Η προοδευτική πλειοψηφία υπάρχει – Το ζήτημα είναι ποιος θα τολμήσει να την κάνει πολιτική δύναμη

Του Θοδωρή Τζαφέρη

Το άρθρο του Άγγελου Γαβρή στο npress.gr βάζει στο τραπέζι ένα ζήτημα πολύ σοβαρότερο από την καθιερωμένη συζήτηση για το ποιος προηγείται και ποιος ακολουθεί στις δημοσκοπήσεις. Πίσω από την πρωτιά της Νέας Δημοκρατίας διακρίνεται πλέον μια διαφορετική κοινωνική αριθμητική: ένας ευρύς προοδευτικός χώρος που, παρά τον κατακερματισμό του, διαθέτει δυνητικά μεγαλύτερη εκλογική βάση από το κυβερνών κόμμα.

Και εδώ ακριβώς βρίσκεται η ουσία. Η πολιτική κυριαρχία της ΝΔ δεν στηρίζεται σήμερα μόνο στη δική της δύναμη. Στηρίζεται και στην αδυναμία των αντιπάλων της να μετατρέψουν μια διάχυτη κοινωνική πλειοψηφία σε συγκροτημένη πολιτική και κυβερνητική πρόταση.

Το 29,1% της ΝΔ στην εκτίμηση αποτελέσματος ασφαλώς της δίνει καθαρή πρωτιά. Δεν της δίνει, όμως, κοινωνική ηγεμονία. Όταν οι δυνάμεις που κινούνται από την Κεντροαριστερά έως την Αριστερά συγκεντρώνουν αθροιστικά μεγαλύτερο ποσοστό, το πολιτικό πρόβλημα παύει να είναι αποκλειστικά εκλογικό. Γίνεται πρωτίστως πρόβλημα στρατηγικής.

Η αριθμητική δεν αρκεί – Χρειάζεται πολιτικό σχέδιο

Θα ήταν, βεβαίως, σοβαρό λάθος να θεωρήσουμε ότι τα ποσοστά διαφορετικών κομμάτων μπορούν απλώς να προστεθούν και να παραγάγουν αυτομάτως κυβέρνηση. Οι ψηφοφόροι δεν είναι αριθμοί σε ένα λογιστικό φύλλο και οι πολιτικές ταυτότητες δεν καταργούνται με μία πρόσθεση.

Αλλά εξίσου σοβαρό λάθος θα ήταν να αγνοηθεί το μήνυμα αυτών των αριθμών. Υπάρχει κοινωνικό ακροατήριο αλλαγής, υπάρχει ισχυρή διάθεση περιορισμού της κυβερνητικής ισχύος και υπάρχει ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας που αναζητά εναλλακτική πολιτική διέξοδο.

Επομένως, το πραγματικό ερώτημα για το ΠΑΣΟΚ και συνολικά για τον προοδευτικό χώρο δεν μπορεί να εξαντλείται στο ποιος θα κερδίσει τη δεύτερη θέση. Η δεύτερη θέση έχει πολιτική σημασία. Δεν αποτελεί, όμως, από μόνη της στρατηγική εξουσίας.

Η μεγάλη πρόκληση είναι εάν μπορεί να δημιουργηθεί ένας προοδευτικός πόλος διακυβέρνησης με σαφή προγραμματικά χαρακτηριστικά, κοινωνικές αναφορές και αξιόπιστη πρόταση για την επόμενη ημέρα της χώρας.

Σε αυτό το σημείο αποκτά ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα η απόφαση του συνεδρίου του ΠΑΣΟΚ που αποκλείει συγκυβέρνηση με τη Νέα Δημοκρατία. Και έχει σημασία ότι ο Χάρης Δούκας επέμεινε πολιτικά σε αυτή την καθαρή οριοθέτηση. Διότι χωρίς σαφή στρατηγική απέναντι στη ΝΔ δεν μπορεί να υπάρξει πειστική συζήτηση για προοδευτική εναλλακτική διακυβέρνηση.

Δεν μπορείς να ζητάς από την κοινωνία να πιστέψει σε μια διαφορετική κατεύθυνση και ταυτόχρονα να αφήνεις ανοιχτό το ενδεχόμενο να λειτουργήσεις ως κυβερνητικό συμπλήρωμα εκείνου που υποτίθεται ότι θέλεις να αντικαταστήσεις.

Το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται στρατηγική εξουσίας, όχι στρατηγική δεύτερης θέσης

Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, και το κρισιμότερο σημείο για το ΠΑΣΟΚ. Η συζήτηση δεν πρέπει να εγκλωβιστεί σε έναν ανταγωνισμό με τον Αλέξη Τσίπρα για το ποιος θα καταγραφεί δεύτερος στις επόμενες μετρήσεις.

Το ιστορικό στοίχημα για το ΠΑΣΟΚ είναι διαφορετικό: να αποδείξει ότι μπορεί να αποτελέσει τον καταλύτη μιας νέας προοδευτικής πλειοψηφίας, χωρίς να απεμπολήσει την πολιτική και οργανωτική αυτονομία του.

Αυτό απαιτεί αυτοπεποίθηση. Απαιτεί επίσης προγραμματικές πρωτοβουλίες που θα υποχρεώσουν όλες τις δυνάμεις του χώρου να τοποθετηθούν επί συγκεκριμένων ζητημάτων: ακρίβεια και εισόδημα, στεγαστική κρίση, δημόσια Υγεία και Παιδεία, φορολογική δικαιοσύνη, θεσμοί, παραγωγικό μοντέλο, κλιματική μετάβαση, αποκέντρωση και ισχυρή Αυτοδιοίκηση.

Εκεί θα φανεί ποιος πραγματικά επιδιώκει προοδευτική διακυβέρνηση και ποιος χρησιμοποιεί την έννοια της προοδευτικής παράταξης ως επικοινωνιακό όχημα.

Γιατί υπάρχει και ένας κίνδυνος που δεν πρέπει να υποτιμηθεί. Εάν ο προοδευτικός χώρος καταναλώσει τον χρόνο μέχρι τις εκλογές σε έναν εμφύλιο για τη δεύτερη θέση, η Νέα Δημοκρατία μπορεί να εξακολουθήσει να κερδίζει όχι επειδή πείθει την πλειοψηφία της κοινωνίας, αλλά επειδή οι αντίπαλοί της αδυνατούν να συγκροτήσουν πλειοψηφική πολιτική πρόταση.

Αυτό θα ήταν στρατηγική αποτυχία.

Η ανάλυση του Άγγελου Γαβρή έχει, συνεπώς, αξία ακριβώς επειδή μεταφέρει τη συζήτηση από τη φωτογραφία μιας δημοσκόπησης στο πραγματικό πολιτικό πρόβλημα της επόμενης περιόδου.

Η κοινωνική δυνατότητα μιας προοδευτικής πλειοψηφίας φαίνεται να υπάρχει. Δεν αποτελεί ακόμη πολιτική πλειοψηφία και ασφαλώς δεν αποτελεί έτοιμη κυβερνητική συμμαχία.

Από εδώ και πέρα, όμως, κανείς δεν μπορεί εύκολα να ισχυρίζεται ότι δεν υπάρχει άλλος δρόμος επειδή «δεν βγαίνουν οι αριθμοί».

Οι αριθμοί μπορούν να βγουν.

Αυτό που μένει να αποδειχθεί είναι εάν θα βγει και η πολιτική.