Τουρισμός: Χάρης Δούκας- Χωρίς ανταποδοτικότητα για το Δήμο Αθηναίων το Τέλος Ανθεκτικότητας – Έρχονται ρυθμίσεις στα διαμερίσματα -τύπου”Airbnb”

Η εκρηκτική άνοδος του τουρισμού στην Αθήνα φέρνει στην επιφάνεια μια βαθιά αντίφαση: τα δημόσια έσοδα αυξάνονται, αλλά η πόλη που σηκώνει το βάρος της επιτυχίας μένει χωρίς ουσιαστική ανταπόδοση. Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το Τέλος Ανθεκτικότητας για την Κλιματική Κρίση, ένα μέτρο που έχει ήδη αποφέρει εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ στον κρατικό προϋπολογισμό, χωρίς –όπως καταγγέλλεται– να επιστρέφει αναλογικά στους δήμους που δοκιμάζονται από την υπερσυγκέντρωση επισκεπτών.

Ο Δήμαρχος Αθηναίων, κατά την παρουσίαση του «This is Athens – Agora», έθεσε με σαφήνεια το ζήτημα της ανταποδοτικότητας, επισημαίνοντας ότι μια πόλη 700.000 κατοίκων καλείται να εξυπηρετήσει έως και 7 εκατομμύρια τουρίστες ετησίως. Η ανισορροπία είναι προφανής και οι επιπτώσεις ήδη ορατές: φθορά στις υποδομές, πίεση στις υπηρεσίες, επιδείνωση της καθημερινότητας.

Η τοποθέτηση αυτή δεν περιορίζεται σε διαχειριστικού χαρακτήρα αιτήματα. Συνιστά ευθεία αμφισβήτηση του τρόπου με τον οποίο το κεντρικό κράτος αναδιανέμει τα έσοδα από τον τουρισμό. Παρά το γεγονός ότι το συγκεκριμένο τέλος σχεδιάστηκε –τουλάχιστον σε επίπεδο ρητορικής– ως εργαλείο ενίσχυσης της ανθεκτικότητας των τοπικών κοινωνιών, η πραγματικότητα δείχνει ότι οι πόροι παραμένουν εγκλωβισμένοι στον κρατικό κορβανά, χωρίς σαφή μηχανισμό επιστροφής στους δήμους.

Στο ίδιο πλαίσιο, ο Δήμαρχος Αθηναίων ανέδειξε την ανάγκη για άμεσες ρυθμίσεις στη βραχυχρόνια μίσθωση και στο ξενοδοχειακό απόθεμα, θέτοντας ακόμη και το ενδεχόμενο περιορισμού νέων αδειών σε περιοχές που έχουν ήδη υπερκορεστεί. Η αναφορά στην Πλάκα και στην ευρύτερη περιοχή της Ακρόπολης είναι ενδεικτική: ενώ τυπικά ισχύουν περιορισμοί, στην πράξη αναπτύσσονται υβριδικά μοντέλα τουριστικών καταλυμάτων που αλλοιώνουν τη φυσιογνωμία των γειτονιών.

Η προειδοποίηση είναι σαφής και πολιτικά φορτισμένη. «Δεν είμαστε ακόμη Βαρκελώνη», σημείωσε, για να προσθέσει ότι σε ορισμένες ζώνες ο κορεσμός είναι ήδη πραγματικότητα. Η εμπειρία ευρωπαϊκών πόλεων που έχασαν τον κοινωνικό τους ιστό υπό το βάρος του μαζικού τουρισμού λειτουργεί ως προειδοποιητικό παράδειγμα, το οποίο –κατά τον ίδιο– η Αθήνα οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη πριν οι εξελίξεις γίνουν μη αναστρέψιμες.

Κομβικό στοιχείο της παρέμβασης αποτελεί η σύνδεση του τουρισμού με τις υποδομές. Το κυκλοφοριακό, η στάθμευση, η διαχείριση των τουριστικών λεωφορείων και η λειτουργία των μέσων μαζικής μεταφοράς αναδεικνύονται σε κρίσιμα πεδία πίεσης. Η ενίσχυση των ΜΜΜ, η μείωση των χρόνων αναμονής και η ανάπτυξη δημοτικής συγκοινωνίας προβάλλονται ως άμεσες προτεραιότητες, σε μια πόλη που –όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά– μπορεί να μεταφέρει επισκέπτες προς το κέντρο, αλλά δυσκολεύεται να εξυπηρετήσει βασικές ενδοαστικές μετακινήσεις

Παράλληλα, η έννοια της «φέρουσας ικανότητας» επανέρχεται δυναμικά στη δημόσια συζήτηση. Η επικαιροποιημένη σχετική μελέτη δείχνει ότι η Αθήνα πλησιάζει τα όριά της, καθιστώντας επιτακτική την υιοθέτηση πολιτικών που θα βασίζονται σε δεδομένα και όχι σε αποσπασματικές αποφάσεις. Η διατήρηση της ταυτότητας της πόλης –των γειτονιών, της καθημερινότητας, της κοινωνικής συνοχής– τίθεται ως προϋπόθεση όχι μόνο για την ποιότητα ζωής των κατοίκων, αλλά και για τη βιωσιμότητα του ίδιου του τουριστικού προϊόντος.

Στο φόντο αυτό, η συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα αποκτά νέα διάσταση. Οι διεθνείς πιέσεις, ο πληθωρισμός και η μεταβλητότητα της ζήτησης διαμορφώνουν ένα περιβάλλον όπου η «τουριστική επιτυχία» δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Χωρίς επενδύσεις σε δημόσιες υποδομές και χωρίς δίκαιη κατανομή των πόρων, η Αθήνα κινδυνεύει να υπονομεύσει το ίδιο της το πλεονέκτημα.

Η παρέμβαση του Δημάρχου Αθηναίων συνιστά, τελικά, κάτι περισσότερο από μια διαχειριστική διεκδίκηση. Αποτελεί πολιτική τοποθέτηση για το ποιος ωφελείται από την τουριστική ανάπτυξη και με ποιους όρους. Σε μια συγκυρία όπου τα έσοδα αυξάνονται αλλά οι πιέσεις εντείνονται, το αίτημα για ανταποδοτικότητα δεν είναι τεχνικό ζήτημα – είναι ζήτημα δικαιοσύνης και βιωσιμότητας για την ίδια την πόλη.