Connect with us

ΓΝΩΜΕΣ

ΠΑΣΟΚ: Η επιστροφή στις ρίζες και το στοίχημα της ανανέωσης

Published

on

Η επιγραφή του ΠΑΣΟΚ στην πρόσοψη των γραφείων του στη Χαριλάου Τρικούπη
Τα γραφεία του ΠΑΣΟΚ στη Χαριλάου Τρικούπη. Φωτογραφία αρχείου: Γιώργος Ζάχος / INTIME NEWS.

Η πολιτική παρακαταθήκη του ΠΑΣΟΚ παραμένει ζωντανή. Το ζητούμενο είναι να αποκτήσει ξανά αυτόνομη πολιτική έκφραση, να επανασυνδεθεί με την κοινωνία και να κερδίσει την εμπιστοσύνη των νεότερων γενεών.

Του Παύλου Σιδέρη

Καθηγητή Ισπανικής Γλώσσας, Δημοτικού Συμβούλου, Π. Αντιδημάρχου Παιδείας και Διά Βίου Μάθησης Δήμου Παιανίας και Συμβούλου Δημάρχου Αθηναίων σε ζητήματα Αστικής Πανίδας και Παιδικών Εξοχών.

Η απομάκρυνση από τις πολιτικές του ρίζες

Το ΠΑΣΟΚ υπήρξε κάτι πολύ περισσότερο από ένα κόμμα εξουσίας. Αποτέλεσε έναν ευρύ πολιτικό και κοινωνικό χώρο, που κατάφερε να εκφράσει διαφορετικές κοινωνικές ομάδες, ιδεολογικές αφετηρίες και προσδοκίες. Συνδέθηκε με σημαντικές αλλαγές στην ελληνική κοινωνία, διαμόρφωσε πολιτικές και άφησε ένα ισχυρό αποτύπωμα στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της χώρας.

Advertisement

Αναμφίβολα, η πολιτική του διαδρομή δεν υπήρξε χωρίς λάθη, αντιφάσεις και παθογένειες. Ωστόσο, αυτές δεν μπορούν να ακυρώσουν συνολικά την ιστορική του προσφορά ούτε τη σχέση που ανέπτυξε με μεγάλα τμήματα της κοινωνίας.

Η σταδιακή απομάκρυνση του ΠΑΣΟΚ από τις πολιτικές και κοινωνικές του ρίζες άρχισε να γίνεται πιο εμφανής μετά την αλλαγή ηγεσίας το 1996. Η περίοδος του εκσυγχρονισμού έφερε σημαντικές αλλαγές στη φυσιογνωμία και στον τρόπο λειτουργίας του κόμματος. Παρά τις θετικές μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες εκείνης της περιόδου, σταδιακά διαμορφώθηκε μια απόσταση ανάμεσα στην πολιτική έκφραση του κόμματος και σε ένα μέρος της κοινωνικής του βάσης.

Στη συνέχεια, η οικονομική κρίση, οι δύσκολες κυβερνητικές αποφάσεις και η πολιτική αναδιάταξη της χώρας επιτάχυναν αυτή την απομάκρυνση. Το ΠΑΣΟΚ έχασε μεγάλο μέρος της κοινωνικής του επιρροής και, κυρίως, την αυτοτελή πολιτική έκφραση που το χαρακτήριζε.

Είναι, ωστόσο, αξιοσημείωτο ότι η πολιτική του επιρροή δεν εξαφανίστηκε. Στελέχη με πολιτική και ιδεολογική αφετηρία το ΠΑΣΟΚ συμμετείχαν και εξακολουθούν να συμμετέχουν σε κυβερνητικά σχήματα διαφορετικών πολιτικών χώρων, ενώ πολιτικές και ιδέες που διαμορφώθηκαν μέσα από τη δική του ιστορική διαδρομή υιοθετήθηκαν σε διαφορετικές περιόδους από άλλα κόμματα.

Advertisement

Εδώ βρίσκεται και μια σημαντική αντίφαση: να αξιοποιούνται στελέχη που προέρχονται από το ΠΑΣΟΚ, να υιοθετούνται πολιτικές που συνδέθηκαν με τη δική του διαδρομή, αλλά ταυτόχρονα να αντιμετωπίζεται με απαξίωση η συνολική πολιτική του παρακαταθήκη.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι απλώς να διατηρήσει το ΠΑΣΟΚ την ιστορική του αναφορά. Είναι να μπορέσει να εκφράσει ξανά, με αυτονομία και συνέπεια, τις ιδέες και τις κοινωνικές δυνάμεις που διαμόρφωσαν την ταυτότητά του.

Το μεγάλο στοίχημα της ανανέωσης και της νέας γενιάς

Κανένα πολιτικό κόμμα δεν μπορεί να σχεδιάσει το μέλλον του στηριζόμενο αποκλειστικά στο παρελθόν του. Η ιστορική διαδρομή αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο, αλλά δεν αρκεί από μόνη της για να δημιουργήσει μια νέα σχέση εμπιστοσύνης με την κοινωνία.

Το μεγάλο στοίχημα για το ΠΑΣΟΚ είναι η ουσιαστική ανανέωση. Και αυτή δεν μπορεί να περιορίζεται στην αλλαγή προσώπων στην κορυφή της κομματικής ιεραρχίας. Χρειάζεται να αφορά τη συνολική λειτουργία του κόμματος, τη στελέχωσή του, τον πολιτικό του λόγο, τις προτεραιότητές του και τον τρόπο με τον οποίο συνομιλεί με την κοινωνία.

Advertisement

Ιδιαίτερη σημασία έχει η σχέση του με τη νέα γενιά. Οι νέοι δεν αρκεί να χαρακτηρίζονται ως το μέλλον της παράταξης. Πρέπει να έχουν πραγματική θέση στο παρόν της. Να συμμετέχουν στη διαμόρφωση των πολιτικών θέσεων, να αναλαμβάνουν ευθύνες και να έχουν τη δυνατότητα να εκφράζουν τις αγωνίες και τις προσδοκίες της γενιάς τους.

Η ανανέωση, βέβαια, δεν σημαίνει απαξίωση της εμπειρίας των παλαιότερων στελεχών. Αντίθετα, η εμπειρία και η γνώση μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο εφόδιο, αρκεί να λειτουργούν υποστηρικτικά προς τις νεότερες γενιές και όχι ως εμπόδιο στην εξέλιξή τους.

Υπάρχει, όμως, μια ακόμη σημαντική παράμετρος. Πριν ακόμη πειστεί ένας νέος ότι το ΠΑΣΟΚ μπορεί να τον εκφράσει, πρέπει πρώτα να πειστεί ότι αξίζει να ασχοληθεί με την πολιτική. Η αποχή, η απογοήτευση και η δυσπιστία απέναντι στους πολιτικούς θεσμούς αποτελούν προβλήματα που αφορούν συνολικά τη δημοκρατική λειτουργία.

Γι’ αυτό και η προσπάθεια πρέπει να ξεκινήσει από την ουσιαστική επανασύνδεση των νέων με την πολιτική και τη συμμετοχή τους στα κοινά. Στη συνέχεια, το ΠΑΣΟΚ οφείλει να παρουσιάσει μια σύγχρονη και πειστική πρόταση για ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή τους: την εργασία, τη στέγαση, την παιδεία, την τεχνολογία, τις νέες μορφές απασχόλησης και τις κοινωνικές ανισότητες.

Advertisement

Η νέα γενιά δεν αναζητά μόνο πολιτικές αναφορές στο παρελθόν. Αναζητά απαντήσεις για το μέλλον της.

Η Διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη ως ζωντανό πολιτικό θεμέλιο

Η Διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα ιστορικό κείμενο ή ως μια επέτειος που επαναλαμβάνεται κάθε χρόνο. Αποτελεί το ιδεολογικό και πολιτικό θεμέλιο πάνω στο οποίο συγκροτήθηκε το ΠΑΣΟΚ και διαμόρφωσε τη σχέση του με την ελληνική κοινωνία.

Οι αξίες της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας των ευκαιριών, της δημοκρατικής συμμετοχής, της προστασίας των κοινωνικά αδύναμων και της ενίσχυσης των δημόσιων θεσμών εξακολουθούν να έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Ωστόσο, οι αξίες αυτές χρειάζονται σύγχρονο περιεχόμενο. Δεν αρκεί να επαναλαμβάνονται ως ιστορικές διακηρύξεις. Πρέπει να μετατρέπονται σε συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις, ικανές να απαντήσουν στις σημερινές ανάγκες της κοινωνίας.

Advertisement

Η κοινωνική δικαιοσύνη, για παράδειγμα, σήμερα συνδέεται άμεσα με την πρόσβαση στη στέγαση, την αξιοπρεπή εργασία, την ποιότητα της δημόσιας παιδείας και υγείας, αλλά και με τη δυνατότητα κάθε νέου ανθρώπου να σχεδιάζει τη ζωή του με προοπτική.

Αντίστοιχα, η δημοκρατική συμμετοχή δεν εξαντλείται στην εκλογική διαδικασία. Προϋποθέτει ενεργούς πολίτες, ισχυρούς θεσμούς, διαφάνεια και ουσιαστική συμμετοχή της κοινωνίας στη λήψη των αποφάσεων.

Η επιστροφή στις ρίζες, επομένως, δεν σημαίνει επιστροφή στο παρελθόν. Σημαίνει επανασύνδεση με τις αξίες που διαμόρφωσαν την πολιτική ταυτότητα του ΠΑΣΟΚ και αξιοποίησή τους ως βάση για μια νέα, σύγχρονη πολιτική πρόταση.

Το ζητούμενο είναι να ξανακερδίσει την κοινωνία

Το ΠΑΣΟΚ δεν χρειάζεται απλώς να θυμηθεί τί υπήρξε. Χρειάζεται να αποφασίσει τί θέλει να γίνει. Να αξιοποιήσει την ιστορική του εμπειρία και να διαμορφώσει μια πειστική πρόταση για το μέλλον.

Advertisement

Η ιστορική του παρακαταθήκη αποτελεί σημαντικό κεφάλαιο, αλλά η πραγματική της αξία θα κριθεί από τη δυνατότητα να εμπνεύσει ξανά και να δώσει απαντήσεις στις ανάγκες της σημερινής κοινωνίας.

Το ζητούμενο, τελικά, δεν είναι απλώς να επιστρέψει το ΠΑΣΟΚ στην εξουσία. Είναι να επιστρέψει πρώτα στην κοινωνία. Εκεί όπου γεννήθηκε και όπου πρέπει να ξανακερδίσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και ιδιαίτερα των νεότερων γενεών.

Γράφει ο Παύλος Σιδέρης

Σύμβουλος Δημάρχου Αθηναίων

Advertisement

σε ζητήματα Αστικής Πανίδας και Παιδικών Εξοχών