον οδήγησε στην εξουσία.

Advertisement

Οι απαντήσεις δεν είναι εύκολες. Είναι, όμως, αναγκαίες.

Γιατί το πραγματικό πολιτικό δίλημμα δεν είναι Τσίπρας ή αντι-Τσίπρας. Είναι εάν μπορεί να υπάρξει μια αξιόπιστη, πλειοψηφική και προοδευτική εναλλακτική απέναντι στη σημερινή κυβέρνηση.

Και σε αυτή τη συζήτηση, η παραίτηση Πάνα ίσως αποδειχθεί κάτι περισσότερο από ένα κοινοβουλευτικό γεγονός. Ίσως είναι μια ακόμη ένδειξη ότι ένα σημαντικό τμήμα του προοδευτικού χώρου δεν συμβιβάζεται με την ιδέα μιας διαρκούς αντιπολίτευσης χωρίς ορίζοντα εξουσίας.

Το αντι-Τσίπρα μέτωπο μπορεί τελικά να αποδειχθεί το καλύτερο δώρο για τον ίδιο τον Τσίπρα. Όχι επειδή θα τον δικαιώσει αυτομάτως, αλλά επειδή κινδυνεύει να του προσφέρει αυτό που κάθε πολιτικός διεκδικητής χρειάζεται περισσότερο: έναν κεντρικό ρόλο σε μια πολιτική συζήτηση που οι αντίπαλοί του αδυνατούν να εγκαταλείψουν.

Advertisement

Η προοδευτική παράταξη, όμως, δεν έχει την πολυτέλεια να αναλώνεται σε εμφύλιες διαμάχες. Έχει την υποχρέωση να ξαναμιλήσει για την κοινωνία, να ξαναχτίσει σχέσεις εμπιστοσύνης με τους πολίτες και να διαμορφώσει μια πραγματική πρόταση διακυβέρνησης.

Γιατί ο αντίπαλος της προοδευτικής παράταξης δεν βρίσκεται στις όμορες πολιτικές δυνάμεις της. Βρίσκεται απέναντί της. Και όσο αυτό δεν γίνεται κατανοητό, τόσο η πολιτική αλλαγή θα παραμένει ζητούμενο.