Πως μία ψηφοφορία στις ΗΠΑ, εκθέτει πολιτικά το επονομαζόμενο “κέντρο” – Το “φίλτρο” του Δημοκρατικού Σοσιαλισμού

Γράφει ο Γαβρής Αγγελος – Δημοσιογράφος/ Πολιτικός Αναλυτής

Οι Republicans επιχειρούν να δαιμονοποιήσουν τον σοσιαλισμό ως πολιτική έννοια, όμως η ψηφοφορία στη Βουλή ανέδειξε και τις αντιφάσεις στο εσωτερικό των Δημοκρατικών – Οκτώ βουλευτές του κόμματος υπερψήφισαν το ρεπουμπλικανικό ψήφισμα

Η απόφαση των Republicans να μεταφέρουν στη Βουλή των Αντιπροσώπων μια συμβολική αλλά βαθιά ιδεολογική αντιπαράθεση γύρω από τον «σοσιαλισμό» είχε τελικά ένα αποτέλεσμα που ξεπερνά την προεκλογική στρατηγική του Donald Trump και του Republican Party.

Λειτούργησε ως πολιτικό φίλτρο στο εσωτερικό των ίδιων των Δημοκρατικών.

Και το αποτέλεσμα αυτού του τεστ ήταν αποκαλυπτικό.

Η Βουλή ενέκρινε την 1η Σεπτεμβρίου ψήφισμα που καταδικάζει τον «σοσιαλισμό σε όλες τις μορφές του», με 220 ψήφους υπέρ, 192 κατά και δύο «παρών». Το κρίσιμο πολιτικό στοιχείο είναι ότι μαζί με τους Republicans ψήφισαν και οκτώ Δημοκρατικοί βουλευτές.

Πρόκειται για ένα αδιαμφισβήτητο κοινοβουλευτικό γεγονός. Η ερμηνεία του, όμως, ανοίγει μια πολύ ευρύτερη συζήτηση για το πού τελειώνει το πολιτικό Κέντρο και πού αρχίζουν οι πραγματικές ιδεολογικές διαχωριστικές γραμμές.

Οι οκτώ Δημοκρατικοί και τα «θολά νερά» του Κέντρου

Οι Kathy Castor, Henry Cuellar, Don Davis, Jared Golden, Vicente Gonzalez, Marie Gluesenkamp Perez, Darren Soto και Gabe Vasquez επέλεξαν να υπερψηφίσουν το ψήφισμα των Republicans.

Η επιλογή τους δεν σημαίνει αυτομάτως πολιτική ταύτιση με το Republican Party. Αρκετοί εκπροσωπούν δύσκολες ή εκλογικά ανταγωνιστικές περιφέρειες και είναι προφανές ότι οι τοπικοί πολιτικοί συσχετισμοί επηρεάζουν τη στάση τους.

Δεν αναιρείται, όμως, το πολιτικό γεγονός: όταν οι Republicans έθεσαν το δίλημμα με τους δικούς τους όρους, οκτώ μέλη του Democratic Party επέλεξαν να υπερψηφίσουν ένα ψήφισμα που καταδικάζει συνολικά τον σοσιαλισμό ως πολιτική έννοια.

Και κάπου εδώ αρχίζουν να καθαρίζουν τα «θολά νερά» του λεγόμενου Κέντρου.

Γιατί όσο η πολιτική συζήτηση περιστρέφεται γύρω από γενικές έννοιες –θεσμικότητα, μετριοπάθεια, σταθερότητα, συναίνεση– οι διαφορές μπορούν να παραμένουν δυσδιάκριτες.

Όταν, όμως, η αντιπαράθεση μεταφέρεται στη φορολόγηση του πλούτου, στα εργασιακά δικαιώματα, στη δημόσια υγεία, στην κοινωνική κατοικία, στους μισθούς και στην αναδιανομή, τότε οι πραγματικές πολιτικές αποστάσεις γίνονται πολύ πιο καθαρές.

Ο δημοκρατικός σοσιαλισμός ως πολιτικό φίλτρο

Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη πολιτική λειτουργία που αποκτά σήμερα ο δημοκρατικός σοσιαλισμός μέσα στις δυτικές δημοκρατίες.

Δεν είναι μόνο μια οργανωμένη ιδεολογική τάση στα αριστερά της σοσιαλδημοκρατίας.

Λειτουργεί και ως ένα είδος πολιτικού φίλτρου.

Αναγκάζει κόμματα, πολιτικούς και κοινωνικές δυνάμεις που τοποθετούνται στο ευρύ και συχνά ασαφές «Κέντρο» να απαντήσουν σε συγκεκριμένα ερωτήματα.

Πρέπει οι μεγαλύτερες περιουσίες να φορολογούνται περισσότερο;

Πρέπει το κράτος να εγγυάται καθολική πρόσβαση στην υγεία;

Πρέπει οι εργαζόμενοι να έχουν ισχυρότερη διαπραγματευτική δύναμη;

Πρέπει η στέγη να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως κοινωνικό δικαίωμα ή ως επενδυτικό προϊόν;

Πρέπει το κράτος να παρεμβαίνει όταν η συγκέντρωση οικονομικής ισχύος δημιουργεί ολιγοπώλια;

Σε αυτά τα ερωτήματα η επίκληση της «μετριοπάθειας» δεν αποτελεί από μόνη της πολιτική απάντηση.

Χρειάζεται θέση.

Και όταν χρειάζεται θέση, το πολιτικό τοπίο γίνεται αναγκαστικά καθαρότερο.

Οι Republicans κατάλαβαν τον κίνδυνο – Και γι’ αυτό επιτίθενται στην ίδια τη λέξη

Η στρατηγική του Republican Party δεν είναι δύσκολο να αποκωδικοποιηθεί.

Αντί να αντιπαρατεθεί αποκλειστικά με κάθε επιμέρους πρόταση των Democratic Socialists, επιχειρεί να απαξιώσει εξαρχής την ίδια την πολιτική έννοια.

Η λέξη «socialism» διαθέτει άλλωστε ιδιαίτερο ιστορικό βάρος στην αμερικανική πολιτική κουλτούρα και επί δεκαετίες χρησιμοποιήθηκε από τη Δεξιά ως συνώνυμο της κρατικής αυθαιρεσίας, του οικονομικού συγκεντρωτισμού και, σε ακραίες περιπτώσεις, του κομμουνισμού.

Μόνο που οι σημερινοί Democratic Socialists δεν συζητούν για κατάργηση της δημοκρατίας ή εγκαθίδρυση ενός σοβιετικού οικονομικού μοντέλου.

Η πολιτική τους ατζέντα επικεντρώνεται σε ζητήματα όπως η καθολική υγειονομική κάλυψη, η ενίσχυση των συνδικάτων, η φορολόγηση των υψηλότερων εισοδημάτων και περιουσιών, η κοινωνική κατοικία και η ισχυρότερη κρατική παρέμβαση απέναντι στις μεγάλες οικονομικές ανισότητες.

Γι’ αυτό και η προσπάθεια των Republicans να μεταφέρουν τη σύγκρουση από τις συγκεκριμένες πολιτικές προτάσεις στην ίδια τη λέξη «σοσιαλισμός» έχει σαφή επικοινωνιακή στόχευση.

Είναι ευκολότερο να πολεμήσεις μια φορτισμένη λέξη από το να εξηγήσεις γιατί διαφωνείς με κάθε κοινωνική πολιτική που αυτή περιλαμβάνει.

Η άνοδος των Democratic Socialists πιέζει πλέον ολόκληρο το Democratic Party

Το γεγονός ότι οι Republicans αφιερώνουν κοινοβουλευτικό χρόνο σε ένα μη δεσμευτικό ψήφισμα για τον σοσιαλισμό αποτελεί από μόνο του ένδειξη της αλλαγής που συντελείται.

Οι Democratic Socialists δεν ελέγχουν το Democratic Party.

Δεν αποτελούν καν την πλειοψηφική του τάση.

Έχουν, όμως, αποκτήσει αρκετή πολιτική επιρροή ώστε να υποχρεώνουν τόσο την ηγεσία των Δημοκρατικών όσο και τους Republicans να τοποθετούνται απέναντι στην ατζέντα τους.

Και αυτή ίσως είναι σημαντικότερη εξέλιξη από τον αριθμό των εδρών που ελέγχουν.

Διότι η πραγματική πολιτική επιρροή μιας ιδεολογικής τάσης δεν μετριέται μόνο από το πόσους βουλευτές διαθέτει.

Μετριέται και από το πόσο μετακινεί τη δημόσια συζήτηση.

Το ίδιο ερώτημα αφορά και την Ευρώπη

Η αμερικανική συζήτηση έχει ασφαλώς τις δικές της ιστορικές ιδιαιτερότητες. Ωστόσο, το πολιτικό ερώτημα που αναδεικνύεται δεν περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Στην Ευρώπη, ένα μεγάλο τμήμα της σοσιαλδημοκρατίας πέρασε τις προηγούμενες δεκαετίες από την παραδοσιακή πολιτική της αναδιανομής σε μια περισσότερο κεντρώα αντίληψη διαχείρισης της οικονομίας της αγοράς.

Η άνοδος νέων προοδευτικών και αριστερών δυνάμεων επαναφέρει επομένως το ίδιο θεμελιώδες ερώτημα:

Πού ακριβώς βρίσκεται σήμερα η διαχωριστική γραμμή ανάμεσα στην Κεντροαριστερά και στην Κεντροδεξιά όταν η συζήτηση φτάνει στην οικονομία;

Στην ακρίβεια;

Στη φορολογία του πλούτου;

Στην ενέργεια;

Στη στέγη;

Στην προστασία της εργασίας;

Στον δημόσιο έλεγχο στρατηγικών υποδομών;

Όσο αυτά τα ερωτήματα επιστρέφουν στο προσκήνιο, τόσο δυσκολότερη γίνεται η πολιτική ασφάλεια της γενικής επίκλησης του «Κέντρου».

Και στην Ελλάδα το ίδιο πολιτικό φίλτρο αποκτά σημασία

Αντίστοιχη συζήτηση αφορά αναπόφευκτα και την ελληνική Κεντροαριστερά.

Η πραγματική ανασύνθεση του προοδευτικού χώρου δεν μπορεί να περιοριστεί στο ερώτημα ποιος θα ηγηθεί, ποιο κόμμα θα προηγηθεί στις δημοσκοπήσεις ή ποιοι πολιτικοί σχηματισμοί μπορούν αριθμητικά να συνεργαστούν.

Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πάνω σε ποια πολιτική βάση θα μπορούσε να συγκροτηθεί μια προοδευτική πλειοψηφία.

Και εκεί επιστρέφουν τα δύσκολα:

φορολόγηση του μεγάλου πλούτου, ολιγοπώλια, εργασιακές σχέσεις, ιδιωτικό χρέος, δημόσια υγεία, κοινωνική κατοικία, ενεργειακό κόστος, δημόσιος έλεγχος κρίσιμων υποδομών.

Σε αυτά τα πεδία αποκαλύπτεται πολύ πιο καθαρά τι σημαίνει «προοδευτικός», τι σημαίνει «κεντρώος» και, κυρίως, πόσο πραγματική είναι η απόσταση από τις βασικές οικονομικές επιλογές της συντηρητικής παράταξης.

Η ψηφοφορία που είπε περισσότερα από όσα έγραφε το ψήφισμα

Οι Republicans ήθελαν να καταδικάσουν τον σοσιαλισμό.

Κατάφεραν, όμως, παράλληλα να προκαλέσουν μια ψηφοφορία που αποκάλυψε τις αντιφάσεις στο εσωτερικό των αντιπάλων τους.

Οι οκτώ Δημοκρατικοί που ψήφισαν μαζί τους δεν αποδεικνύουν ότι το Democratic Party μετακινείται προς τα δεξιά. Αποδεικνύουν, όμως, ότι μέσα στο κόμμα υπάρχουν πραγματικές και βαθιές ιδεολογικές διαφορές.

Και ίσως αυτή να είναι η μεγαλύτερη πολιτική χρησιμότητα της σημερινής ανόδου του δημοκρατικού σοσιαλισμού.

Δεν χρειάζεται καν να αποτελεί πλειοψηφικό ρεύμα για να επηρεάζει τις εξελίξεις.

Αρκεί να θέτει τα ερωτήματα με τέτοιο τρόπο ώστε όλοι να υποχρεώνονται να απαντήσουν.

Και τότε τα «θολά νερά» του Κέντρου αρχίζουν να καθαρίζουν.

Όχι επειδή εξαφανίζεται το Κέντρο, αλλά επειδή αποκαλύπτεται τι ακριβώς πολιτική σημαίνει για τον καθένα.