Από τη Βιέννη: Η Δημοκρατία πληγώνεται όταν η «καθαρότητα» γίνεται εργαλείο αποκλεισμού

Κείμενο: Γαβρής Άγγελος

Βρέθηκα στη Βιέννη για να παρακολουθήσω το διεθνές συνέδριο «Purity Politics», που πραγματοποιείται αυτές τις μέρες. Μια διοργάνωση που εξετάζει πώς η επίκληση της «καθαρότητας» μπορεί να μετατραπεί σε πολιτικό εργαλείο διαχωρισμού, στοχοποίησης και αποκλεισμού.

Αυτό που με απασχολεί ιδιαίτερα είναι το πόσο εύκολα μια κοινωνία μπορεί να συνηθίσει τη γλώσσα του αποκλεισμού. Πόσο εύκολα ο διαφορετικός γίνεται ύποπτος, ο μετανάστης ανεπιθύμητος, η διαφωνία απειλή και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια αντικείμενο διαπραγμάτευσης.

Η Δημοκρατία δεν τραυματίζεται μόνο από εκείνους που την αμφισβητούν ανοιχτά. Πληγώνεται και όταν αρχίζουμε να αποδεχόμαστε ως φυσιολογικά όσα κάποτε θεωρούσαμε αδιανόητα.

Για μένα, αυτή η συζήτηση έχει και μια βαθύτερη πολιτική διάσταση. Πιστεύω ότι η προοδευτική πολιτική οφείλει να επιστρέψει στις ρίζες της. Όχι σε κάποια δική της εκδοχή ιδεολογικής «καθαρότητας», αλλά στην ουσία των αξιών της: την ελευθερία, την ισότητα, την κοινωνική δικαιοσύνη, την αλληλεγγύη και τον σεβασμό στον άνθρωπο.

Δεν μπορούμε να μιλάμε για πρόοδο όταν αφήνουμε ανθρώπους πίσω. Ούτε να επικαλούμαστε τη Δημοκρατία και ταυτόχρονα να ανεχόμαστε τον αυταρχισμό, τη μισαλλοδοξία και την απαξίωση των δικαιωμάτων.

Και υπάρχει κάτι ιδιαίτερα συμβολικό στη σημερινή συγκυρία. Σήμερα, που γράφονται αυτές οι γραμμές, 28 Οκτωβρίου, η σκέψη μου επιστρέφει αναπόφευκτα στο 1940. Στους ανθρώπους που αντιστάθηκαν στον φασισμό, στην επιβολή και στον ολοκληρωτισμό. Σε εκείνους που μας υπενθύμισαν ότι η ελευθερία δεν χαρίζεται και δεν είναι ποτέ αυτονόητη.

Από τη Βιέννη κρατώ, πάνω απ’ όλα, αυτή τη σκέψη: δεν υπάρχει πραγματική Δημοκρατία χωρίς χώρο για τον άλλον, χωρίς σεβασμό στη διαφορετικότητα, χωρίς δικαιοσύνη και χωρίς ανθρώπινη αξιοπρέπεια.

Και όσο υπάρχουν άνθρωποι που αποκλείονται, περιθωριοποιούνται ή στερούνται δικαιώματα, η υπεράσπιση αυτών των αξιών παραμένει επίκαιρη.

Γιατί η αντίσταση σε κάθε μορφή καταπίεσης είναι το οξυγόνο της Δημοκρατίας.