«Πράσινες Ανάσες» για λίγους: Στα κάγκελα Δήμοι της Αττικής που έμειναν εκτός χρηματοδότησης παρά τις έτοιμες μελέτες

Έντονη δυσαρέσκεια σε Δήμους της Αττικής προκαλεί η χρηματοδότηση του προγράμματος «Πράσινες Ανάσες για την Αττική», καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, αυτοδιοικητικές Αρχές που διαθέτουν ώριμες και έτοιμες μελέτες για έργα αστικής και περιβαλλοντικής ανάπλασης διαπιστώνουν ότι έμειναν εκτός του συγκεκριμένου χρηματοδοτικού σχεδιασμού.

Το πρόγραμμα αφορά 13 παρεμβάσεις αστικής και περιβαλλοντικής ανάπλασης σε Δήμους της Αττικής, όμως η περιορισμένη περίμετρος των χρηματοδοτούμενων έργων έχει ήδη αρχίσει να προκαλεί αντιδράσεις στο αυτοδιοικητικό πεδίο.

Και το ερώτημα που τίθεται είναι σαφές: με ποια κριτήρια επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις και γιατί Δήμοι με ώριμα έργα και έτοιμους φακέλους δεν έλαβαν ούτε ένα ευρώ;

Έτοιμες μελέτες, μηδενική χρηματοδότηση

Σύμφωνα με αυτοδιοικητικές πηγές, υπάρχουν Δήμοι στην Αττική που έχουν προχωρήσει εδώ και καιρό στην απαιτητική και κοστοβόρα διαδικασία ωρίμανσης έργων, διαθέτοντας μελέτες που μπορούν να αποτελέσουν τη βάση για άμεση δημοπράτηση, εφόσον εξασφαλιστεί χρηματοδότηση.

Κι όμως, από τις «Πράσινες Ανάσες» δεν πήραν ούτε ένα ευρώ.

Αυτό ακριβώς αποτελεί και την αιτία της έντονης ενόχλησης που καταγράφεται σε αυτοδιοικητικά επιτελεία. Διότι άλλο είναι ένας Δήμος να μην έχει ώριμη πρόταση και άλλο να διαθέτει ολοκληρωμένο σχεδιασμό, να έχει επενδύσει χρόνο και δημοτικούς πόρους στην προετοιμασία του και τελικά να βλέπει το χρηματοδοτικό εργαλείο να περνά από δίπλα του.

Οι 13 παρεμβάσεις και το μεγάλο ερωτηματικό

Το πρόγραμμα «Πράσινες Ανάσες για την Αττική» έχει ως αντικείμενο την υλοποίηση 13 έργων αστικής και περιβαλλοντικής ανάπλασης, με στόχο περισσότερο πράσινο, αναβάθμιση δημόσιων χώρων και βελτίωση του αστικού περιβάλλοντος.

Πρόκειται αναμφίβολα για παρεμβάσεις αναγκαίες σε ένα Λεκανοπέδιο που βρίσκεται αντιμέτωπο με την κλιματική επιβάρυνση, την αστική θερμική νησίδα, την έλλειψη πρασίνου και την ανάγκη δημιουργίας περισσότερο βιώσιμων δημόσιων χώρων.

Ακριβώς γι’ αυτό, όμως, αποκτά μεγαλύτερη σημασία το ζήτημα της κατανομής.

Η περιβαλλοντική αναβάθμιση της Αττικής δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως υπόθεση 13 μόνο παρεμβάσεων, όταν δεκάδες Δήμοι αντιμετωπίζουν αντίστοιχα ή ακόμη οξύτερα προβλήματα και αρκετοί από αυτούς έχουν ήδη στα συρτάρια τους ώριμα έργα.

Ζητούν καθαρούς κανόνες και διαφάνεια

Στο παρασκήνιο της Αυτοδιοίκησης, η συζήτηση επικεντρώνεται πλέον στα κριτήρια επιλογής.

Ποια ήταν η διαδικασία μέσα από την οποία προκρίθηκαν οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις; Υπήρξε ανοιχτή δυνατότητα υποβολής ώριμων προτάσεων από το σύνολο των Δήμων; Πώς αξιολογήθηκε η τεχνική ωριμότητα κάθε έργου; Και κυρίως, υπήρξε ένας αντικειμενικός μηχανισμός ιεράρχησης των πραγματικών περιβαλλοντικών αναγκών κάθε περιοχής;

Πρόκειται για ερωτήματα που χρειάζονται σαφείς και δημόσιες απαντήσεις, ακριβώς επειδή μιλάμε για δημόσιους πόρους και έργα με σημαντικό αποτύπωμα στην καθημερινότητα των πολιτών.

Δεν αρκεί να ανακοινώνεται ένα πρόγραμμα με έναν ελκυστικό περιβαλλοντικό τίτλο. Χρειάζεται να είναι απολύτως ξεκάθαρο ποιοι χρηματοδοτούνται, γιατί χρηματοδοτούνται και με ποια συγκριτικά δεδομένα μένουν άλλοι Δήμοι εκτός.

«Πράσινες Ανάσες» δύο ταχυτήτων στην Αττική

Το αποτέλεσμα δημιουργεί αντικειμενικά την εικόνα μιας Αυτοδιοίκησης δύο ταχυτήτων. Από τη μία βρίσκονται οι Δήμοι που εξασφαλίζουν χρηματοδότηση για σημαντικές αναπλάσεις και, από την άλλη, εκείνοι που καλούνται να περιμένουν την επόμενη πρόσκληση, παρότι διαθέτουν ώριμες μελέτες και μπορούν να ξεκινήσουν έργα.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο εάν ληφθεί υπόψη ότι οι δημοτικές Αρχές έχουν περιορισμένη δυνατότητα να χρηματοδοτήσουν από ίδιους πόρους μεγάλης κλίμακας περιβαλλοντικές αναπλάσεις.

Για έναν Δήμο, η ύπαρξη μιας ολοκληρωμένης μελέτης χωρίς εξασφαλισμένη χρηματοδότηση μπορεί να σημαίνει ότι ένα έργο θα παραμείνει για χρόνια στο συρτάρι.

Και κάπως έτσι, η κρατική ή περιφερειακή επιλογή χρηματοδότησης δεν καθορίζει απλώς ποιο έργο θα γίνει πρώτο. Μπορεί να καθορίζει ποια γειτονιά θα αναβαθμιστεί και ποια θα συνεχίσει να περιμένει.

Η Αττική δεν τελειώνει στους 13

Η ανάγκη για περισσότερο πράσινο και καλύτερους δημόσιους χώρους δεν αποτελεί προνόμιο ορισμένων Δήμων. Από τις πυκνοδομημένες περιοχές του κεντρικού και δυτικού Λεκανοπεδίου μέχρι τα βόρεια, τα νότια και την Ανατολική Αττική, οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης απαιτούν συνολικό μητροπολιτικό σχεδιασμό.

Εάν υπάρχουν Δήμοι με έτοιμες μελέτες, το αυτονόητο θα ήταν να υπάρχει ένας διαφανής και επαρκώς χρηματοδοτημένος μηχανισμός, ώστε τα ώριμα έργα να αξιολογούνται με ενιαίους κανόνες και να μπορούν να εντάσσονται σταδιακά σε χρηματοδοτικά εργαλεία.

Διαφορετικά, κάθε νέα ανακοίνωση εκατομμυρίων θα συνοδεύεται αναπόφευκτα από το ίδιο ερώτημα: γιατί αυτοί και όχι οι υπόλοιποι;

Η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να λειτουργεί με λογική «ημετέρων» και αποκλεισμένων

Οι αντιδράσεις που καταγράφονται αποτελούν προειδοποίηση. Οι Δήμοι δεν ζητούν χαριστικές χρηματοδοτήσεις. Ζητούν κανόνες, ισότιμη πρόσβαση και αξιολόγηση των ώριμων προτάσεών τους.

Και όταν υπάρχουν δημοτικές Αρχές που έχουν κάνει τη δουλειά τους, έχουν προετοιμάσει μελέτες και έχουν έτοιμα έργα προς υλοποίηση, η απάντηση δεν μπορεί να είναι ότι απλώς δεν χώρεσαν στους δεκατρείς.

Οι «Πράσινες Ανάσες» μπορούν να αποτελέσουν ένα χρήσιμο πρόγραμμα για την Αττική. Για να αποκτήσουν, όμως, πραγματικά μητροπολιτικό χαρακτήρα, χρειάζεται συνέχεια, διεύρυνση της χρηματοδότησης και πλήρης διαφάνεια στα κριτήρια επιλογής.

Γιατί διαφορετικά, πίσω από τις φωτογραφίες των ανακοινώσεων θα παραμένουν Δήμοι με έτοιμες μελέτες, πραγματικές ανάγκες και μηδενική χρηματοδότηση.

Και αυτοί, όπως όλα δείχνουν, αρχίζουν πλέον να ζητούν εξηγήσεις.