Connect with us

ΓΝΩΜΕΣ

Θηλυκές οι περικοπές, ουδέτερη η αδικία

Published

on

Μωβ και κίτρινη εικονογράφηση με γυναικείο προφίλ, ζυγαριά, νομίσματα και σκηνές φροντίδας
Πρωτότυπο εικαστικό με τεχνητή νοημοσύνη / theSOCIALIST.

Πλουσία -Μαρία Ευθυμιάδου

Σε μια οικονομία που παρουσιάζεται ως αναπτυσσόμενη, η έντονη επικοινωνιακή προβολή της επιδοματικής πολιτικής εγείρει ένα κρίσιμο ερώτημα. Πρόκειται για ουσιαστική κοινωνική μέριμνα ή για έμμεση παραδοχή ότι ολοένα και περισσότεροι πολίτες αδυνατούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες;

Τα επιδόματα προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση, χωρίς όμως να αντιμετωπίζουν τις δομικές αιτίες της ακρίβειας, της μείωσης της αγοραστικής δύναμης και των κοινωνικών ανισοτήτων. Όταν η έκτακτη ενίσχυση γίνεται μόνιμο εργαλείο πολιτικής, η διαχείριση των συνεπειών υποκαθιστά την πρόληψη πχ της ακρίβειας, ενώ η επικοινωνιακή προβολή υποκαθιστά την ουσιαστική κοινωνική προστασία.

Γραμματικά, οι λέξεις «πρακτική» και «περικοπή» είναι γένους θηλυκού. Στην κοινωνική πραγματικότητα, όμως, συχνά «θηλυκό» είναι και το βάρος των περικοπών, καθώς επιβαρύνει δυσανάλογα τις γυναίκες. Οι πολιτικές δημοσιονομικής προσαρμογής πλήττουν εντονότερα όσους έχουν χαμηλότερα εισοδήματα, ασθενέστερη θέση στην αγορά εργασίας και περιορισμένα περιθώρια οικονομικής προστασίας. Στις ομάδες αυτές, οι γυναίκες εξακολουθούν να υπερεκπροσωπούνται.

Advertisement

Η ανισότητα αυτή αποτυπώνεται και στο έμφυλο συνταξιοδοτικό χάσμα. Σύμφωνα με τη Eurostat, το 2024 η μέση ακαθάριστη σύνταξη των γυναικών ηλικίας 65 ετών και άνω στην Ελλάδα ήταν κατά 23,8% χαμηλότερο από εκείνο των ανδρών, έναντι 24,5% στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το συνταξιοδοτικό χάσμα, όμως, δεν γεννιέται τη στιγμή της συνταξιοδότησης αντανακλά συσσωρευμένες ανισότητες κατά τη διάρκεια του εργασιακού βίου μιας γυναίκας. Τα προσωρινά στοιχεία από τη Eurostat το 2024 για το μη προσαρμοσμένο μισθολογικό χάσμα (η διαφορά στις μέσες ακαθάριστες ωριαίες αποδοχές γυναικών και ανδρών, ως ποσοστό των αποδοχών των ανδρών) διαμορφώθηκε στο 13,4% στην Ελλάδα, έναντι 11,1% στην Ε.Έ.

Ο μηχανισμός είναι σαφής: για το γυναικείο φύλο, οι χαμηλότεροι μισθοί, η μερική απασχόληση και τα διαλείμματα στη διάρκεια του επαγγελματικού βίου μεταφράζονται σε λιγότερα έτη ασφάλισης και χαμηλότερες συντάξιμες αποδοχές. Παράλληλα, η έμμεση φορολογία, ως οπισθοβαρής επιβάρυνση, βαρύνει κατά κανόνα τις γυναίκες με ποικίλους τρόπους, οι οποίοι συνήθως μένουν αόρατοι, κρυμμένοι πίσω από έναν ηθικό πανικό που αναπαράγει στερεότυπα: ότι, τάχα, οι γυναίκες επιβαρύνουν το ασφαλιστικό σύστημα. Στην πραγματικότητα, όμως, αποτελούν τον θεμελιώδη, αόρατο και άμισθο εργαζόμενο, που τα κοινωνικά στερεότυπα έχουν «διορίσει» να αναπληρώνει τις ελλείψεις του κοινωνικού κράτους στη φροντίδα και την εκπαίδευση παιδιών και ηλικιωμένων. Έτσι το κράτος εξοικονομεί άμεσα πόρους, τους οποίους ανακατανέμει αλλού, με μακροχρόνιες επιπτώσεις στο δημογραφικό

Γυναίκες και ανήλικα κορίτσια επιβαρύνονται με ΦΠΑ με 24% και από το 2027 με 13%, επιπλέον, για την αγορά των αναγκαίων ειδών υγιεινής για την κάλυψη της βιολογικής ανάγκης της έμμηνου ρύσης, η οποία διαρκεί περίπου 33 χρόνια.

Advertisement

Την ίδια ώρα, ο δημόσιος λόγος καταφεύγει σε γενικόλογους όρους, όπως «οι συνταξιούχοι» ή «τα είδη προσωπικής υγιεινής», καλλιεργώντας μια επίφαση ουδετερότητας που συγκαλύπτει τις ανισότητες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι εξαιρέσεις από τη χορήγηση του επιδόματος των 400€, που αφορούν κατηγορίες στις οποίες οι γυναίκες υπερτερούν αριθμητικά: ηλικιακά κριτήρια για συνταξιούχους εξ ιδίου δικαιώματος και χηρείας, συνταξιούχους χηρείας πριν ή μετά το 2016, καθώς και όσους λαμβάνουν ταυτόχρονα σύνταξη εξ ιδίου δικαιώματος και χηρείας. Οι κοινωνικές συνέπειες, ωστόσο, δεν είναι ουδέτερες: οι πολίτες δεν έχουν τις ίδιες ανάγκες, ευκαιρίες, εργασιακές διαδρομές ή οικονομικές δυνατότητες

Η επίκληση του περιορισμένου δημοσιονομικού χώρου, παρά την υπέρβαση των στόχων για τα πρωτογενή πλεονάσματα, και η κατεύθυνση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας σε μη παραγωγικές επενδύσεις δεν μπορούν να δικαιολογούν τη διαιώνιση κοινωνικών και έμφυλων ανισοτήτων, με συνέπειες ακόμη και στο δημογραφικό. Η δημοσιονομική υπευθυνότητα απαιτεί ισόρροπη κατανομή των βαρών και αποτελεσματική αντιμετώπιση της «φοροδιαφυγής» και της «εισφοροδιαφυγής», ώστε να προστατεύονται οι πιο ευάλωτοι. Η πραγματική ανάπτυξη προϋποθέτει ένα νέο παραγωγικό μοντέλο, βασισμένο σε ενεργητικές επενδύσεις που δημιουργούν τεχνογνωσία και ποιοτικές θέσεις εργασίας, με αφετηρία τον πρωτογενή τομέα και με ισότιμη διάχυση ευκαιριών και ωφελειών.

Πλουσία -Μαρία Ευθυμιάδου

Προέδρος του συλλόγου ΣΥΜΑΙΑ 2010

Advertisement

Πολιτικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ