Γιώργος Παπανδρέου: «Η απάντηση είναι περισσότερη Δημοκρατία» – Αιχμές για ολιγαρχίες και συγκέντρωση εξουσίας

Ο πρώην πρωθυπουργός και Γενικός Εισηγητής για τη Δημοκρατία της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης περιγράφει τη Δημοκρατία όχι απλώς ως σύστημα διακυβέρνησης, αλλά ως «σχέδιο ειρήνης», ως καθημερινή συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και ως τρόπο επίλυσης των διαφορών μέσα από τον διάλογο και όχι τη βία.

«Η απάντηση δεν μπορεί να είναι λιγότερη δημοκρατία. Πρέπει να είναι περισσότερη δημοκρατία – και δημοκρατία με πραγματικό περιεχόμενο», τονίζει, συνδέοντας ευθέως τη δημοκρατική πρόκληση με τις αυξανόμενες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες αλλά και με τη μεταφορά κρίσιμων κέντρων ισχύος έξω από τον δημοκρατικό έλεγχο.

Ισχυροί θεσμοί, κράτος δικαίου και ανεξάρτητη δημοσιογραφία

Για τον Γιώργο Παπανδρέου, η έννοια της «περισσότερης Δημοκρατίας» αποκτά συγκεκριμένο πολιτικό περιεχόμενο: ισχυρότερους θεσμούς, κράτος δικαίου, κατοχύρωση των ατομικών και πολιτικών ελευθεριών, ανεξάρτητη δημοσιογραφία που υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, αλλά και πραγματικές δυνατότητες συμμετοχής των πολιτών στη λήψη αποφάσεων.

Η παρέμβασή του αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε μια περίοδο κατά την οποία διεθνώς εντείνεται η συζήτηση για τη σχέση της οικονομικής και τεχνολογικής ισχύος με τη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών. Ο πρώην πρωθυπουργός τοποθετεί στο επίκεντρο ακριβώς αυτή τη σύγκρουση: ποιος ελέγχει τους πόρους, την πληροφορία και τα δεδομένα και, τελικά, ποιος διαθέτει πραγματική δυνατότητα να επηρεάζει τις αποφάσεις που καθορίζουν τη ζωή των κοινωνιών.

Η πιο αιχμηρή αναφορά του αφορά τις ολιγαρχίες και τους λίγους ισχυρούς. Όπως σημειώνει, «η καθοριστική πρόκληση της εποχής μας είναι να απελευθερώσουμε τις δημοκρατίες μας από τον έλεγχο των ολιγαρχιών και των λίγων ισχυρών».

Πρόκειται για μια παρέμβαση που επαναφέρει στον δημόσιο διάλογο μια διαχρονική θέση του Γιώργου Παπανδρέου: ότι η Δημοκρατία δεν εξαντλείται στην εκλογική διαδικασία, αλλά προϋποθέτει διαρκή συμμετοχή, λογοδοσία και πραγματικό έλεγχο της εξουσίας.

Το πολιτικό μήνυμα της τοποθέτησής του συμπυκνώνεται, τελικά, στην ανάγκη οι πολίτες να ανακτήσουν ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση των αποφάσεων. Όπως τονίζει, ο αγώνας αφορά δημοκρατίες που εκφράζουν πραγματικά τη συλλογική βούληση και κοινωνίες στις οποίες οι πολίτες διαθέτουν τη δύναμη να καθορίζουν το μέλλον τους.