3 δισ. ευρώ «φέσι» και ο λογαριασμός στους πολίτες: Τα καρτέλ ενέργειας κοινωνικοποιούν το κόστος, ιδιωτικοποιούν τα κέρδη

Του Γαβρή Άγγελου

Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας αποδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι στην Ελλάδα οι κανόνες αλλάζουν όταν πρόκειται να προστατευθούν τα κέρδη των ισχυρών. Με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς τους παρόχους να προσεγγίζουν τα 3 δισ. ευρώ, οι εταιρείες ενέργειας υποστηρίζουν ότι μέρος του κόστους μετακυλίεται στους λογαριασμούς όλων των καταναλωτών. Με απλά λόγια, όσοι πληρώνουν στην ώρα τους καλούνται να καλύψουν και τη «μαύρη τρύπα» της αγοράς.

Το ερώτημα είναι εύλογο: γιατί οι συνεπείς πολίτες καλούνται να χρηματοδοτήσουν την αδυναμία των εταιρειών να εισπράξουν τις απαιτήσεις τους; Σε ποια άλλη αγορά θεωρείται φυσιολογικό οι ζημιές να επιμερίζονται στους πελάτες αντί να αποτελούν επιχειρηματικό ρίσκο των ίδιων των επιχειρήσεων;

Η κυβέρνηση, που διακηρύσσει ότι η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας λειτουργεί με όρους ανταγωνισμού, οφείλει να εξηγήσει γιατί δεν έχει δημιουργηθεί ένα αποτελεσματικό σύστημα που να εμποδίζει τη συσσώρευση ανείσπρακτων οφειλών και την αλλαγή παρόχου με απλήρωτα χρέη. Αντί γι’ αυτό, οι εταιρείες εμφανίζονται να αναζητούν τη λύση στη γνωστή ελληνική συνταγή: πληρώνει ο συνεπής καταναλωτής.

Βεβαίως, δεν είναι όλοι οι οφειλέτες ίδιοι. Υπάρχουν χιλιάδες νοικοκυριά που αδυνατούν πραγματικά να ανταποκριθούν στους υπέρογκους λογαριασμούς μετά από χρόνια ενεργειακής ακρίβειας. Όμως άλλο η κοινωνική προστασία των ευάλωτων και άλλο η μεταφορά του κόστους στο σύνολο της κοινωνίας, χωρίς διάκριση μεταξύ πραγματικής αδυναμίας και στρατηγικής ασυνέπειας.

Η ενεργειακή αγορά δεν μπορεί να λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Όταν οι τιμές ανεβαίνουν, τα κέρδη παραμένουν ιδιωτικά. Όταν δημιουργούνται ζημιές ή ανείσπρακτες απαιτήσεις, το κόστος κοινωνικοποιείται. Αυτό δεν συνιστά υγιή ανταγωνισμό· συνιστά ένα μοντέλο όπου ο πολίτης πληρώνει πάντα τον λογαριασμό.

Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο τα 3 δισ. ευρώ των ληξιπρόθεσμων οφειλών. Αφορά το αν η Πολιτεία ρυθμίζει πραγματικά την αγορά ή αν επιτρέπει σε ένα ολιγοπωλιακό σύστημα να μεταφέρει διαρκώς τα βάρη στους καταναλωτές, ενώ τα κέρδη παραμένουν προστατευμένα. Αυτό είναι το πραγματικό πολιτικό και κοινωνικό διακύβευμα.