Η ανάγκη για μια επανάσταση εντιμότητας στην πολιτική 

Γράφει ο Μπάμπης Καραγεωργίου 

Η ελληνική κοινωνία δεν ζητά απλώς αλλαγή προσώπων. Ζητά αλλαγή νοοτροπίας. Όταν το 97% των πολιτών θεωρεί ότι η διαφθορά είναι διαδεδομένη (Ευρωβαρόμετρο 2025) και μόλις ένας στους τρεις δηλώνει ότι εμπιστεύεται βασικούς θεσμούς (έρευνα ΟΟΣΑ) του κράτους, το πρόβλημα δεν είναι επικοινωνιακό. Είναι βαθιά πολιτικό. Και η απάντηση δεν μπορεί να είναι άλλη από μια επανάσταση εντιμότητας στην πολιτική.

Η κρίση εμπιστοσύνης προς το πολιτικό σύστημα δεν είναι αποτέλεσμα μόνο των οικονομικών δυσκολιών ή της κομματικής πόλωσης. Είναι, κυρίως, αποτέλεσμα της αίσθησης ότι η πολιτική έπαψε να ανταμείβει την εντιμότητα και άρχισε να επιβραβεύει την επικοινωνία, την υπεκφυγή και τη διαχείριση των εντυπώσεων.

Η Μεταπολίτευση υπήρξε η πιο επιτυχημένη περίοδος της σύγχρονης ελληνικής δημοκρατίας. Εδραίωσε τη δημοκρατική ομαλότητα, κατοχύρωσε θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες, ενίσχυσε την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας και διαμόρφωσε συνθήκες πολιτικής σταθερότητας που για δεκαετίες θεωρούνταν αυτονόητες. Ωστόσο, παρά τις αδιαμφισβήτητες αυτές κατακτήσεις, δεν κατάφερε να θεραπεύσει χρόνιες παθογένειες του πολιτικού συστήματος.

 Ο πελατειασμός, η κομματικοποίηση της δημόσιας διοίκησης, η ατιμωρησία και η διαρκής σύγχυση ανάμεσα στο δημόσιο και το κομματικό συμφέρον επιβίωσαν, προσαρμόστηκαν στις νέες συνθήκες και υπονόμευσαν σταδιακά την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς. Σήμερα, πενήντα και πλέον χρόνια μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, το ζητούμενο δεν είναι η αναθεώρηση των κατακτήσεων της Μεταπολίτευσης, αλλά η υπέρβαση των αδυναμιών που αυτή άφησε άλυτες. Η χώρα δεν χρειάζεται μια νέα πολιτειακή αφετηρία. Χρειάζεται μια νέα πολιτική κουλτούρα, όπου η εντιμότητα, η λογοδοσία και ο σεβασμός στους θεσμούς θα αποτελούν αδιαπραγμάτευτες αρχές και όχι εξαιρέσεις.

Τι σημαίνει όμως εντιμότητα;

Η εντιμότητα στην πολιτική δεν σημαίνει αλάθητο. Κανείς δεν περιμένει από έναν πολιτικό να μη σφάλλει. Σημαίνει όμως να αναλαμβάνει την ευθύνη των αποφάσεών του, να μη μεταθέτει τις ευθύνες στους άλλους, να λέει την αλήθεια ακόμη και όταν αυτή είναι πολιτικά δυσάρεστη και να αντιμετωπίζει το δημόσιο χρήμα ως χρήμα των πολιτών και όχι ως εργαλείο εξυπηρέτησης κομματικών σκοπιμοτήτων. Η λογοδοσία δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά προϋπόθεση μιας ώριμης δημοκρατίας.

Η πολιτική των εντυπώσεων έχει εξαντλήσει τα όριά της. Οι πολίτες δεν ζητούν αλάνθαστους ηγέτες ούτε αψεγάδιαστες κυβερνήσεις. Ζητούν ειλικρίνεια, συνέπεια και θεσμικό σεβασμό. Προτιμούν μια δύσκολη αλήθεια από ένα ευχάριστο ψέμα που θα διαψευστεί λίγους μήνες αργότερα. Η εμπιστοσύνη δεν επιβάλλεται ούτε επικοινωνείται. Κερδίζεται καθημερινά μέσα από πράξεις.

Οι κοινωνίες δεν καταρρέουν όταν διαφωνούν πολιτικά. Καταρρέουν όταν παύουν να εμπιστεύονται ότι οι κανόνες ισχύουν για όλους. Η Ελλάδα δεν έχει ανάγκη από μια ακόμη εναλλαγή προσώπων στην εξουσία. Έχει ανάγκη από την αποκατάσταση της εντιμότητας ως θεμελιώδους προϋπόθεσης της δημοκρατίας. Γιατί χωρίς εμπιστοσύνη, η πολιτική μετατρέπεται σε διαχείριση της δυσπιστίας και η δημοκρατία σε μια διαδικασία χωρίς πραγματικό περιεχόμενο.