Κασιδιάρης: Εκλογικός αποκλεισμός έως το 2033 – Τι προβλέπει ο νόμος και οι αποφάσεις των ανώτατων δικαστηρίων

Νομικό εμπόδιο στις εξαγγελίες του Ηλία Κασιδιάρη περί συμμετοχής στις επόμενες βουλευτικές εκλογές θέτει η ισχύουσα εκλογική νομοθεσία, καθώς ο αποκλεισμός που συνδέεται με την καταδίκη του για την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής υπολογίζεται, σύμφωνα με τη σχετική διάταξη, έως τον Οκτώβριο του 2033.

Το κρίσιμο σημείο βρίσκεται στο άρθρο 32 παρ. 1 του ΠΔ 26/2012, όπως τροποποιήθηκε το 2023. Η νομοθεσία προβλέπει προϋποθέσεις για την ανακήρυξη εκλογικών συνδυασμών, μεταξύ των οποίων μέλη της ηγετικής ομάδας ή της πραγματικής ηγεσίας ενός κόμματος να μην έχουν καταδικαστεί σε κάθειρξη για συγκεκριμένα αδικήματα, στα οποία περιλαμβάνεται η συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση. Τον σχετικό έλεγχο πραγματοποιεί αυτεπαγγέλτως το Α1 Τμήμα του Αρείου Πάγου.

Οι τρεις αποκλεισμοί και η «πραγματική ηγεσία»

Η συγκεκριμένη νομοθεσία έχει ήδη εφαρμοστεί σε περιπτώσεις στις οποίες τα ανώτατα δικαστικά όργανα συνέδεσαν τον Κασιδιάρη με την πραγματική ηγεσία εκλογικών σχηματισμών.

Το 2023 ο Άρειος Πάγος απέκλεισε το κόμμα «Έλληνες» από τις βουλευτικές εκλογές του Μαΐου, κρίνοντας ότι η πραγματική ηγεσία δεν άλλαζε παρά την τοποθέτηση διαφορετικού προσώπου στην επίσημη κορυφή του κόμματος. Ακολούθησε ο αποκλεισμός του συνδυασμού ανεξάρτητων υποψηφίων «Έλληνες για την Πατρίδα και την Ελευθερία» από τις εκλογές του Ιουνίου του ίδιου έτους.

Το 2024 ακολούθησε ο αποκλεισμός των «Σπαρτιατών» από τις ευρωεκλογές, με κρίσιμο και πάλι το ζήτημα της πραγματικής ηγεσίας.

Στη συνέχεια, οι αποφάσεις 9 και 10/2025 του Ανώτατου Ειδικού Δικαστηρίου, με τις οποίες ακυρώθηκε η εκλογή τριών βουλευτών των «Σπαρτιατών», προσέθεσαν ένα ακόμη επίπεδο στη σχετική νομολογία. Η νομική θεμελίωση των συγκεκριμένων αποφάσεων έχει αποτελέσει αντικείμενο επιστημονικής κριτικής, δεν παύει όμως να συνυπάρχει πλέον με τις προηγούμενες αποφάσεις του Αρείου Πάγου, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερα βαρύ νομολογιακό προηγούμενο.

Γιατί το κρίσιμο όριο φτάνει έως τις 7 Οκτωβρίου 2033

Ο Κασιδιάρης καταδικάστηκε σε 13 χρόνια κάθειρξη για διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης στην υπόθεση της Χρυσής Αυγής. Με βάση την εκλογική νομοθεσία, το χρονικό διάστημα του σχετικού κωλύματος υπολογίζεται από την επόμενη ημέρα της οριστικής καταδικαστικής απόφασης.

Με αφετηρία την 8η Οκτωβρίου 2020, το διάστημα των 13 ετών συμπληρώνεται στις 7 Οκτωβρίου 2033.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι, σύμφωνα με τη σχετική πρόβλεψη, η έκτιση ή η παραγραφή της ποινής δεν μεταβάλλει τον συγκεκριμένο υπολογισμό. Συνεπώς, ακόμη και ενδεχόμενη αποφυλάκιση πριν από τότε δεν συνεπάγεται αυτομάτως άρση του εκλογικού κωλύματος.

Υπάρχει, πάντως, μια κρίσιμη νομική λεπτομέρεια: διατηρείται η δυνατότητα μεμονωμένης υποψηφιότητας εκτός εκλογικού συνδυασμού. Πρόκειται όμως για δυνατότητα με πρακτικά εξαιρετικά περιορισμένη εκλογική προοπτική, καθώς για την εκλογή απαιτείται αριθμός ψήφων που αντιστοιχεί στο όριο του 3% σε επίπεδο Επικράτειας.

Με τα σημερινά νομικά δεδομένα, επομένως, οι δημόσιες αναφορές περί επιστροφής του Κασιδιάρη στις επόμενες βουλευτικές εκλογές προσκρούουν σε ένα συγκεκριμένο νομοθετικό πλαίσιο και σε διαδοχικές δικαστικές αποφάσεις. Και το κρίσιμο χρονικό ορόσημο, εφόσον το ισχύον πλαίσιο παραμείνει ως έχει, βρίσκεται τον Οκτώβριο του 2033.