Ιράν όπως Βιετνάμ: το ενδεχόμενο στρατηγικής ταπείνωσης της Ουάσιγκτον και οι ανατροπές στη Μέση Ανατολή

Η εικόνα που διαμορφώνεται γύρω από τους όρους της εκεχειρίας που φέρεται να αποδέχθηκε ο Ντόναλντ Τραμπ δεν αφήνει περιθώρια για εύκολες αναγνώσεις. Εάν επιβεβαιωθούν στο σύνολό τους τα δέκα σημεία που αποδίδονται στην Τεχεράνη, τότε δεν πρόκειται απλώς για μια τακτική αναδίπλωση των Ηνωμένων Πολιτειών, αλλά για μια γεωπολιτική ανατροπή με χαρακτηριστικά ιστορικής ήττας.

Και αυτό, σε μια περίοδο, που η Ελλάδα- δυστυχώς με Κυριάκο Μητσοτάκη στο “τιμόνι” – έσπευσε να δείξει στις ΗΠΑ πόσο”πρόθυμος σύμμαχος” είναι…

Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής συγκλίνουσες πληροφορίες, οι όροι που τίθενται από το Ιράν δεν περιορίζονται σε μια κατάπαυση πυρός, αλλά συνιστούν ένα συνολικό πλαίσιο επανακαθορισμού ισχύος στην περιοχή. Από τον έλεγχο της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ έως την πλήρη άρση των κυρώσεων και την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων, η Τεχεράνη εμφανίζεται να επιβάλλει όρους που, μέχρι πρότινος, θα θεωρούνταν αδιανόητοι για την Ουάσιγκτον.
Η αποδοχή αυτών των σημείων ως «βάσης διαπραγμάτευσης» – ακόμη και αν δεν έχουν ακόμη επικυρωθεί – συνιστά ήδη μια πολιτική και διπλωματική υποχώρηση. Η Ηνωμένες Πολιτείες εμφανίζονται να μετακινούνται από τη θέση του επιβάλλοντος όρους σε εκείνη του αποδέκτη. Πρόκειται για μετατόπιση που πλήττει τον πυρήνα της αμερικανικής στρατηγικής αποτροπής και της δυνατότητας προβολής ισχύος σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το πλήγμα είναι ακόμη πιο ορατό σε σχέση με το Ισραήλ, το οποίο κινδυνεύει να βρεθεί σε μια νέα, σαφώς πιο επισφαλή γεωπολιτική πραγματικότητα. Από την προοπτική εδραίωσης ως αδιαμφισβήτητης περιφερειακής δύναμης, μετακινείται σε ένα περιβάλλον όπου το Ιράν όχι μόνο ενισχύει τον ρόλο του, αλλά αποκτά και θεσμικά κατοχυρωμένη επιρροή σε κρίσιμες θαλάσσιες και στρατιωτικές ισορροπίες.
Παράλληλα, η δυναμική αυτή αναμένεται να επηρεάσει βαθιά και τα κράτη του Κόλπου. Χώρες όπως το Μπαχρέιν, με εσωτερικές κοινωνικές και θρησκευτικές αντιφάσεις, ενδέχεται να κινηθούν ταχύτερα προς μια de facto ευθυγράμμιση με την Τεχεράνη. Σε αυτό το πλαίσιο, η Κίνα αναδύεται ως ο βασικός εξωτερικός παράγοντας που μπορεί να καλύψει το κενό ασφαλείας, επιταχύνοντας μια ευρύτερη μετατόπιση ισχύος από τη Δύση προς την Ανατολή.
Η σύγκριση με τον Πόλεμος του Βιετνάμ δεν είναι τυχαία. Τότε, η Ουάσιγκτον επιχείρησε να αποχωρήσει διατηρώντας την εικόνα του νικητή, παρά την πραγματική φθορά στο πεδίο. Σήμερα, ακόμη και αυτή η δυνατότητα φαίνεται περιορισμένη. Η αποδοχή των όρων του αντιπάλου – έστω ως αφετηρία διαλόγου – υπονομεύει το αφήγημα της ισχύος πριν καν ολοκληρωθεί η διαδικασία.
Ωστόσο, η τελική έκβαση παραμένει ανοιχτή. Η μετατροπή των όρων σε δεσμευτική συμφωνία προσκρούει σε θεσμικά και πολιτικά εμπόδια εντός των ΗΠΑ, με το Κογκρέσο να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Σε ένα ήδη πολωμένο πολιτικό περιβάλλον, η επικύρωση μιας συμφωνίας που εκλαμβάνεται ως μονομερής παραχώρηση φαντάζει εξαιρετικά δύσκολη.
Σε κάθε περίπτωση, το γεγονός και μόνο ότι αυτή η ατζέντα βρίσκεται στο τραπέζι, αναδεικνύει μια βαθύτερη μεταβολή: την αμφισβήτηση της αμερικανικής ηγεμονίας με όρους που δεν είναι πλέον θεωρητικοί. Για την Ευρώπη και ιδίως για χώρες όπως η Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως σκληρή υπενθύμιση ότι τα γεωπολιτικά στηρίγματα δεν είναι ούτε δεδομένα ούτε αμετάβλητα.