Ξ.Κοντιάδης : “Θεσμικά ασόβαρο να εμπλέκεται η Δικαιοσύνη σε ζητήματα για επικοινωνιακούς λόγους..”

Με αφορμή την εισαγγελική παρέμβαση μετά από βίντεο του Γιάννη Βαρουφάκη.

Η δημόσια τοποθέτηση του συνταγματολόγου Ξενοφώντα Κοντιάδη με αφορμή την εισαγγελική παρέμβαση για βίντεο του Γιάνη Βαρουφάκη δεν είναι μια ακόμη «άποψη» στον θόρυβο των ημερών. Είναι μια θεσμική καμπάνα κινδύνου. Όχι για το περιεχόμενο ενός νεανικού podcast, αλλά για το επίπεδο του πολιτικού προσωπικού, τη στρεβλή λειτουργία των αντανακλαστικών της εξουσίας και την επικίνδυνη αποσύνδεση της πολιτικής ατζέντας από τα πραγματικά κοινωνικά προβλήματα.

Ο Ξενοφών Κοντιάδης δεν στέκεται στην ουσία όσων ειπώθηκαν. Δεν ενδιαφέρεται για το αν ένας πρώην υπουργός Οικονομικών μίλησε χαλαρά για εμπειρίες δεκαετιών, ούτε για το αν ένας εν ενεργεία υπουργός επέλεξε να απαντήσει με χαρακτηρισμούς που θυμίζουν περισσότερο τηλεοπτικό καβγά παρά θεσμικό λόγο. Το ερώτημα που θέτει είναι βαθύτερο και θεσμικά αμείλικτο. Είναι αυτό το πολιτικό προσωπικό που μπορεί να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων σε μια χώρα που πιέζεται κοινωνικά, οικονομικά και δημοκρατικά;

Η εισαγγελική κινητοποίηση για δηλώσεις χαλαρού χαρακτήρα, σε συνδυασμό με την άνεση με την οποία κορυφαία κυβερνητικά στελέχη επιλέγουν τη χλεύη αντί της πολιτικής αντιπαράθεσης, αποτυπώνει μια επικίνδυνη κανονικότητα. Το κράτος δείχνει να «ακούει» επιλεκτικά. Να παρεμβαίνει με ταχύτητα σε επικοινωνιακά επεισόδια χαμηλής ουσίας, την ώρα που η κοινωνία στενάζει από την ακρίβεια, τη διάλυση του δημόσιου συστήματος υγείας, την αποδιάρθρωση της αγροτικής παραγωγής και την καθημερινή ανασφάλεια.

Ο συνταγματολόγος θέτει εύλογα το ερώτημα της προτεραιοποίησης. Ποιον αφορά πραγματικά η δημόσια συζήτηση για προσωπικές αναφορές πολιτικών προσώπων πριν από δεκαετίες; Ποιο κοινωνικό αίτημα εξυπηρετεί η θεσμική διόγκωση ενός φαιδρού επεισοδίου; Και κυρίως, γιατί η πολιτική και θεσμική ενέργεια εξαντλείται εκεί και όχι στα πραγματικά μέτωπα που καθορίζουν την καθημερινότητα των πολιτών;

Η παρέμβαση Κοντιάδη φωτίζει και κάτι ακόμη πιο ανησυχητικό. Την πλήρη αποσύνδεση του πολιτικού συστήματος από τη νέα γενιά. Οι νέοι άνθρωποι που παλεύουν για αξιοπρεπή εργασία, για πρόσβαση στη στέγη, για στοιχειώδη προοπτική ζωής, δεν συγκινούνται ούτε διασκεδάζουν από τις προσωπικές αντεγκλήσεις πολιτικών αρχηγών και υπουργών. Αντιθέτως, απομακρύνονται ακόμη περισσότερο από ένα πολιτικό σκηνικό που μοιάζει αυτάρεσκο, κλειστό και βαθιά αδιάφορο για τις αγωνίες τους.

Σε αυτό το πλαίσιο, η εισαγγελική παρέμβαση δεν λειτουργεί ως εγγύηση θεσμικής σοβαρότητας, αλλά ως πολλαπλασιαστής του προβλήματος. Όταν η Δικαιοσύνη εμφανίζεται πρόθυμη να εμπλακεί σε επικοινωνιακά επεισόδια, αλλά καθυστερεί ή σιωπά σε υποθέσεις διαφθοράς, υποκλοπών, δημόσιου χρήματος και θεσμικών εκτροπών, το μήνυμα που εκπέμπεται είναι σαφές και επικίνδυνο.

Ο Κοντιάδης δεν χαρίζεται σε κανέναν. Μιλά για πολιτικό προσωπικό «ένθεν κακείθεν», υπογραμμίζοντας ότι η παρακμή δεν είναι μονοσήμαντη. Όμως η ευθύνη της εξουσίας είναι πάντα μεγαλύτερη. Και όταν η κυβερνητική πλευρά επιλέγει τον δημόσιο διασυρμό αντί της πολιτικής απάντησης, νομιμοποιεί μια κουλτούρα απαξίωσης που διαβρώνει συνολικά τη δημοκρατική λειτουργία.

Το πραγματικό ερώτημα που αναδύεται από την ανάρτηση δεν είναι αν ένας πολιτικός έκανε χρήση ουσιών στο παρελθόν ή αν ένας υπουργός εκστόμισε έναν προσβλητικό χαρακτηρισμό. Το ερώτημα είναι αν με αυτό το επίπεδο δημόσιου διαλόγου, με αυτή την επιλεκτική θεσμική ευαισθησία και με αυτή την απόσταση από την κοινωνική πραγματικότητα, μπορεί να υπάρξει ελπίδα για ουσιαστική πολιτική αλλαγή.

Και εδώ η απάντηση δεν μπορεί να είναι καθησυχαστική. Όταν η πολιτική μετατρέπεται σε φαιδρό σόου και οι θεσμοί σε επιλεκτικούς ρυθμιστές εντυπώσεων, η δημοκρατία φθείρεται σιωπηλά αλλά σταθερά. Αυτό ακριβώς είναι το καμπανάκι που χτυπά ο Ξενοφών Κοντιάδης. Και είναι ένα καμπανάκι που δεν αφορά πρόσωπα, αλλά το μέλλον της ίδιας της πολιτικής ζωής στη χώρα.